Εύρυτος: Το έργο που θα θωρακίσει την Αττική για τα επόμενα 30 χρόνια

Το έργο «Εύρυτος» αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα υδροδοτικά σχέδια που εξετάζονται σήμερα για την ενίσχυση της Αττικής. Βασίζεται στη μερική εκτροπή των ποταμών Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Εύηνο, ώστε να ενισχυθεί το υδροδοτικό σύστημα που καταλήγει τελικά στο Λεκανοπέδιο μέσω των ταμιευτήρων του Ευήνου και του Μόρνου.

Ο σχεδιασμός προβλέπει:

• υδρομάστευση μέρους των υδάτων (όχι πλήρη εκτροπή),
• κατασκευή υδραυλικής σήραγγας περίπου 11 χιλιομέτρων,
• διοχέτευση του νερού στον ταμιευτήρα του Ευήνου και από εκεί στο υδροδοτικό σύστημα της Αττικής.

Η εκτιμώμενη παροχή εκτιμάται ότι θα φτάνει έως και 200 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως, ενώ στόχος με την ολοκλήρωσή του είναι να διασφαλιστεί η επάρκεια ύδρευσης της πρωτεύουσας για περίπου 30 χρόνια.

Το έργο φέρει συμβολική ονομασία από το «εὖ + ῥέω» («ρέω καλά»), υποδηλώνοντας την επιδίωξη για ομαλή και επαρκή ροή νερού προς την Αττική.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η ολοκλήρωσή του τοποθετείται χρονικά γύρω στο πρώτο εξάμηνο του 2029, δηλαδή σχεδόν έναν αιώνα μετά το φράγμα του Μαραθώνα.

Ο «Εύρυτος» αποτελεί παράδειγμα της σύγχρονης διαχείρισης νερού: ενίσχυση της ασφάλειας ύδρευσης μεγάλων αστικών κέντρων έναντι περιβαλλοντικών και τοπικών επιπτώσεων.
Λειψυδρία και πλημμύρες: οι δύο όψεις της ίδιας κρίσης

Η ανάγκη για έργα όπως αυτό του «Εύρυτου» δεν είναι μεμονωμένη. Εντάσσεται στο πλαίσιο έργων διαχείρισης νερού που γίνονται απαραίτητα λόγω της ευρύτερης, παγκόσμιας μεταβολής του υδρολογικού κύκλου, όπου η κλιματική κρίση εκδηλώνεται με δύο φαινομενικά αντίθετες αλλά βαθιά συνδεδεμένες όψεις: τη λειψυδρία και τις πλημμύρες.

Από τη μία πλευρά, η αύξηση της θερμοκρασίας, η μείωση των χιονοπτώσεων και η μεταβολή των βροχοπτώσεων οδηγούν σε παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας, εξάντληση υδροφορέων και μείωση των αποθεμάτων νερού. Οι πόλεις –όπως η Αθήνα– βρίσκονται ολοένα και πιο συχνά αντιμέτωπες με τον έναν μελλοντικό κίνδυνο έλλειψης, γεγονός που οδηγεί στην ανάγκη για μεγάλα έργα μεταφοράς νερού ή εναλλακτικές λύσεις, όπως γεωτρήσεις και αφαλατώσεις.

Από την άλλη πλευρά, το ίδιο κλιματικό σύστημα παράγει πιο έντονα και ακραία επεισόδια βροχής, τα οποία το έδαφος δεν μπορεί να απορροφήσει. Έτσι, μεγάλες ποσότητες νερού χάνονται επιφανειακά, προκαλώντας πλημμύρες, καταστροφές υποδομών και απώλειες ζωών. Το παράδοξο είναι ότι το νερό υπάρχει – αλλά δεν αποθηκεύεται, δεν αξιοποιείται και δεν κατανέμεται σωστά.

Αυτός ο «διπλός κίνδυνος» δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα του νερού, αλλά κυρίως η διαχείρισή του στον χρόνο και στον χώρο. Περιοχές μπορεί να πλήττονται ταυτόχρονα από ξηρασία το καλοκαίρι και πλημμύρες τον χειμώνα. Η κλιματική κρίση, επομένως, δεν δημιουργεί απλώς έλλειψη νερού, αλλά αστάθεια στον κύκλο του.

Σε αυτό το πλαίσιο, έργα όπως ο «Εύρυτος» επιχειρούν να απαντήσουν σε ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορούμε να μεταφέρουμε, να αποθηκεύσουμε και να διαχειριστούμε το νερό πιο αποτελεσματικά. Όμως η πραγματική πρόκληση είναι βαθύτερη: απαιτείται μια συνολική στρατηγική που θα συνδυάζει υποδομές, προστασία οικοσυστημάτων, εξοικονόμηση και δίκαιη κατανομή των πόρων.

Γιατί τελικά, η λειψυδρία και οι πλημμύρες δεν είναι αντίθετα φαινόμενα — είναι οι δύο όψεις της ίδιας απορρύθμισης του νερού στον πλανήτη.