Έπειτα από έναν χρόνο προσπαθειών να προσεγγίσει και να κατευνάσει τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χάραξε τη Δευτέρα μια ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή: η Βρετανία δεν θα συμμετάσχει σε επιθετικές ενέργειες κατά του Ιράν στο πλευρό του στενότερου στρατιωτικού της συμμάχου.

«Αυτή η κυβέρνηση δεν πιστεύει στην αλλαγή καθεστώτος από αέρος», ήταν το μήνυμα του βασικού ευρωπαϊκού συμμάχου των ΗΠΑ, λιγότερο από 48 ώρες αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν επιθέσεις κατά του Ιράν.

1

Ο Στάρμερ απάντησε στις επικρίσεις του Τραμπ ότι καθυστέρησε να εγκρίνει τη χρήση βρετανικών βάσεων για την επιχείρηση, δηλώνοντας στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι οι ενέργειες του Ηνωμένου Βασιλείου «πρέπει πάντοτε να έχουν νομική βάση και ένα βιώσιμο, καλά μελετημένο σχέδιο».

Αν και δεν το είπε ρητά, τα λεγόμενά του υπονοούν ότι δεν θεωρεί πως οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στην Τεχεράνη αποτελούν προϊόν προσεκτικού σχεδιασμού. Ως προς τη νομιμότητα, ήταν σαφής αναφορικά με τις νομικές συμβουλές που έλαβε πριν από τους πρώτους βομβαρδισμούς: «Δεν θα δεσμεύσω το στρατιωτικό μας προσωπικό σε παράνομη ενέργεια», ανέφερε.

«Ο Στάρμερ προσπαθούσε επί μακρόν να ισορροπήσει σε μια λεπτή γραμμή με τον Τραμπ, αλλά σήμερα κατέστησε σαφή τη θέση του», δήλωσε σε συνέντευξη ο Μπεν Τζούντα, πρώην σύμβουλος της κυβέρνησής του που είχε συμβάλει στη διαμόρφωση της βρετανικής αντίδρασης στις αμερικανικές επιθέσεις κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων πέρυσι. «Δεν πιστεύει στην αλλαγή καθεστώτος από αέρος και δεν θεωρεί ότι οι αμερικανικοί στόχοι στο Ιράν είναι σαφώς καθορισμένοι».

Η στάση του Στάρμερ έχει ήδη πλήξει τη λεγόμενη «ειδική σχέση» μεταξύ των δύο χωρών, με τον Τραμπ να επικρίνει τον πρωθυπουργό — ο οποίος ήταν δικηγόρος πριν εισέλθει στην πολιτική — επειδή αρχικά εμπόδισε τη χρήση βρετανικών βάσεων από τις ΗΠΑ για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, επικαλούμενος νομικές ανησυχίες. «Απογοητευτήκαμε πολύ από τον Κιρ», δήλωσε ο Τραμπ σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Telegraph που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα.

Αργότερα την ίδια ημέρα, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ, χωρίς να κατονομάσει το Ηνωμένο Βασίλειο, ανέφερε ότι «οι ικανοί εταίροι είναι καλοί εταίροι, σε αντίθεση με πολλούς από τους παραδοσιακούς συμμάχους μας που διστάζουν και υπεκφεύγουν όταν πρόκειται για τη χρήση βίας».

Δεν είναι η πρώτη φορά που Στάρμερ και Τραμπ διαφωνούν δημόσια. Τους τελευταίους δύο μήνες, ο Βρετανός πρωθυπουργός κλήθηκε να διαχειριστεί τις απειλές του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας, επιβολή δασμών στην Ευρώπη και απόσυρση στήριξης από τη συμφωνία για τα νησιά Τσάγκος, καθώς και την υποβάθμιση από τον Αμερικανό πρόεδρο του ρόλου της Βρετανίας στο Αφγανιστάν. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μια τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των δύο ηγετών οδηγούσε σε εκτόνωση.

Ωστόσο, οι διαφωνίες δεν ξεχάστηκαν, γεγονός που ώθησε τον Στάρμερ σε μια καθοριστική ομιλία στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου απομακρύνθηκε από τη μέχρι πρότινος στάση του να μην επιλέγει ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες. Αντίθετα, κάλεσε την Ευρώπη να ενισχύσει την αλληλεξάρτησή της και να περιορίσει την υπερβολική εξάρτηση από την αμερικανική στρατιωτική στήριξη.

Οι αποχρώσεις αυτής της μετατόπισης στην εξωτερική πολιτική γίνονται πλέον πιο σαφείς.

«Η Βρετανία έχει πρόβλημα με την Αμερική: ο στενότερος σύμμαχός μας έχει γίνει βαθιά απρόβλεπτος και ασταθής», σχολίασε ο Τζούντα.

Στη νέα διαφωνία, ο Στάρμερ απέρριψε αμερικανικό αίτημα για χρήση των βάσεων στο Φέρφορντ του Γκλόστερσιρ και στο Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό για επιθετικά πλήγματα κατά του Ιράν, επικαλούμενος ανησυχίες για τη νομιμότητα των επιχειρήσεων.

Παρά τις επικρίσεις του Τραμπ, «είναι καθήκον μου να κρίνω τι εξυπηρετεί το εθνικό συμφέρον της Βρετανίας», δήλωσε ο Στάρμερ στη Βουλή. «Αυτό έκανα και εμμένω σε αυτό».

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι αργά το βράδυ της Κυριακής ενέκρινε ξεχωριστό αμερικανικό αίτημα για χρήση των βάσεων σε «συγκεκριμένες και περιορισμένες» αμυντικές επιχειρήσεις, με στόχο ιρανικές πυραυλικές εγκαταστάσεις.

Όπως είπε, η αλλαγή στάσης οφείλεται στο ότι το Ιράν εξαπέλυσε «αδιάκριτες» επιθέσεις κατά συμμάχων της Βρετανίας στον Κόλπο, θέτοντας σε κίνδυνο χιλιάδες Βρετανούς στην περιοχή. Η βρετανική κυβέρνηση δημοσιοποίησε νομική γνωμοδότηση που δικαιολογεί τη χρήση των βάσεων για αμυντικούς σκοπούς.

«Δεν είναι δυνατόν να καταρρίπτουμε κάθε ιρανικό πύραυλο ή drone αφού εκτοξευθεί: ο μόνος τρόπος να σταματήσει η απειλή είναι να καταστραφούν οι πύραυλοι στην πηγή τους», τόνισε. «Η χρήση των βρετανικών βάσεων περιορίζεται στους συμφωνημένους αμυντικούς σκοπούς· δεν συμμετέχουμε στα επιθετικά πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ».

Στο μεταξύ, ύποπτο drone έπληξε τη βάση της RAF στο Ακρωτήρι της Κύπρου, προκαλώντας μικρές ζημιές χωρίς θύματα. Ο Στάρμερ δήλωσε ότι, σύμφωνα με την εκτίμηση της Βρετανίας, το drone εκτοξεύθηκε πριν δοθεί η άδεια χρήσης των βάσεων και δεν αποτελεί αντίποινα. Η κυπριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι άλλα δύο drones αναχαιτίστηκαν. Η βάση, σύμφωνα με τον Στάρμερ, δεν χρησιμοποιείται από αμερικανικά βομβαρδιστικά.

Η επιφυλακτικότητα του Στάρμερ δεν είναι μόνο νομική αλλά και πολιτική. Το κυβερνών Εργατικό Κόμμα φέρει ακόμη το βάρος της αμφιλεγόμενης απόφασης του Τόνι Μπλερ να στηρίξει την εισβολή στο Ιράκ πριν από περισσότερα από 20 χρόνια. Πολλοί ψηφοφόροι και στελέχη του κόμματος αντιμετωπίζουν με καχυποψία έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ενώ ο Στάρμερ έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της χρονιάς στην αποτροπή εσωκομματικών προκλήσεων.

«Θυμόμαστε όλοι τα λάθη του Ιράκ και έχουμε διδαχθεί από αυτά», είπε τη Δευτέρα.

Ο Τραμπ, στην ίδια συνέντευξη στην Telegraph, υποστήριξε ότι μια τέτοια απόκλιση στρατιωτικών θέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου «πιθανότατα δεν έχει ξανασυμβεί». Ωστόσο, παραβλέπει ένα σημαντικό ιστορικό προηγούμενο: όταν ο πρώην Εργατικός πρωθυπουργός Χάρολντ Ουίλσον αντιστάθηκε στις πιέσεις των ΗΠΑ να αποστείλει βρετανικά στρατεύματα στο Βιετνάμ τη δεκαετία του 1960.

«Αν επιμείνει στη θέση του, περιορίζοντας τη βρετανική εμπλοκή σε αμυντικές επιχειρήσεις για την προστασία των πολιτών και των συμμάχων μας στην περιοχή, ο Στάρμερ θα μείνει στην ιστορία ως ανάλογος του Ουίλσον και όχι του Μπλερ — και αυτό είναι το σημαντικότερο αυτή τη στιγμή», κατέληξε ο Τζούντα.

Διαβάστε επίσης

Ιράν: Κατηγορεί το Ισραήλ και τις ΗΠΑ πως επιτέθηκαν κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Νατάνζ

Συναγερμός στη Σούδα: Προσήχθη Γεωργιανός για κατασκοπεία

Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας: Υπέγραψε συμφωνία τεχνικής υποστήριξης με το Eurocontrol