Οι ευρωπαϊκές εταιρείες αμυντικής βιομηχανίας δηλώνουν ότι εξακολουθούν να περιμένουν από τα κράτη μέλη της ΕΕ, να τους εξηγήσουν με σαφήνεια, πώς σκοπεύουν να αξιοποιήσουν, τα 150 δισ. ευρώ του προγράμματος SAFE για κοινές προμήθειες στον αμυντικό τομέα.

Η ΕΕ ανακοίνωσε τη δημιουργία του SAFE τον Μάιο του 2025. Από τότε, 19 κράτη-μέλη -μεταξύ αυτών και η Ελλάδα- έχουν υποβάλει σχέδια στην Κομισιόν, περιγράφοντας πώς σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν το μερίδιο που τους αναλογεί, μαζί με λίστα εξοπλισμών που σχεδιάζουν να αγοράσουν. Ωστόσο, άνθρωποι της αμυντικής βιομηχανίας λένε ότι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στο σκοτάδι.

1

Για παράδειγμα, ο διευθύνων σύμβουλος της πολωνικής κρατικής εταιρείας οπλικών συστημάτων PGZ, Γιαν Γκραμπόφσκι, δήλωσε στο Euractiv ότι δεν γνωρίζει ακόμη τι ακριβώς σκοπεύει να αγοράσει η Πολωνία. «Δεν γνωρίζω τι περιλαμβάνει το πολωνικό επενδυτικό σχέδιο», είπε ο Γκραμπόφσκι, προσθέτοντας ότι η PGZ δεν είναι βέβαιη ποια έργα και ποιος εξοπλισμός μπορούν να χρηματοδοτηθούν μέσω των δανείων.

Η Πολωνία είναι μακράν ο μεγαλύτερος αποδέκτης χρηματοδότησης από το SAFE, με κατανομή 43,7 δισ. ευρώ — σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού προγράμματος. Η Κομισιόν ενέκρινε τα σχέδια τον Ιανουάριο, μαζί με εκείνα άλλων 15 χωρών. Ωστόσο, η Πολωνία δεν είναι η μόνη χώρα, της οποίας η αμυντική βιομηχανία αναμένει περισσότερη σαφήνεια.

Τέσσερις πηγές του κλάδου, με γνώση των εθνικών συζητήσεων και υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των σχεδίων, επιβεβαίωσαν στο Euractiv τα σχόλια του Γκραμπόφσκι, σημειώνοντας ότι είναι δύσκολο για τους κατασκευαστές όπλων να μάθουν τι σκοπεύουν να αγοράσουν τα κράτη σε αυτό το στάδιο.

Μια πέμπτη πηγή ανέφερε ότι οι εταιρείες βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε ανεπίσημες επαφές με υπουργεία Άμυνας, προκειμένου να ενημερωθούν όσο το δυνατόν νωρίτερα για τις ανάγκες των κυβερνήσεων.

Παρότι ο σχεδιασμός στον τομέα της άμυνας ήταν ανέκαθεν λιγότερο διαφανής, οι ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες ζητούν πλέον μεγαλύτερη ορατότητα για να μπορέσουν να προετοιμαστούν. Μέχρι στιγμής, οι κυβερνήσεις έχουν κάνει περιορισμένες ανακοινώσεις, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις εταιρείες να εκτιμήσουν ποια συμβόλαια μπορεί να προκύψουν από το πρόγραμμα των 150 δισ. ευρώ.

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ ανακοίνωσε πρόσφατα ότι μέρος των πόρων θα χρησιμοποιηθεί για ένα νέο σύστημα αντιμετώπισης drones με την ονομασία SAN, μια εθνική πρωτοβουλία για την αποτροπή αεροπορικών απειλών. Παράλληλα, η κρατική βουλγαρική εταιρεία VMZ υπέγραψε πέρυσι συμφωνία με τη γερμανική αμυντική βιομηχανία Rheinmetall για τη δημιουργία εργοστασίου πυρίτιδας στο Σόποτ, χρηματοδοτούμενου από το βουλγαρικό μερίδιο των δανείων.

Δεν είναι σαφές κατά πόσο τέτοιες ανακοινώσεις καλύπτουν τις ανησυχίες του κλάδου, καθώς οι εταιρείες προετοιμάζονται για πολυετή παραγωγή. Οι αμυντικές βιομηχανίες θα χρειαστεί να αυξήσουν την παραγωγική τους δυναμικότητα και να παραδώσουν εξοπλισμό σταδιακά, κάτι που απαιτεί σαφείς κατευθύνσεις από τις κυβερνήσεις, σημείωσε ο Γκραμπόφσκι.

Παράλληλα, η βιομηχανία θα πρέπει να μετατρέψει γρήγορα τα μεγάλα ποσά των δανείων σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες, υπό την εποπτεία της Κομισιόν, πρόσθεσε.

Επιπλέον, οι κατασκευαστές όπλων αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα απαιτητικές τεχνικές υποχρεώσεις συμμόρφωσης στο πλαίσιο του SAFE. Τα κράτη-μέλη οφείλουν να παρέχουν στην Κομισιόν λεπτομερή περιγραφή των αμυντικών προϊόντων που σκοπεύουν να αγοράσουν, σύμφωνα με τον κανονισμό. Στη συνέχεια, οι εταιρείες θα πρέπει να ιχνηλατήσουν τα εξαρτήματα σε όλη την αλυσίδα αξίας και να αποδείξουν ότι τα έργα πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας.

Την ίδια στιγμή, η Επιτροπή πρέπει ακόμη να εγκρίνει τα εθνικά σχέδια που υπέβαλαν η Γαλλία, η Τσεχία και η Ουγγαρία, τα οποία βρίσκονται ακόμη υπό συζήτηση με τις εθνικές αρχές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι «ολοκληρώνει» την αξιολόγησή της, ενώ αρχικά στόχευε να εγκρίνει και τα 19 σχέδια έως το τέλος Ιανουαρίου.

Το Συμβούλιο της ΕΕ πρέπει επίσης να δώσει την τελική έγκριση πριν εκταμιευθούν τα πρώτα κονδύλια τον Απρίλιο.

Διαβάστε επίσης:

Ινδία: Δηλώνει πως θα εισάγει πετρέλαιο από «πολλαπλές πηγές»

Μιχαηλίδου: Παρατείνεται το πρόγραμμα Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης – «Καμία οικογένεια χωρίς στήριξη»

Ιράν: Έτοιμο «να αραιώσει» το εμπλουτισμένο ουράνιο με αντάλλαγμα την άρση όλων των κυρώσεων