Η επαναφορά του αιτήματος του Ντόναλντ Τραμπ για την Γροιλανδία ήταν μια σκληρή υπενθύμιση για τους Ευρωπαίους ηγέτες: καμία συμφωνία δεν είναι ποτέ οριστική.

Οχτώ ευρωπαϊκές χώρες πλήττονται περαιτέρω με την επιβολή δασμού 10% από τις ΗΠΑ από τον Φεβρουάριο, ενώ το ποσοστό θα αυξηθεί στο 25% τον Ιούνιο. Μεταξύ αυτών και η Δανία. Οι χώρες που βρέθηκαν στο στόχαστρο του Τραμπ είναι όσες δήλωσαν ότι θα πραγματοποιήσουν συμβολικές στρατιωτικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία ως απάντηση στις απειλές των ΗΠΑ.

1

Η υπόθεση θυμίζει την περίοδο του Απριλίου 2025. Απειλές εκτοξεύονται από τον Τραμπ κατά συμμάχων, χωρίς τίποτα να θεωρείται οριστικό ή ρεαλιστικό. Παρ’ όλα αυτά, η δήλωση του Αμερικανού προέδρου είναι ξεκάθαρα μία απροκάλυπτη κλιμάκωση και προσβολή προς τους στενούς συμμάχους των ΗΠΑ, που στην πράξη ακυρώνει την συμφωνία εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ που είχε επιτευχθεί μόλις έξι μήνες νωρίτερα στο θέρετρο Turnberry του Τραμπ στη Σκωτία.

Η αντίδραση των Ευρωπαίων ήταν άμεση. Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, καταδίκασε την απειλή του για δασμούς χαρακτηρίζοντάς την «λανθασμένη», ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας την χαρακτήρισε «απαράδεκτη» και ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα «εκβιαστεί».

Άκυρη η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ;

Η στάση του Τραμπ δεν άργησε να προκαλέσει αντιδράσεις εντός της ΕΕ, με αξιωματούχους να κάνουν λόγο ακόμα και για αναστολή της εμπορικής εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ που σφραγίστηκε με τον Τραμπ τον Ιούλιο, και οι εκπρόσωποι των χωρών της ΕΕ θα συναντηθούν την Κυριακή για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα του μπλοκ, σύμφωνα με πληροφορίες.

Ένα ακόμα μάθημα από τις αντιδράσεις του Τραμπ είναι ότι: τίποτα δεν είναι απρόσιτο στις διαπραγματεύσεις, οι συμμαχίες αντιμετωπίζονται με καχυποψία, και η δύναμη και η επιρροή είναι το παν.

«Όσοι πίστευαν ότι το δεύτερο έτος της θητείας του θα ήταν ένα έτος σταθερής εφαρμογής των δασμών πρέπει να αναγνωρίσουν ότι τελικά μοιάζει πολύ με το πρώτο έτος», δήλωσε ο Τζος Λίπσκι, πρόεδρος του τμήματος διεθνούς οικονομίας του Atlantic Council. «Θα υπάρξει ενωμένη αντίδραση. Πρώτον, λόγω της ενότητας της Ευρώπης στο ζήτημα της Γροιλανδίας και, δεύτερον, λόγω του πολιτικού κόστους που έχει ήδη πληρώσει η Ευρώπη για τη συμφωνία του Τέρνμπερι».

Οι δασμοί του Τραμπ θα ισχύουν για τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Κάτω Χώρες και τη Φινλανδία. Αυτό συνέβη ενώ σε όλη τη Δανία γίνονταν διαμαρτυρίες που αντιτίθενται σθεναρά σε οποιονδήποτε έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Τραμπ ανακοίνωσε τους δασμούς του αφού αυτές οι χώρες — μερικές από τις παλαιότερες σύμμαχες των ΗΠΑ και όλες μέλη του ΝΑΤΟ — δήλωσαν ότι θα στείλουν μόνο μερικές δεκάδες στρατιώτες στη Γροιλανδία για να συμμετάσχουν σε μια κοινή άσκηση.

«Δεν μιλάμε για το Ιράν, αλλά για τη Δανία», δήλωσε ο Σκοτ Λινσικόμ, αναλυτής εμπορίου στο φιλελεύθερο Ινστιτούτο Κάτο, προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή θα εξοργίσει «πολλούς ανθρώπους».

Βέλη εκ των έσω

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις και η Δημοκρατική Τζιν Σαχίν εξέδωσαν κοινή δήλωση προτρέποντας την κυβέρνηση Τραμπ να «σταματήσει τις απειλές και να ενεργοποιήσει τη διπλωματία».

Οι συμπρόεδροι μιας ομάδας του NATO στη Γερουσία έγραψαν: «Η συνέχιση αυτής της πορείας είναι κακή για την Αμερική, κακή για τις αμερικανικές επιχειρήσεις και κακή για τους συμμάχους της Αμερικής».

Δεν είναι σαφές αν ο Τραμπ θα εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο εισβολής στη Γροιλανδία, αν και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αυτό. Και ένας από τους κορυφαίους αξιωματούχους του, μιλώντας την Παρασκευή το βράδυ στο Fox News, κατηγόρησε την Ευρώπη ότι εκμεταλλεύεται τις ΗΠΑ και είπε ότι η τύχη της Γροιλανδίας πρέπει να αντανακλά ποιος έχει τη δύναμη να την προστατεύσει — παρόλο που, ως μέρος της Δανίας, οποιαδήποτε επίθεση εναντίον της από έναν αντίπαλο θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της συμμαχίας, γνωστή ως Άρθρο 5, και μια πιθανή αντίδραση των ΗΠΑ.

«Η Δανία είναι μια μικρή χώρα με μια μικρή οικονομία και ένα μικρό στρατό. Δεν μπορούν να υπερασπιστούν τη Γροιλανδία», δήλωσε ο αναπληρωτής επικεφαλής του προσωπικού Στίβεν Μίλερ στο δίκτυο. «Για να ελέγχεις ένα έδαφος, πρέπει να είσαι σε θέση να το υπερασπίζεσαι, να το βελτιώνεις, να το κατοικείς. Η Δανία έχει αποτύχει σε κάθε μία από αυτές τις δοκιμασίες».

Επειδή αποτελεί μέρος της Δανίας, «καλύπτεται κατ’ αρχήν από τη ρήτρα αμοιβαίας αλληλεγγύης του άρθρου 42.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε αυτή την εβδομάδα η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ανίτα Χίπερ.

Αντ’ αυτού, τα μέλη του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζουν τώρα οικονομική πίεση από ένα μέλος του μπλοκ τους να υποστηρίξουν την βίαιη κατάληψη, μια εξαιρετική εξέλιξη ακόμη και για τα πρότυπα του  Τραμπ.

Το τέλος της διπλωματίας;

Μέχρι τώρα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν προσπαθήσει σε μεγάλο βαθμό να κατευνάσουν τον Τραμπ συνάπτοντας συμφωνίες και αποφεύγοντας την αντιπαράθεση μαζί του, ιδίως καθώς προσπαθούν να διατηρήσουν τη στρατιωτική και πληροφοριακή υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία για να αποκρούσουν τη ρωσική επιθετικότητα.

Ωστόσο, μια κίνηση σχετικά με τη Γροιλανδία ενδέχεται να αλλάξει τους υπολογισμούς της ΕΕ.

Οι σύμμαχοι είχαν προηγουμένως καταλήξει στο συμπέρασμα ότι «ήταν καλύτερο να κατευνάσουν τον Τραμπ και να προχωρήσουν παρά να κλιμακώσουν την κατάσταση, και αν το έκαναν αυτό, θα μπορούσαν να δώσουν στις εταιρείες και τους επενδυτές τους κάποια βεβαιότητα», είπε ο Λινσικόμ. «Είναι σαφές ότι αυτό είναι λάθος. Η μόνη κυβέρνηση που μέχρι στιγμής φαίνεται να έχει κάνει τον Τραμπ να υποχωρήσει είναι η Κίνα, και το έκανε μέσω μάλλον επιθετικών αντιποίνων».

Έρχονται νέοι δασμοί στην Ευρώπη;

Οι δασμοί που σχετίζονται με τη Γροιλανδία ενδέχεται να μην τεθούν σε ισχύ — ο Τραμπ ενδέχεται να επιδιώξει να τους επιβάλει βάσει ενός νόμου για τον οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο ενδέχεται να αποφανθεί σύντομα, περιορίζοντας ενδεχομένως τις εξουσίες που έχει χρησιμοποιήσει μέχρι τώρα ο Τραμπ για να επιβάλει γρήγορα δασμούς τόσο σε φίλους όσο και σε εχθρούς.

Τόσο ο Λίπσκι όσο και ο Λίνσικομ δήλωσαν ότι θεωρούν απίθανο, λόγω της υπόθεσης στο Ανώτατο Δικαστήριο και άλλων παραγόντων, οι δασμοί να τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου.

«Δεν είναι αδύνατο, αλλά η πιθανότητα είναι μικρή», είπε ο Lipsky. Ωστόσο, δεν είναι επίσης σαφές τι θα μπορούσε να διαπραγματευτεί η Ευρώπη για να κερδίσει μια καθυστέρηση, όπως συνέβη σε άλλες διαπραγματεύσεις για δασμούς. «Αυτό είναι διαφορετικό από μια παραδοσιακή απειλή».

Η απειλή του Τραμπ προκάλεσε κριτική από τον αποχωρούντα Ρεπουμπλικανό βουλευτή Don Bacon, ο οποίος είπε ότι το Κογκρέσο πρέπει να ανακτήσει τις εξουσίες για τους δασμούς που έχει συγκεντρώσει ο Trump και προέβλεψε την καθαίρεση του Trump σε περίπτωση εισβολής.

«Νιώθω ότι είναι καθήκον ανθρώπων όπως εγώ να μιλήσουν και να πουν ότι αυτές οι απειλές και η εκφοβισμός ενός συμμάχου είναι λάθος», δήλωσε ο Μπέικον στο CNN. «Και στην περίεργη περίπτωση που είναι σοβαρός σχετικά με την εισβολή στη Γροιλανδία, θέλω να του πω ότι αυτό θα ήταν πιθανώς το τέλος της προεδρίας του. Οι περισσότεροι Ρεπουμπλικανοί γνωρίζουν ότι αυτό είναι ηθικά λάθος και θα αντιταχθούμε σε αυτό».

Ο Ρον Γουάιντεν, κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Οικονομικών της Γερουσίας, χαρακτήρισε την τελευταία απειλή του Τραμπ «άσκοπη αυτοκρατορική φαντασίωση» και κάλεσε άλλους νομοθέτες να την αποκηρύξουν. Ο ηγέτης της μειοψηφίας στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, δήλωσε ότι οι Δημοκρατικοί θα εισαγάγουν νομοθεσία με στόχο να εμποδίσουν τον Τραμπ να επιβάλει τους δασμούς.

Διαβάστε επίσης:

Η Ευρώπη ετοιμάζει σκληρή απάντηση στους νέους δασμούς Τραμπ για τη Γροιλανδία – Εμπορικός πόλεμος προ των πυλών;

ΕΕ: Έκτακτη συνεδρίαση μετά τις απειλές Τραμπ για δασμούς λόγω Γροιλανδίας

Φον ντερ Λάιεν: «Οι δασμοί Τραμπ απειλούν τις διατλαντικές σχέσεις»