Γιώργος Σπ. Αλεξανδράτος: «Είναι κρίσιμο οι ευρωπαϊκές πολιτικές να μη μειώνουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής και ελληνικής ναυτιλίας»

Στην έρευνα του mononews για το αφιέρωμα «Ποσειδώνια 2026», εφοπλιστές και παράγοντες της ελληνικής ναυτιλίας απαντούν σε 2 κρίσιμα ερωτήματα: τι ζητάνε από την Πολιτεία για την ενίσχυση της Ελληνικής Ναυτιλίας και τις εκτιμήσεις τους για τις γεωστρατηγικές εξελίξεις.

Στο πλαίσιο της έρευνας, o Γιώργος Σπ. Αλεξανδράτος, Πρόεδρος του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, απαντά στο mononews τα εξής:

1. Τι περιμένετε από την κυβέρνηση και την Πολιτεία για την βελτίωση του θεσμικού πλαισίου της ελληνικής ναυτιλίας;

Η ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα δεν ζητεί προνομιακή μεταχείριση. Ζητεί, ολοένα και περισσότερο, να συνδιαμορφώνουμε από κοινού (Πολιτεία και φορείς) ένα σταθερό, σύγχρονο και διεθνώς ανταγωνιστικό θεσμικό πλαίσιο, ικανό να διασφαλίσει ότι η ελληνική ναυτιλία θα συνεχίσει να αποτελεί κορυφαία παγκόσμια δύναμη και στρατηγικό πυλώνα της εθνικής οικονομίας.

Η ναυτιλία είναι ίσως ο πιο διεθνοποιημένος κλάδος της ελληνικής οικονομίας. Για τον λόγο αυτό, οι πολιτικές που την αφορούν πρέπει να σχεδιάζονται με όρους διεθνούς ανταγωνιστικότητας και όχι με στενά εθνικά ή διοικητικά κριτήρια. Από την κυβέρνηση και την Πολιτεία προσβλέπουμε σε θεσμική συνέχεια, προβλεψιμότητα και ουσιαστική κατανόηση των συνθηκών μέσα στις οποίες λειτουργεί η παγκόσμια ναυτιλιακή αγορά.

Προσωπικά, εκ μέρους του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, θα ήθελα να εκφράσω τις ειλικρινείς ευχαριστίες μου -και όχι απλώς να διατυπώσω μια τυπική θεσμική αναφορά- για τους ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας που έχουν διαμορφωθεί τόσο με την Πολιτεία, με προεξάρχον το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, όσο και με τις ναυτιλιακές ενώσεις και τους θεσμικούς φορείς του κλάδου.

Πιστεύω βαθιά ότι όταν υπάρχουν κοινοί, ρεαλιστικοί αλλά και αναγκαίοι στόχοι για την ανάπτυξη και την εξέλιξη της ελληνικής ναυτιλίας, τότε οι απαραίτητες πρωτοβουλίες μπορούν να προχωρούν με μεγαλύτερη ταχύτητα, αποτελεσματικότητα και ουσιαστικό αποτέλεσμα για τη χώρα. Άλλωστε, οφείλουμε να αντιληφθούμε ότι οι σημαντικότερες και δυσκολότερες διαπραγματεύσεις για τη ναυτιλία δεν διεξάγονται εντός των τειχών, αλλά στο διεθνές περιβάλλον. Και, εκεί, η ισχύς εν τη ενώσει αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημά μας σε κάθε κρίσιμο ζήτημα που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση.

Μία από τις βασικές προτεραιότητες παραμένει ο εκσυγχρονισμός του κανονιστικού και διοικητικού πλαισίου. Η πολυνομία, οι καθυστερήσεις και οι επικαλύψεις αρμοδιοτήτων επιβαρύνουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής σημαίας και των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Η Ελλάδα οφείλει να προσφέρει ένα σταθερό θεσμικό περιβάλλον, με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το οποίο θα ενισχύει την επενδυτική εμπιστοσύνη και θα επιτρέπει στο ελληνικό ναυτιλιακό cluster να αναπτύσσεται σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό διεθνές περιβάλλον.

Παράλληλα, η πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας αποτελεί πλέον κορυφαία στρατηγική πρόκληση. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα στον International Maritime Organization, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα διεθνή ρυθμιστικά fora επηρεάζουν άμεσα τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα του ελληνόκτητου στόλου. Η μετάβαση προς την απανθρακοποίηση πρέπει να γίνει με ρεαλισμό, τεχνολογική ουδετερότητα και παγκόσμιους κανόνες που θα εφαρμόζονται ισότιμα. Η ναυτιλία δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μέσα από αποσπασματικές ή περιφερειακές ρυθμίσεις που δημιουργούν στρεβλώσεις στον διεθνή ανταγωνισμό.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα έχει -και οφείλει να έχει ακόμη περισσότερο- ενεργή και ισχυρή παρουσία στις διαπραγματεύσεις που αφορούν το νέο κανονιστικό περιβάλλον για τα καύσιμα, τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τα ESG κριτήρια και τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης. Είναι κρίσιμο οι ευρωπαϊκές πολιτικές να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της διεθνούς ναυτιλίας και να μη μειώνουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής και ελληνικής ναυτιλίας έναντι τρίτων χωρών.

Εξίσου σημαντική είναι η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Η ελληνική ναυτιλία δεν μπορεί να διατηρήσει την ηγετική της θέση χωρίς σύγχρονη ναυτική εκπαίδευση, υψηλού επιπέδου κατάρτιση και ουσιαστική ενημέρωση νέων στο ναυτικό επάγγελμα. Οι νέες τεχνολογίες, η ψηφιοποίηση και οι αυξημένες απαιτήσεις συμμόρφωσης δημιουργούν την ανάγκη για ένα νέο μοντέλο ναυτικής εκπαίδευσης, πλήρως εναρμονισμένο με τις εξελίξεις της διεθνούς ναυτιλίας.

Τέλος, θεωρώ ότι οφείλουμε όλοι να συμμαχήσουμε -με πρωτοπόρο την Πολιτεία, αλλά και με τη συνεργασία των ναυτιλιακών ενώσεων, των θεσμικών φορέων και της ίδιας της ναυτιλιακής κοινότητας- για την ουσιαστική ενημέρωση της κοινωνίας γύρω από τη σημασία της ναυτιλίας. Σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας εξακολουθούν να υπάρχουν ελλιπείς ή στρεβλές αντιλήψεις για τον κλάδο, κυρίως επειδή δεν έχει υπάρξει επαρκής και τεκμηριωμένη ενημέρωση για τη συμβολή της ναυτιλίας στην οικονομία, στην απασχόληση, στην εθνική ισχύ και στη διεθνή θέση της χώρας.

Κυρίως, όμως, η κοινωνία πρέπει να γνωρίσει καλύτερα τις μεγάλες δυνατότητες επαγγελματικής προοπτικής που δημιουργεί η ναυτιλία για τους συμπολίτες μας, μέσα από περισσότερες από εκατό ειδικότητες και επαγγελματικές δραστηριότητες που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με αυτήν.

Η ελληνική ναυτιλία δεν είναι ένας αποκομμένος επιχειρηματικός τομέας. Είναι κομμάτι της ταυτότητας, της ιστορίας και της προοπτικής της Ελλάδας. Και πιστεύω ότι μόνο μέσα από συνεργασία, διαφάνεια, συνεννόηση και κοινό όραμα μπορούμε να δημιουργήσουμε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στη ναυτιλία και την ελληνική κοινωνία.

2. Ποια είναι η πρόβλεψη σας για τις γεωπολιτικές εξελίξεις και πόσο θα επηρεάσουν τον κλάδο σας, την ελληνική και παγκόσμια ναυτιλία;

Ζούμε, αναμφίβολα, σε μία από τις πλέον αβέβαιες και απρόβλεπτες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών σε επίπεδο γεωπολιτικών εξελίξεων. Και ειλικρινά θεωρώ ότι, ειδικά στη σημερινή συγκυρία, κανείς δεν μπορεί με βεβαιότητα να προβλέψει τι μας επιφυλάσσει η επόμενη ημέρα. Για τον λόγο αυτό, αποφεύγω συνήθως να διατυπώνω προβλέψεις όταν δεν υπάρχουν επαρκώς τεκμηριωμένα δεδομένα που να επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα.

Αυτό που μπορώ, όμως, να πω με βεβαιότητα είναι ότι η ναυτιλία διαχρονικά έχει αποδείξει τη δύναμη, την ανθεκτικότητα και τον καθοριστικό της ρόλο για την παγκόσμια κοινωνία και οικονομία. Η παγκόσμια ναυτιλία πέρασε δύο παγκόσμιους πολέμους, μεγάλες διεθνείς κρίσεις, οικονομικές αναταράξεις και την πρόσφατη πανδημία του COVID-19. Και όχι μόνο άντεξε, αλλά συνέχισε να κρατά ζωντανές τις εφοδιαστικές αλυσίδες, στηρίζοντας ουσιαστικά την καθημερινότητα και την επιβίωση εκατομμυρίων ανθρώπων.

Βεβαίως, οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα και ουσιαστικά τον ναυτιλιακό κλάδο. Η αστάθεια σε κρίσιμες περιοχές του πλανήτη επηρεάζει τις θαλάσσιες διαδρομές, το κόστος μεταφορών, τα ασφάλιστρα, τις ενεργειακές ροές και συνολικά τη λειτουργία των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων. Παράλληλα, δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας, κανονιστικής συμμόρφωσης και επιχειρησιακής προσαρμοστικότητας. Ωστόσο, η ελληνική ναυτιλία έχει αποδείξει διαχρονικά ότι διαθέτει εμπειρία, ευελιξία και υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού, στοιχεία που της επιτρέπουν να ανταποκρίνεται ακόμη και στις πιο σύνθετες διεθνείς συνθήκες.

Θα ήθελα επίσης να προτρέψω όσους ενδιαφέρονται να παρακολουθήσουν το ιδιαίτερα αξιόλογο ντοκιμαντέρ της Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, το οποίο αναδεικνύει με εξαιρετικά κατανοητό τρόπο τον καθοριστικό ρόλο της ναυτιλίας στη λειτουργία του σύγχρονου κόσμου. Μέσα από ένα υποθετικό σενάριο, γίνεται σαφές ότι χωρίς τις θαλάσσιες μεταφορές η παγκόσμια οικονομία και η καθημερινότητα όπως τη γνωρίζουμε θα αδυνατούσαν πρακτικά να λειτουργήσουν.

Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι, όταν οι εκάστοτε γεωπολιτικές εντάσεις και συγκρούσεις αποκλιμακώνονται, πέρα από τις ανυπολόγιστες ανθρώπινες απώλειες που αφήνουν πίσω τους, το παγκόσμιο οικονομικό αποτύπωμα είναι εξαιρετικά βαρύ. Απαιτούνται εκατοντάδες δισεκατομμύρια, δολάρια για την ανοικοδόμηση, την αποκατάσταση των υποδομών και την επαναφορά της οικονομικής δραστηριότητας. Ένα κόστος που τελικά επιβαρύνει τις κοινωνίες και τους πολίτες σε ολόκληρο τον κόσμο, οι οποίοι, στο τέλος της ημέρας, είναι εκείνοι που καλούνται να επωμιστούν τις συνέπειες.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μη χάνουμε ποτέ από το επίκεντρο τον άνθρωπο. Εύχομαι ειλικρινά υγεία και ειρήνη σε όλον τον κόσμο. Και εύχομαι κάθε απόφαση που λαμβάνεται διεθνώς να έχει πάντα ως βασική αναφορά τον άνθρωπο της πρώτης γραμμής — ανάμεσά τους και τους ναυτικούς μας, που με αφοσίωση και επαγγελματισμό κρατούν καθημερινά τον κόσμο σε κίνηση, κάτω από δύσκολες και απαιτητικές συνθήκες.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, η ανθρώπινη ζωή, η υγεία και η ειρήνη είναι οι υπέρτατες αξίες, πάνω από κάθε οικονομικό ή γεωπολιτικό αποτύπωμα.