Η Τουρκία ξεφορτώνεται τους S-400: Η πώληση στο Κατάρ και το μεγάλο αντάλλαγμα του Ερντογάν με τα F-35

Η Τουρκία φαίνεται να βρήκε τον τρόπο (και το διαφημίζει) να απαλλαγεί από το μεγαλύτερο εμπόδιο στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες: τους ρωσικούς πυραύλους S-400.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η Άγκυρα έχει συμφωνήσει να πουλήσει το αντιαεροπορικό σύστημα σε τρίτη χώρα, με το Κατάρ να εμφανίζεται ως ο πιθανότερος αγοραστής. Εφόσον η πληροφορία επιβεβαιωθεί επίσημα, θα πρόκειται για μια συναλλαγή με συνέπειες πολύ μεγαλύτερες από την απλή μεταβίβαση ενός οπλικού συστήματος.

Στην Αθήνα, πάντως η πρώτη αντίδραση, από ανώτατο κυβερνητικό παράγοντα ήταν «έως ότου μάθουμε τις λεπτομέρειες ας κρατάμε μικρό καλάθι».

Η Τουρκία, όπως δείχνουν τα πράματα δεν πουλά μόνο τους S-400. Επιχειρεί να κλείσει έναν επταετή κύκλο σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον και να επιστρέψει στο δυτικό αμυντικό οικοσύστημα.

Το σχέδιο είναι σαφές: οι S-400 απομακρύνονται οριστικά από το τουρκικό έδαφος, αίρεται η βασική αμερικανική ένσταση και ανοίγει ο δρόμος για τη χαλάρωση των κυρώσεων CAATSA και, σε επόμενο στάδιο, για την παράδοση F-35 στην Τουρκία.

Η συμφωνία, πάντως, δεν είναι μια απλή διμερής υπόθεση μεταξύ Άγκυρας και Ντόχα. Απαιτείται η έγκριση της Ρωσίας, καθώς η Τουρκία δεν μπορεί να μεταπωλήσει ελεύθερα το σύστημα χωρίς τη συγκατάθεση της χώρας κατασκευής.

Αυτό ακριβώς καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη συνάντηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Μπορεί να μην έχει ανακοινωθεί επισήμως ότι οι δύο άνδρες συζήτησαν την τύχη των S-400, ωστόσο δύσκολα θα μπορούσε να προχωρήσει μια τόσο ευαίσθητη μεταβίβαση χωρίς πολιτική συνεννόηση στο υψηλότερο επίπεδο.

Για τη Ρωσία, η πώληση δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα. Οι S-400 στην Τουρκία υπήρξαν μια από τις σημαντικότερες επιτυχίες της Μόσχας στην προσπάθειά της να δημιουργήσει ρήγματα μέσα στο ΝΑΤΟ. Η απομάκρυνσή τους σημαίνει ότι χάνεται ένα ισχυρό σύμβολο ρωσικής επιρροής.

Από την άλλη πλευρά, εάν το σύστημα μεταφερθεί στο Κατάρ, η Ρωσία μπορεί να διατηρήσει τεχνικό και εμπορικό ρόλο, αντί να βλέπει τους πυραύλους να παραμένουν ανενεργοί και πολιτικά τοξικοί στην Τουρκία.

Το μεγάλο αντάλλαγμα για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται στην Ουάσιγκτον.

Η Άγκυρα επιδιώκει σε πρώτη φάση την παράδοση των έξι F-35 που είχαν κατασκευαστεί για την Τουρκία το 2018, όταν η χώρα συμμετείχε ακόμη στο πρόγραμμα. Τα αεροσκάφη είχαν πληρωθεί από την τουρκική πλευρά, αλλά δεν παραδόθηκαν μετά την αγορά των S-400. Σήμερα βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες και χρησιμοποιούνται από την αμερικανική Πολεμική Αεροπορία στην Αριζόνα.

Η επιστροφή αυτών των έξι μαχητικών θα ήταν η πρώτη μεγάλη ανταμοιβή για την απομάκρυνση των ρωσικών πυραύλων. Θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει την αρχή μιας ευρύτερης επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Για την Ελλάδα, η πώληση των S-400 έχει δύο όψεις. Από τη μία πλευρά, απομακρύνεται από το τουρκικό οπλοστάσιο ένα προηγμένο σύστημα αεράμυνας μεγάλης εμβέλειας, το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσει τις επιχειρησιακές ισορροπίες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Από την άλλη, η απομάκρυνσή του μπορεί να οδηγήσει την Τουρκία στην απόκτηση ενός πολύ πιο κρίσιμου στρατηγικού εργαλείου: του F-35.

Η Αθήνα έχει επενδύσει σημαντικά στο πλεονέκτημα που δημιουργήθηκε μετά την αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα. Εάν η Άγκυρα επιστρέψει, το ελληνικό προβάδισμα δεν εξαφανίζεται αυτομάτως, αλλά περιορίζεται.

Το θέμα όμως είναι ότι η Τουρκία πλην των F-35 αγοράζει και Eurofighters, αφού πήρε το Οκ, προτού ξεφορτωθεί τους S-400 από τον Καγκελάριο της Γερμανίας και τον Πρωθυπουργό της Βρετανίας

‘Όπως και να ‘χει το πράμα, τα πρώτα από τα 40 ελληνικά F-35 θα παραδοθούν το 2028. Το 2027 Έλληνες πιλότοι θα ταξιδεύσουν στις ΗΠΑ για να εκπαιδευτούν σε αυτά. Και εάν δοθούν πράγματι τα F-35 στην Τουρκία, πότε θα μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν οι Τούρκοι;

Γιατί να μην θέσει το Κογκρέσο απαράβατο όρο από την Τουρκία  να μην τα χρησιμοποιήσει εναντίον συμμαχικής χώρας; Ούτε να υπάρξουν με αυτά υπερπτήσεις σε νησιά και στον εναέριο χώρο φίλης και σύμμαχης χώρας; Πώς θα αντιδράσουν οι Ισραηλινοί και πολλά άλλα στην όλη ιστορία των τουρκικών F-35;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρεθεί επίσης μπροστά σε νέα δεδομένα. Η Τουρκία θα παρουσιάσει την πώληση των S-400 ως απόδειξη ότι επανέρχεται πλήρως στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας και θα διεκδικήσει μεγαλύτερο ρόλο στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.

Για τις ΗΠΑ, τέλος, η συμφωνία προσφέρει μια διπλή νίκη: απομακρύνει ένα ρωσικό σύστημα από χώρα του ΝΑΤΟ και επαναφέρει την Άγκυρα στην εξάρτηση από την αμερικανική αμυντική τεχνολογία.

Η πώληση των S-400, επομένως, είναι η κύρια είδηση. Τα F-35 είναι το αντάλλαγμα. Και η νέα ισορροπία σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και ΝΑΤΟ είναι το πραγματικό διακύβευμα.

Διαβάστε επίσης

Χακάν Φιντάν: Ελπίζω ότι σύντομα θα φτάσουμε σε ένα αποτέλεσμα στο πρόγραμμα F-35

Τουρκία: Περιμένει την έγκριση της Ρωσίας για τη πώληση των S-400 – Στόχος να ανοίξει ο δρόμος για τα F-35

Τουρκία: Προκλητική ανάρτηση Ερσόι για την Αγία Σοφία – Τη χαρακτήρισε «σύμβολο της Άλωσης»