Τραμπ: Συμφωνία με Πούτιν για ρωσικό ντίζελ στις ΗΠΑ – Το στοίχημα με τις τιμές των καυσίμων

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι συμφώνησε σε μια συμφωνία για την αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου ντίζελ από τη Ρωσία, με στόχο να περιοριστεί το υψηλό κόστος των καυσίμων στις ΗΠΑ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Ωστόσο, αναλυτές δήλωσαν στο Al Jazeera ότι η συμφωνία είναι πιθανό να έχει μικρή επίδραση στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, ενώ ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να αρνηθούν να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο.

Η συμφωνία έρχεται παρά τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία εδώ και χρόνια λόγω του πολέμου της στην Ουκρανία. Οι τελευταίες κυρώσεις ανακοινώθηκαν τον περασμένο μήνα από τις ΗΠΑ και στοχεύουν ειδικά τους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου.

Τι συμφώνησε ο Τραμπ με τον Πούτιν;

Το βράδυ της Παρασκευής, ο Τραμπ ανακοίνωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι, έπειτα από μια «εξαιρετικά επιτυχημένη συζήτηση» με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, συμφωνήθηκε η Ρωσία να προμηθεύσει «άμεσα» περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ στις ΗΠΑ και στη διεθνή αγορά.

Άλλοι 500.000 τόνοι θα διατεθούν τον Νοέμβριο και επιπλέον 1 εκατομμύριο τόνοι κάποια στιγμή αργότερα, σύμφωνα με τον Τραμπ. Πρόσθεσε ότι, με βάση την τρέχουσα κατάσταση των διυλιστηρίων ντίζελ της Ρωσίας, η χώρα θα παραδώσει στη συνέχεια ακόμη 3 εκατομμύρια τόνους.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι αυτή η κίνηση, σε συνδυασμό με αυτό που περιέγραψε ως «πλήρη έλεγχο» των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, θα οδηγήσει σε μείωση των τιμών του ντίζελ στις ΗΠΑ και στον υπόλοιπο κόσμο.

«Οι χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς, ιδιαίτερα για τους σπουδαίους αγρότες, κτηνοτρόφους και οδηγούς φορτηγών μας, αποτελούν τη μεγαλύτερη προτεραιότητά μου», έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.

Αργότερα, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Πούτιν για τη συμφωνία, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο την Παρασκευή: «Για να είμαι ειλικρινής, έχουμε τεράστιες ποσότητες πετρελαίου που εισρέουν στη χώρα μας και αυτό που θέλουμε είναι ντίζελ».

Σε δήλωσή του την Παρασκευή, ο Πούτιν ανέφερε ότι η Ρωσία «επιβεβαίωσε την ετοιμότητά της να προμηθεύσει πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα στην αγορά των ΗΠΑ και στις διεθνείς αγορές γενικότερα».

Γιατί υπάρχει παγκόσμια κρίση ντίζελ;

Οι παγκόσμιες τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί εξαιτίας τόσο του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν όσο και του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, από όπου σε συνθήκες ειρήνης διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο.

Η πρόσφατη επίθεση στον αγωγό Ανατολής–Δύσης της Σαουδικής Αραβίας, μια ακόμη σημαντική οδό εξαγωγής πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, καθώς και οι επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ, έχουν επιδεινώσει τις διαταραχές στην προσφορά.

Παράλληλα, διυλιστήρια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και λιμενικές υποδομές έχουν δεχθεί σφοδρές επιθέσεις τόσο στη Ρωσία όσο και στην Ουκρανία.

Τα παγκόσμια αποθέματα καυσίμων έχουν μειωθεί κατακόρυφα, ενώ οι τιμές του ντίζελ έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη τον Σεπτέμβριο.

Την περασμένη εβδομάδα, οι χώρες της Ομάδας των Επτά (G7) συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν 100 εκατομμύρια βαρέλια από τα έκτακτα αποθέματα πετρελαίου και αργού, έπειτα από πιέσεις των ΗΠΑ προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε απειλήσει να απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ από τις ΗΠΑ.

Ο Χαμάντ Χουσεΐν, οικονομολόγος για το κλίμα και τις αγορές εμπορευμάτων στην Capital Economics, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στο Al Jazeera ότι η επίδραση της αποδέσμευσης αποθεμάτων από την G7 «θα είναι βραχύβια, καθώς πρόκειται απλώς για μια προσωρινή λύση στην έλλειψη προσφοράς».

Πώς έχει επηρεαστεί η αγορά ντίζελ στις ΗΠΑ;

Η εκτίναξη των τιμών του ντίζελ στις ΗΠΑ οδήγησε τη μέση εθνική τιμή σε επίπεδο-ρεκόρ, στα 6,52 δολάρια ανά γαλόνι (3,79 λίτρα), τον Σεπτέμβριο, δηλαδή σε υπερδιπλάσιο επίπεδο σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Η μέση τιμή διαμορφώνεται σήμερα στα 6,20 δολάρια, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA).

Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ στον κόσμο. Τα αποθέματά τους έχουν μειωθεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα κανονικά επίπεδα, παρά την αύξηση της παραγωγής από τα διυλιστήρια.

Τον Σεπτέμβριο, Αμερικανοί νομοθέτες και ο Τραμπ εξέτασαν το ενδεχόμενο περιορισμού των εξαγωγών ντίζελ, με στόχο τη μείωση του κόστους για τους καταναλωτές.

Ο Τραμπ κάλεσε επίσης τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τις επιθέσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής ντίζελ, κατηγορώντας τον ότι συμβάλλει στις ελλείψεις, καθώς η Ουκρανία έχει εντείνει φέτος τις επιθέσεις της κατά της ρωσικής πετρελαϊκής βιομηχανίας, επιδιώκοντας να πλήξει τον ενεργειακό τομέα που χρηματοδοτεί τον πόλεμο της Μόσχας.

Ο Τραμπ δεν επέκρινε με ανάλογο τρόπο τη Ρωσία για τις επιθέσεις της στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανησυχεί ιδιαίτερα για τη μείωση των τιμών του ντίζελ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Ο πόλεμος στο Ιράν είναι ήδη ιδιαίτερα αντιδημοφιλής, ενώ πολλοί ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων που ανήκουν στην εκλογική βάση του κινήματος MAGA («Make America Great Again») εξαρτώνται από την προσιτή τιμή του ντίζελ.

Οι καταναλωτές αισθάνονται τις επιπτώσεις των αυξήσεων, καθώς το ντίζελ χρησιμοποιείται από τους οδηγούς φορτηγών για τη μεταφορά τροφίμων και προϊόντων, αλλά και από τους αγρότες για τη λειτουργία των μηχανημάτων τους.

Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση του Pew Research Center έδειξε ότι η οικονομία αποτελεί το σημαντικότερο ζήτημα για το 84% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.

Πολιτείες που ψήφισαν τον Τραμπ και παραδοσιακά στηρίζουν τους Ρεπουμπλικανούς, όπως η Αϊόβα και το Κάνσας, θεωρούνται πλέον αμφίρροπες εκλογικές περιφέρειες, γεγονός που αυξάνει την πίεση στον Αμερικανό πρόεδρο να αποτρέψει μια ήττα των Ρεπουμπλικανών.

Τι σημαίνει η συμφωνία για τις αμερικανικές κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο;

Οι ΗΠΑ απαγόρευσαν τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου το 2022, επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς.

Ένας ευρύς νόμος για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, που εγκρίθηκε από το Κογκρέσο τον περασμένο μήνα και υπογράφηκε από τον Τραμπ, στοχεύει επίσης χώρες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Ο νόμος του 2026, με την ονομασία «Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act», επέκτεινε τις υφιστάμενες κυρώσεις και αποσκοπεί στην άσκηση πίεσης στον Πούτιν μέσω μέτρων κατά αξιωματούχων, τραπεζών και δεξαμενόπλοιων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που διευκολύνουν το εμπόριο ρωσικής ενέργειας.

Παράλληλα, έδωσε στον Τραμπ την εξουσία να επιβάλει δασμούς 100% στους πέντε μεγαλύτερους εισαγωγείς ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Μετά την ανακοίνωση του Τραμπ την Παρασκευή, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δήλωσε ότι η Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) «εκδίδει άμεσα προσωρινή γενική άδεια που επιτρέπει την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά».

Αντιμετωπίζει και η Ρωσία κρίση καυσίμων;

Ναι. Το γεγονός αυτό αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους οι αναλυτές αμφιβάλλουν ότι η Ρωσία θα μπορέσει να διαθέσει τις ποσότητες ντίζελ που υπόσχεται ο Τραμπ.

Ο Νιλ Άτκινσον, πρώην επικεφαλής του τμήματος πετρελαϊκής βιομηχανίας και αγορών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), δήλωσε στο Al Jazeera ότι αμφιβάλλει για τη δυνατότητα της Ρωσίας να υλοποιήσει τη συμφωνία.

«Βραχυπρόθεσμα, είναι πολύ δύσκολο να δούμε πώς θα μπορούσε η Ρωσία να παραδώσει τις ποσότητες που αναφέρονται στη συμφωνία, χωρίς αυτό να γίνει εις βάρος της εγχώριας αγοράς της», ανέφερε.

Η Ρωσία ήταν παλαιότερα ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ στον κόσμο, μετά τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι εξαγωγές ρωσικού ντίζελ και φυσικού αερίου κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους ανήλθαν σε 190.000 βαρέλια ημερησίως, έναντι 690.000 βαρελιών ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο και 850.000 βαρελιών ημερησίως το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με τη Μισέλ Βίζε Μπόκμαν, αναλύτρια ναυτιλιακών δεδομένων στην εταιρεία Windward, η οποία επικαλέστηκε στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης εμπορευμάτων Vortexa.

Ως αποτέλεσμα, η Ρωσία απαγόρευσε τις εξαγωγές ντίζελ τον Ιούλιο, προκειμένου να καλύψει την εγχώρια ζήτηση. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, παρέτεινε την απαγόρευση έως το τέλος Οκτωβρίου.

Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν επίσης συμβάλει στην κρίση καυσίμων της Ρωσίας. Ο Πούτιν έχει παραδεχθεί ότι οι επιθέσεις της Ουκρανίας έχουν επηρεάσει το 1% του ρωσικού ΑΕΠ.

Το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας δήλωσε ότι οι αεροπορικές επιθέσεις του έχουν καταστρέψει περισσότερο από το μισό της δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου της Ρωσίας.

Τον Ιούλιο, η Ουκρανία έπληξε επίσης εκατοντάδες δεξαμενόπλοια του ρωσικού σκιώδους στόλου στην Αζοφική και τη Μαύρη Θάλασσα, επηρεάζοντας τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Κριμαία, την οποία η Ρωσία προσάρτησε το 2014.

Η Μπόκμαν δήλωσε στο Al Jazeera ότι οι ελλείψεις στη ρωσική αγορά ήταν «τόσο οξείες, ώστε κατά το τρίτο τρίμηνο, για πρώτη φορά, είδαμε τη Ρωσία να εισάγει βενζίνη, ντίζελ και πετρέλαιο εσωτερικής καύσης».

Πρόσθεσε ότι μόλις αυτή την εβδομάδα ένα πλοίο που μετέφερε ντίζελ και πετρέλαιο εσωτερικής καύσης έφτασε στο λιμάνι του Βισότσκ.

Την περασμένη εβδομάδα, η Ρωσία δήλωσε ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο μερικής άρσης των περιορισμών στις εξαγωγές ντίζελ, εφόσον υπάρξει υπερπαραγωγή.

Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ δήλωσε στο ρωσικό κοινοβούλιο ότι η εγχώρια αγορά είναι ισορροπημένη και πως «εάν η παραγωγή ντίζελ υπερβεί την εγχώρια ζήτηση, θα εξετάσουμε το ενδεχόμενο μερικής επαναλειτουργίας των εξαγωγών».

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η Ρωσία παράγει συνήθως διπλάσια ποσότητα ντίζελ από αυτήν που χρειάζεται για να καλύψει τις εγχώριες ανάγκες της.

Το ρωσικό ντίζελ διατίθεται σε διαφορετικές προδιαγραφές, ανάλογα με τις θερμοκρασίες στις οποίες χρησιμοποιείται. Το θερινό ντίζελ, κατάλληλο για θερμοκρασίες άνω των 0 βαθμών Κελσίου, ενδέχεται να διατεθεί στην αγορά, ώστε να απελευθερωθεί χώρος για τα χειμερινά καύσιμα και τις ειδικές ποιότητες που απαιτούνται στις αρκτικές περιοχές τους επόμενους μήνες.

Πώς αντέδρασε η Ουκρανία;

Η ανακοίνωση του Τραμπ έγινε ενώ οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, συναντούσαν Ουκρανούς αξιωματούχους και Ευρωπαίους διαπραγματευτές στο Μαϊάμι της Φλόριντα, με αντικείμενο τις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας, ο οποίος βρίσκεται πλέον στο πέμπτο έτος του.

Ο Ζελένσκι αντέδρασε στην ανακοίνωση, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «αδύναμη απόφαση ισχυρών εταίρων».

Όπως είπε, η συμφωνία «εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Ρωσίας, επιτρέποντάς της να σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους και να συνεχίζει τον πόλεμο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα».

Μπορεί το ρωσικό ντίζελ να μειώσει τις πιέσεις στις διεθνείς τιμές;

Την Παρασκευή, ο Πούτιν δήλωσε ότι είναι «πεπεισμένος πως η συμφωνία θα έχει θετικό αντίκτυπο σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία».

Ο Ρώσος πρόεδρος σημείωσε επίσης ότι επιβεβαιώθηκε η συμφωνία για τη διατήρηση προσωπικών επαφών μεταξύ των δύο προέδρων και τη συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ των κυβερνήσεων, των υπηρεσιών ασφαλείας και των αρμόδιων οργανισμών των δύο χωρών.

Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία θα συμβάλει ελάχιστα στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Ο Κρις Μπότσαμπ, επικεφαλής αναλυτής αγορών στην IG Group, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η συμφωνία Τραμπ–Πούτιν για την αποδέσμευση ρωσικού ντίζελ αποτελεί βραχυπρόθεσμη λύση και είναι «ακόμη μία κλασική συμφωνία Τραμπ».

«Ανακοινώνεται μια “συμφωνία” με έναν δυσάρεστο δικτάτορα, με εντυπωσιακά μεγέθη στους τίτλους, χωρίς καμία βεβαιότητα ότι θα επιτευχθεί οποιοσδήποτε από τους στόχους», ανέφερε.

«Ακόμη κι αν ένα μέρος του ντίζελ καταφέρει να φύγει από τη Ρωσία, πρόκειται μόνο για μια βραχυπρόθεσμη λύση, δεδομένου ότι η παγκόσμια ημερήσια κατανάλωση ντίζελ ανέρχεται σε περίπου 30 εκατομμύρια βαρέλια». Σύμφωνα με τον ίδιο, η ποσότητα αυτή είναι περίπου ίση με το σύνολο των ποσοτήτων που θα μπορούσαν να διατεθούν βάσει των όρων της συμφωνίας όπως τους παρουσίασε ο Τραμπ.

Η Μπόκμαν δήλωσε επίσης στο Al Jazeera ότι δεν είναι σαφές πόσο θα συμβάλει η αποδέσμευση ρωσικού ντίζελ στη μείωση των τιμών και των παγκόσμιων ελλείψεων.

«Δεν είμαι βέβαιη πόσο αποτελεσματική θα αποδειχθεί η έκδοση της γενικής άδειας, ώστε να επιτρέψει εισαγωγές σε επίπεδα ικανά να επηρεάσουν την εγχώρια τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ», ανέφερε.

Ο Άτκινσον εκτίμησε ότι οι ποσότητες που ανακοίνωσε ο Τραμπ, ακόμη κι αν η Ρωσία καταφέρει να τις διαθέσει, «δεν θα αλλάξουν ουσιαστικά τα δεδομένα» στις τιμές, καθώς οι ΗΠΑ καταναλώνουν περίπου 3,7 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ ημερησίως.

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι οι ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να μην αγοράσουν καθόλου ρωσικό ντίζελ.

«Είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση θα μπορούσε, από ηθική άποψη, να αγοράσει πετρέλαιο από τη Ρωσία, όταν ολόκληρη η προσπάθεια των τελευταίων τεσσάρων ετών της Ευρώπης ήταν να απεξαρτηθεί από τις προμήθειες ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο Άτκινσον.

Διαβάστε επίσης

Φον ντερ Λάιεν: «Επικίνδυνη κλιμάκωση» η επίθεση των Χούθι στο αεροδρόμιο του Ριάντ

Πολωνία: Πληροφορίες για πιθανή επίθεση στον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ και τον υπουργό Άμυνας

Θεσσαλονίκη: Κακουργηματική δίωξη στον 20χρονο για τον θάνατο της φίλης του μετά από χρήση MDMA σε πάρτι (upd)