Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Το παρασκήνιο των «πιέσεων» Ερντογάν, η προσέγγιση του Χαφτάρ από την Άγκυρα και η στάση της Ελλάδας

Η απομάκρυνση του Ακίλα Σάλεχ, ο οποίος για 12 συναπτά έτη είχε τα ηνία της προεδρίας της Βουλής των Αντιπροσώπων και η αντικατάστασή του από τον Αλ Σαλεχίν Αμπντούλ Ναμπί διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο για να επικυρωθεί χθες το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο από το Κοινοβούλιο της Λιβύης.

Ο τελευταίος, ο οποίος ήταν επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Λιβύης – Τουρκίας, επί της ουσίας κατάφερε να απομακρύνει το πρόσωπο που είχε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Αθήνα και το Κάιρο και είχε πάρει ξεκάθαρη θέση κατά του μνημονίου. Στη γεωπολιτική «σκακιέρα» καταγράφονται νέες κινήσεις, με την Ελλάδα και την Τουρκία να συνεχίζουν το «μπρα-ντε-φερ» με ξεκάθαρες και καταγεγραμμένες διαφορές.

Πως επικυρώθηκε το παράνομο μνημόνιο

Όλα ξεκίνησαν πριν από δύο εβδομάδες, όταν ο Σαλέχ «τελείωσε» από τη θέση του προέδρου της Βουλής με συνοπτικές διαδικασίες, όταν ελεγχόμενοι βουλευτές από τον Σαντάμ Χαφτάρ κατέθεσε πρόταση που «πέρασε» και προέβλεπε πως η θητεία του προέδρου της Βουλής δεν δύναται να είναι ανώτερη των 12 ετών. Με αυτόν τον τρόπο ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πέτυχε τη συστηματική προσέγγιση του στρατοπέδου Χαφτάρ και τη μετατόπιση της χώρας σε διπλωματικό επίπεδο.

Όπως ανακοινώθηκε από τον εκπρόσωπο του κοινοβουλίου, Αμπντάλα Μπλιχέγκ, η απόφαση που ελήφθη συνοδεύτηκε από την κατάργηση δύο προηγούμενων αποφάσεων του 2020. Με τη μία είχε απορριφθεί η επικύρωση των συμφωνιών με την Τουρκία και με τη δεύτερη προβλεπόταν ο τερματισμός των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα. Πρακτικά, σημειώθηκε στροφή 180 μοιρών από τη Βεγγάζη, η οποία είχε ταχθεί κατά του μνημονίου που υπέγραψε τον Νοέμβριο του 2019 η κυβέρνηση του Φαγέζ αλ Σάρατζ με την Τουρκία.

Η αλλαγή στάσης δεν θεωρείται τυχαία, σύμφωνα με αναλυτές, καθώς η Άγκυρα ξεκίνησε, πριν από μήνες να διευρύνει τις επαφές της με την ανατολική Λιβύη, παρά το ότι είχε στηρίξει στρατιωτικά την αντίπαλη κυβέρνηση της Τρίπολης, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου. Η «χείρα φιλίας» που έτεινε η Τουρκία στην οικογένεια Χαφτάρ «ενισχύθηκε» και μέσω των επαφών υψηλού επιπέδου που πραγματοποιήθηκαν με την οικογένεια Χαφτάρ, αλλά και από τις προσπάθειες για ενίσχυση της συμμετοχής της Άγκυρας στον οικονομικό και τον στρατιωτικό τομέα.

Η απάντηση της Αθήνας

Η έγκριση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου έρχεται εν μέσω εντάσεων με τη χώρα αναφορικά με τις έρευνες που έχει αναγγείλει η Ελλάδα. Αντίστοιχα και πριν λίγο καιρό είχαν καταγραφεί αντιδράσεις και από την παράλληλη κυβέρνηση που είχε συστήσει στη Βεγγάζη η πλευρά Χαφτάρ.

Όπως λέει η Αθήνα η κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου προφανώς δεν αλλάζει κάτι επί του πεδίου, ενώ δεν αποκτά την απαραίτητη νομιμότητα, ειδικά από τη στιγμή που παραβιάζει κάθε έννοια Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου της Θάλασσας. Όμως πρακτικά καταρρίπτεται ένα από τα βασικά επιχειρήματα περί ακυρότητάς του μνημονίου, από τη στιγμή που τελικά κυρώθηκε από το κοινοβούλιο, ενώ την ίδια ώρα «ναρκοθετεί» και τις συζητήσεις Ελλάδας Λιβύης για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Η επίσημη απάντηση της Αθήνας ήρθε χθες με ανακοίνωση του ΥΠΕΞ, το οποίο τόνισε ότι «Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής».

Η Αθήνα επισήμανε ακόμη πως η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις. «Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο», τόνισε το υπουργείο εξωτερικών και συνέχισε: «Έχοντας ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει αποδείξει τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα γειτονικών κρατών. Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».

Όπως υπογραμμίστηκε η χώρα μας έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Διαβάστε επίσης:

Η ανησυχία για την αναταραχή στην Ευρώπη και το «μπλόκο» της Αθήνας στη «μπαχαλοποίηση»

Πού το πάει ο Κώστας Καραμανλής;- Ο «γρίφος» πριν τις κάλπες και η στάση απέναντι σε Σαμαρά-Μητσοτάκη

Από πού θα ξεκινήσει τις περιοδείες του ο Αντώνης Σαμαράς – Το παρασκήνιο και η στόχευση σημείων που «πληγώνουν» τη ΝΔ