Σκάνδαλο στην Εσθονία: Παραιτήθηκε ο Υπ. Άμυνας για προμήθεια 70 εκατ. ευρώ σε εταιρεία πυρομαχικών που δεν είχε πουλήσει ούτε ένα

Σε πολιτική κρίση οδηγείται η κυβέρνηση της Εσθονίας μετά το σκάνδαλο που ξέσπασε γύρω από αμυντική σύμβαση ύψους 70 εκατ. ευρώ για την προμήθεια πυρομαχικών στην Ουκρανία. Ο υπουργός Άμυνας Χάννο Πέβκουρ υπέβαλε την παραίτησή του, αναλαμβάνοντας την πολιτική ευθύνη, μετά τα ευρήματα της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας.

Η Εσθονία είχε καταβάλει εκατομμύρια ευρώ προκαταβολικά στην Datasel S.R.L., εταιρεία με έδρα την Ιταλία και ιδιοκτησία της ινδικής Neco Defense Munitions, για την προμήθεια βλημάτων πυροβολικού. Ωστόσο, σύμφωνα με την ελεγκτική έκθεση, η εταιρεία δεν είχε προηγουμένως πουλήσει ούτε ένα αντίστοιχο βλήμα.

Η συμφωνία είχε υπογραφεί το 2024, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ουκρανικές δυνάμεις αντιμετώπιζαν σοβαρές ελλείψεις σε πυρομαχικά. Η προμήθεια χρηματοδοτούνταν μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη και προοριζόταν για την ενίσχυση της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία.

Οι παραδόσεις, ωστόσο, καθυστέρησαν επανειλημμένα. Όταν τελικά έφτασε μια πρώτη παρτίδα το 2025, τα βλήματα χαρακτηρίστηκαν ελαττωματικά και ακατάλληλα προς χρήση.

Ο Πέβκουρ υποστήριξε ότι δεν γνώριζε προσωπικά τα προβλήματα που συνδέονταν με τη συγκεκριμένη σύμβαση, ανέλαβε όμως την πολιτική ευθύνη για τη λειτουργία του υπουργείου. «Ένας ηγέτης πρέπει να έχει τη δύναμη και το θάρρος να αναλαμβάνει την ευθύνη», ανέφερε, ανακοινώνοντας την αποχώρησή του.

«Ένας ηγέτης πρέπει να έχει τη δύναμη και το θάρρος να αναλαμβάνει την ευθύνη. Παρότι ο υπουργός δεν μετρά κάλτσες και φυσίγγια ούτε διεξάγει τις διαπραγματεύσεις για τις συμβάσεις, οι παρατηρήσεις της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας θέτουν ζήτημα πολιτικής ευθύνης», έγραψε σε ανάρτησή του στο Facebook, με την οποία ανακοίνωσε την παραίτησή του.

«Γι’ αυτό οφείλω σήμερα να αναλάβω την πολιτική ευθύνη για το σύνολο του αμυντικού τομέα και να παραδώσω τη σκυτάλη του υπουργείου Άμυνας στον πρωθυπουργό», πρόσθεσε.

Η έκθεση που έφερε στη φόρα το σκάνδαλο

Στις 28 Αυγούστου, η Εθνική Ελεγκτική Υπηρεσία της Εσθονίας δημοσιοποίησε έκθεση για τις αμυντικές δαπάνες της χώρας, ασκώντας κριτική στις στρατιωτικές προμήθειες του υπουργείου Άμυνας κατά τα τελευταία χρόνια. Η έκθεση προκάλεσε εκκλήσεις για παραίτηση του Πέβκουρ, καθώς ήρθε στο φως το λάθος των 70 εκατ. ευρώ.

Το 2024, η Εσθονία υπέγραψε συμφωνία για την αγορά βλημάτων πυροβολικού από την ιταλικής έδρας εταιρεία Datasel S.R.L., η οποία ανήκει στην ινδική Neco Defense Munitions. Βάσει της συμφωνίας, η Ουκρανία θα προμηθευόταν πυρομαχικά για τον πόλεμο εναντίον των ρωσικών δυνάμεων, με χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη της ΕΕ.

Η συμφωνία συνήφθη σε μια περίοδο κατά την οποία οι ουκρανικές δυνάμεις αντιμετώπιζαν σοβαρή έλλειψη βλημάτων πυροβολικού. Το πρόβλημα είχε επιδεινωθεί από τις καθυστερήσεις στα αμερικανικά πακέτα βοήθειας και την αποτυχία της ΕΕ να επιτύχει τον στόχο της για την παράδοση ενός εκατομμυρίου βλημάτων έως τον Μάρτιο του 2024.

Προκαταβολές εκατομμυρίων και άχρηστα βλήματα

Το Εσθονικό Κέντρο Αμυντικών Επενδύσεων (RKIK) κατέβαλε προκαταβολικά εκατομμύρια ευρώ στην Datasel για τα πυρομαχικά. Ωστόσο, η εταιρεία ενημέρωνε επανειλημμένα για καθυστερήσεις, με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιηθεί καμία παράδοση επί μήνες. Όταν τελικά έφτασε μια παρτίδα το 2025, τα βλήματα αποδείχθηκαν ελαττωματικά και «άχρηστα».

Ο σημερινός γενικός διευθυντής του RKIK, Έλμαρ Βάχερ, ο οποίος δεν είχε την εποπτεία της αρχικής σύμβασης, δήλωσε ότι η συμφωνία δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε υπογραφεί. «Κατά τη γνώμη μου, δεν έπρεπε να υπογράψουμε σύμβαση μαζί τους», ανέφερε. «Εάν αρχίσω να χτίζω ένα σπίτι και προσλάβω μια εταιρεία που δεν έχει κατασκευάσει ποτέ ξανά σπίτι, υπάρχει η εύλογη αμφιβολία ότι το σπίτι δεν θα ολοκληρωθεί».

Εκτόξευση των αμυντικών δαπανών

Οι αμυντικές δαπάνες της Εσθονίας έχουν αυξηθεί απότομα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Από το 2% του ΑΕΠ το 2022 ανήλθαν στο 3,4% το 2025. Για το 2026, η Εσθονία ανακοίνωσε ότι οι αμυντικές δαπάνες θα αυξηθούν στο 5,4% του ΑΕΠ και ότι ο προϋπολογισμός για την άμυνα θα ενισχυθεί κατά 42%. Το Ταλίν δεσμεύθηκε επίσης να παράσχει στρατιωτική βοήθεια άνω των 117 εκατ. δολαρίων στην Ουκρανία μέσα στο 2026.

Η Εθνική Ελεγκτική Υπηρεσία έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για τον κίνδυνο κακοδιαχείρισης κρατικών κονδυλίων κατά την περίοδο της ραγδαίας αύξησης των αμυντικών δαπανών. Η έκθεση του Αυγούστου είναι η τελευταία μιας σειράς αρνητικών ελέγχων για τις δαπάνες του υπουργείου Άμυνας.

«Υπάρχει κίνδυνος ένα κόστος περίπου 70 εκατ. ευρώ να χρειαστεί να καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό της Εσθονίας, εις βάρος άλλων προγραμματισμένων δαπανών», ανέφερε η Ελεγκτική Υπηρεσία.

Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, συγκάλεσε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου για τις 3 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να συζητηθούν η παραίτηση του Πέβκουρ και τα ευρήματα των ελέγχων.

Η εισαγγελία της χώρας έχει επίσης αρχίσει ποινική έρευνα για ζητήματα που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις των ετών 2025 και 2026.

 

Διαβάστε επίσης 

Συνάντηση Χατζηδάκη με Χούκερ και Γκιλφόιλ – «Σε ιστορικά υψηλό επίπεδο οι σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ»

Γκλόρια Στάινεμ: Πέθανε σε ηλικία 92 ετών μια από τις σημαντικότερες μορφές του φεμινιστικού κινήματος – Τα δύσκολα χρόνια και η αναγνώριση

Κωλοτούμπα από τον τομεάρχη της ΕΛ.ΑΣ. μετά τις αντιδράσεις – Παίρνει πίσω την φορολογία κοσμημάτων σε θυρίδες