Πολωνία: Στα άκρα η σύγκρουση για το Συνταγματικό Δικαστήριο – Αστυνομία, αναστολές και εσπευσμένη επιστροφή Ναβρότσκι

Σε νέα, οξεία φάση εισήλθε η μακροχρόνια θεσμική σύγκρουση στην Πολωνία για τον έλεγχο και τη νομιμότητα του Συνταγματικού Δικαστηρίου, με αστυνομικές δυνάμεις να αναπτύσσονται γύρω από το κτίριο στη Βαρσοβία, την ηγεσία του Δικαστηρίου να τίθεται υπό αμφισβήτηση και τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να διακόπτει το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη και να επιστρέφει εσπευσμένα στη χώρα.

Η κρίση ξέσπασε το βράδυ της Παρασκευής, όταν ανακοινώθηκε ότι ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και ο αναπληρωτής του, Μπαρτολομιέι Σοχάνσκι, τίθενται σε αναστολή άσκησης καθηκόντων για έναν μήνα.

Την απόφαση ανακοίνωσε η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία υποστηρίζει ότι, ως η δικαστής με τη μεγαλύτερη σχετική προϋπηρεσία, αναλαμβάνει προσωρινά τη διοίκηση του Δικαστηρίου.

Η κίνηση, ωστόσο, αμφισβητήθηκε αμέσως από την πλευρά της μέχρι τώρα ηγεσίας του θεσμού, μετατρέποντας την αντιπαράθεση σε ανοιχτή σύγκρουση για το ποιος έχει πλέον τη νόμιμη εξουσία στο ανώτατο δικαστικό όργανο της χώρας.

Δύο πλευρές διεκδικούν τη διοίκηση του Δικαστηρίου

Η ιστοσελίδα του Συνταγματικού Δικαστηρίου δημοσίευσε αρχικά την ανακοίνωση για την αναστολή του Σβιεντσκόφσκι και του Σοχάνσκι. Λίγο αργότερα, όμως, στον λογαριασμό του Δικαστηρίου στην πλατφόρμα X εμφανίστηκε εντελώς διαφορετική εκδοχή των γεγονότων.

Σύμφωνα με αυτήν, η ιστοσελίδα είχε καταληφθεί «παράνομα», ο Σβιεντσκόφσκι εξακολουθούσε να είναι πρόεδρος και ο Σοχάνσκι αντιπρόεδρος, ενώ η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα δεν αναγνωριζόταν ως νόμιμη δικαστής του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Η πλευρά της υφιστάμενης ηγεσίας έκανε μάλιστα λόγο για «πραξικόπημα», ισχυρισμό που υιοθέτησαν στελέχη του αντιπολιτευόμενου Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS).

Η διαφωνία αυτή βρίσκεται στην καρδιά της κρίσης. Η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα είναι μεταξύ των δικαστών που εξελέγησαν από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αλλά ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολ Ναβρότσκι δεν δέχθηκε να τους ορκίσει. Οι ίδιοι προχώρησαν σε εναλλακτική διαδικασία ορκωμοσίας, την οποία η κυβέρνηση θεωρεί επαρκή, αλλά η προηγούμενη διοίκηση του Δικαστηρίου δεν αναγνωρίζει.

Ο Σβιεντσκόφσκι είχε αρνηθεί να τους επιτρέψει να αναλάβουν καθήκοντα.

Αστυνομικές δυνάμεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο

Η ένταση μεταφέρθηκε γρήγορα και έξω από το κτίριο του Δικαστηρίου.

Δεκάδες αστυνομικοί, μεταξύ των οποίων δυνάμεις αντιμετώπισης ταραχών, αναπτύχθηκαν στον περίβολο, καθώς υποστηρικτές του PiS συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο.

Η αστυνομία διευκρίνισε ότι οι δυνάμεις της εισήλθαν στον χώρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, αλλά όχι στα ίδια τα κτίριά του. Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε μετά από ενημέρωση της Κόρβιν-Πιοτρόφσκα για ενδεχόμενο κίνδυνο για την υγεία και την ασφάλεια δικαστών και εργαζομένων, καθώς και για πιθανή διατάραξη της δημόσιας τάξης.

Στη συγκέντρωση εμφανίστηκαν κορυφαία στελέχη του PiS, μεταξύ αυτών ο ηγέτης του κόμματος Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, ενώ διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα κατά του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ. Ορισμένοι κρατούσαν θρησκευτικές εικόνες και κομποσκοίνια.

Ο Ναβρότσκι γύρισε το αεροπλάνο

Η κλιμάκωση ήταν τέτοια ώστε ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι, πολιτικά προσκείμενος στο PiS, ανακοίνωσε ότι διακόπτει το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη, όπου επρόκειτο να πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη.

«Σε μια τέτοια στιγμή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία», ανέφερε, γνωστοποιώντας ότι επιστρέφει στη Βαρσοβία.

Η κίνησή του δείχνει το μέγεθος της πολιτικής κρίσης, καθώς η προεδρία και η κυβέρνηση βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές στην αντιπαράθεση για το μέλλον του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Τουσκ: «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας»

Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ υπερασπίστηκε τη διαδικασία αλλαγών στο δικαστικό σύστημα.

«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας», έγραψε στην πλατφόρμα X, υποστηρίζοντας ότι μετά τα χρόνια διακυβέρνησης του PiS η διαδικασία είναι δύσκολη και απαιτεί αποφασιστικές κινήσεις.

Η κυβέρνηση Τουσκ, η οποία ανέλαβε την εξουσία στα τέλη του 2023, έχει θέσει ως βασικό στόχο την ανατροπή των αλλαγών που πραγματοποιήθηκαν στη Δικαιοσύνη κατά την οκταετή διακυβέρνηση του PiS.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας. Η κυβέρνηση αμφισβητεί τη νομιμότητα της προηγούμενης σύνθεσής του, θεωρώντας ότι οι διορισμοί που έγιναν επί PiS υπονόμευσαν την ανεξαρτησία του θεσμού.

Από την άλλη πλευρά, το PiS και ο πρόεδρος Ναβρότσκι κατηγορούν την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να πάρει τον έλεγχο του Δικαστηρίου παρακάμπτοντας τις προβλεπόμενες συνταγματικές διαδικασίες.

Στο τραπέζι και η άρση ασυλίας

Νέα διάσταση στην κρίση έδωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης και γενικός εισαγγελέας Βάλντεμαρ Ζούρεκ, ο οποίος ανακοίνωσε ότι έχει ζητήσει την άρση της ασυλίας του Σβιεντσκόφσκι και του αναπληρωτή του.

Η εισαγγελική πλευρά τούς αποδίδει ευθύνη για παρεμπόδιση δικαστών που εξελέγησαν από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία να ασκήσουν τα καθήκοντά τους.

Η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα υποστηρίζει επίσης ότι η προηγούμενη ηγεσία του Δικαστηρίου εμπόδισε τη συμμετοχή των νέων δικαστών στη Γενική Συνέλευση και ότι η κατάσταση είχε αρχίσει να απειλεί ακόμη και την εύρυθμη διοικητική και οικονομική λειτουργία του θεσμού.

Μια κρίση που κρατά χρόνια

Η σημερινή σύγκρουση δεν αποτελεί μεμονωμένο επεισόδιο. Είναι η κορύφωση μιας αντιπαράθεσης που ξεκίνησε επί της προηγούμενης κυβέρνησης του PiS και έχει επηρεάσει τις σχέσεις της Βαρσοβίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η κυβέρνηση Τουσκ έχει αρνηθεί να αντιμετωπίσει το Συνταγματικό Δικαστήριο στη μέχρι πρόσφατα σύνθεσή του ως πλήρως νομιμοποιημένο, ενώ ο Ναβρότσκι έχει αρνηθεί να ορκίσει σειρά δικαστών που εξέλεξε η σημερινή Βουλή.

Παράλληλα, ευρωπαϊκά δικαστικά όργανα έχουν εμπλακεί στη διαμάχη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είχε ζητήσει νωρίτερα φέτος να επιτραπεί σε τέσσερις από τους νέους δικαστές να αναλάβουν καθήκοντα, κάτι που η μέχρι τώρα ηγεσία του Συνταγματικού Δικαστηρίου αρνήθηκε να εφαρμόσει.

Έτσι, η Πολωνία βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια ασυνήθιστη θεσμική κατάσταση: δύο αντίπαλες πλευρές επικαλούνται διαφορετικές ερμηνείες του Συντάγματος και της νομοθεσίας για να υποστηρίξουν ότι εκείνες εκπροσωπούν τη νόμιμη διοίκηση του ανώτατου δικαστηρίου.

Διαβάστε επίσης

ΟΗΕ: Ανανέωσε την αποστολή της UNSMIL στη Λιβύη – Αποχή της Ελλάδας και της Ρωσίας από τη ψηφοφορία

ΗΠΑ: Απορρίφθηκε ξανά το αίτημα της κυβέρνησης Τραμπ να μην καταμετρηθούν 20.000 επιστολικές ψήφοι στην Καλιφόρνια

Big Tech: Δεσμεύσεις άνω των 3 τρισ. δολαρίων στην κούρσα για την AI