ΗΠΑ: Στο ιστορικό υψηλό του 1,05 τρισ. δολαρίων οι τόκοι του χρέους – Φόβοι για «χιονοστιβάδα» δανεισμού

Σε ιστορικό υψηλό έφτασε το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού δημόσιου χρέους το οικονομικό έτος 2026, με τις καθαρές πληρωμές τόκων να αγγίζουν τα 1,05 τρισ. δολάρια, εντείνοντας τις ανησυχίες για έναν φαύλο κύκλο αυξανόμενου δανεισμού και δημοσιονομικών πιέσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, οι καθαρές πληρωμές τόκων για το δωδεκάμηνο έως τον Σεπτέμβριο αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 8%, έναντι 970 δισ. δολαρίων το οικονομικό έτος 2025.

Το ερευνητικό ίδρυμα Peter G. Peterson Foundation εκτιμά ότι το κόστος των τόκων θα αντιστοιχεί στο 3,2% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 1991. Τα στοιχεία για το ΑΕΠ του τελευταίου τριμήνου αναμένονται αργότερα μέσα στον Οκτώβριο.

Χρέος άνω των 32 τρισ. δολαρίων και υπερδιπλασιασμός των επιτοκίων

Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, η αύξηση των τόκων οφείλεται τόσο στη διόγκωση του δημόσιου χρέους όσο και στο σημαντικά υψηλότερο κόστος δανεισμού.

Ένας βασικός δείκτης του αμερικανικού χρέους ξεπερνά πλέον τα 32 τρισ. δολάρια, ποσό αυξημένο κατά περίπου 10 τρισ. δολάρια σε σύγκριση με πέντε χρόνια νωρίτερα.

Παράλληλα, το μέσο επιτόκιο που καταβάλλει η αμερικανική κυβέρνηση για τους εμπορεύσιμους κρατικούς τίτλους διαμορφώθηκε στο 3,52% στα τέλη Σεπτεμβρίου, έναντι 1,47% πριν από πέντε χρόνια.

Οι τρέχουσες αποδόσεις είναι ακόμη υψηλότερες, με τον σχετικό δείκτη του Bloomberg για τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα να κινείται κοντά στο 5%.

Η άνοδος αυτή έχει οδηγήσει τον υπουργό Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, στη λήψη έκτακτων μέτρων για τον περιορισμό του κόστους δανεισμού.

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για σταδιακή δημοσιονομική επιδείνωση

Παρά την αύξηση των τόκων, οι οικονομολόγοι δεν θεωρούν ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωπες με άμεση δημοσιονομική κρίση.

Η ζήτηση για αμερικανικά κρατικά ομόλογα παραμένει ισχυρή, ενώ το αυξημένο κόστος δανεισμού δεν έχει διακόψει τη ροή πιστώσεων στην οικονομία.

«Δεν μοιάζει με κρίση και πρόκειται μάλλον για μια σταδιακή διάβρωση» της δημοσιονομικής ικανότητας, δήλωσε η Λουίζ Σάινερ, ανώτερη ερευνήτρια του Brookings Institution και πρώην οικονομολόγος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ.

Η ίδια προειδοποίησε ότι παραμένει άγνωστο το σημείο στο οποίο ορισμένοι επενδυτές θα μπορούσαν να αρνηθούν να συνεχίσουν να δανείζουν την αμερικανική κυβέρνηση.

Σε μια τέτοια περίπτωση, όπως σημείωσε, θα μπορούσε να προκληθεί δημοσιονομική κρίση, με το υπουργείο Οικονομικών να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην άντληση κεφαλαίων από τις αγορές.

Η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζει την οικονομία

Ένας παράγοντας που περιορίζει προς το παρόν τις ανησυχίες είναι η ανθεκτικότητα της αμερικανικής οικονομίας.

Ο Γκενάντι Γκόλντμπεργκ, επικεφαλής στρατηγικής για τα αμερικανικά επιτόκια στην TD Securities, επισημαίνει ότι ο ρυθμός αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ παραμένει υψηλότερος από τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.

Η ετήσια ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 6,3% το δεύτερο τρίμηνο, συμβάλλοντας στη στήριξη των φορολογικών εσόδων.

«Δεν βρισκόμαστε ακόμη αντιμέτωποι με μια δημοσιονομική αποκάλυψη», ανέφερε ο Γκόλντμπεργκ σε πρόσφατο σημείωμά του.

Ωστόσο, ο διευθυντής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO), Φίλιπ Σουέιγκελ, προειδοποίησε ότι η επιδείνωση των δημοσιονομικών δεδομένων καθιστά τις ΗΠΑ ολοένα και πιο ευάλωτες σε οικονομικούς κλυδωνισμούς.

Ο κίνδυνος μιας «χιονοστιβάδας» χρέους

Σύμφωνα με τον Σουέιγκελ, ένα αρνητικό οικονομικό σοκ που θα οδηγούσε σε υψηλότερα επιτόκια θα μπορούσε να ενεργοποιήσει έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο.

Η αύξηση των επιτοκίων θα διόγκωνε τις δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους, επιβαρύνοντας το δημοσιονομικό έλλειμμα και οδηγώντας σε μεγαλύτερες ανάγκες δανεισμού.

Αυτές, με τη σειρά τους, θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες πιέσεις στο κόστος δανεισμού.

Το CBO προβλέπει ότι ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ θα ξεπεράσει το 106% το 2030, υπερβαίνοντας το προηγούμενο ιστορικό υψηλό του 1946.

Ήδη, οι τόκοι αποτελούν μία από τις τρεις μεγαλύτερες κατηγορίες δαπανών του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού.

Η κυβέρνηση Τραμπ ποντάρει στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο Σκοτ Μπέσεντ και άλλα στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ εκτιμούν ότι η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα και να συμβάλει στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.

Ωστόσο, ειδικοί σε θέματα προϋπολογισμού εμφανίζονται επιφυλακτικοί, καθώς οι δαπάνες για την άμυνα και τα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται.

Ο Μπρετ Λόπερ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος αρμόδιος για θέματα πολιτικής στο Peterson Foundation, υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν πρέπει να αναβληθεί.

«Το πρόβλημα απλώς επιδεινώνεται, επομένως δεν θα έπρεπε να συζητάμε για το αν… Αντί να περιμένουμε την καταστροφή, θα έπρεπε να εργαζόμαστε για την αντιμετώπισή της ήδη από τώρα», δήλωσε.

«Θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να ξεπεράσουμε αυτό το πρόβλημα», πρόσθεσε.

Επιπλέον 310 δισ. δολάρια τόκοι το 2027 εάν αυξηθούν οι αποδόσεις

Η φετινή αύξηση των καθαρών πληρωμών τόκων, κατά 81,4 δισ. δολάρια, ενδέχεται να αποδειχθεί μικρή σε σύγκριση με τις μελλοντικές επιβαρύνσεις, εφόσον συνεχιστεί η άνοδος των επιτοκίων.

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αναμένεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να αυξήσει τουλάχιστον μία ακόμη φορά το βασικό επιτόκιο, το οποίο βρίσκεται στο εύρος 3,75% έως 4%.

Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε περαιτέρω το κόστος του βραχυπρόθεσμου δανεισμού.

Σύμφωνα με υπολογισμούς της TD Securities, αύξηση των αποδόσεων κατά μία ποσοστιαία μονάδα, δηλαδή 100 μονάδες βάσης, σε ολόκληρη την καμπύλη των αμερικανικών κρατικών ομολόγων θα μπορούσε να αυξήσει τις δαπάνες τόκων για το 2027 κατά 310 δισ. δολάρια.