Στην κυπριακή πρωτεύουσα χτυπά σήμερα και αύριο η καρδιά της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Οι ηγέτες της ΕΕ συγκεντρώνονται για μια άτυπη σύνοδο κορυφής που μεταξύ άλλων, θα βάλει τις βάσεις για την απάντηση στο ερώτημα τι κάνει η Ευρώπη όταν το ΝΑΤΟ δεν είναι εκεί.

Η ερώτηση έπαψε να είναι θεωρητική τον περασμένο Μάρτιο. Η επίθεση με drones ιρανικής προέλευσης κατά των βρετανικών βάσεων στο Ακρωτήρι —σε κυπριακό έδαφος που βρίσκεται εκτός ΝΑΤΟ— λειτούργησε ως καταλύτης. Η αντίδραση των εταίρων ήταν άμεση, – η Ελλάδα κινητοποιήθηκε αμέσως, ακολούθησε η Γαλλία και στη συνέχεια μια «συμμαχία προθύμων» από την Ιταλία, την Ισπανία και την Ολλανδία, που κινητοποίησαν αντι-drone συστήματα και ναυτικές δυνάμεις χωρίς να περιμένουν την ενεργοποίηση κάποιου επίσημου γραφειοκρατικού μηχανισμού.

1

Αυτό ακριβώς το μοντέλο αλληλεγγύης προσπαθεί τώρα η σύνοδος της Λευκωσίας να μετατρέψει σε δομημένη διαδικασία. Το εργαλείο που βρίσκεται στο τραπέζι είναι το Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ. Αν και υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να παρέχουν βοήθεια σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, παρέμενε ασαφές από το 2009.

Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, ως οικοδεσπότης, επιδιώκει πλέον τη δημιουργία ενός «επιχειρησιακού εγχειριδίου» (playbook) που θα ορίζει ποιος δεσμεύεται με τι, σε στρατιωτικό, οικονομικό και κυβερνοεπίπεδο.

Το τέλος μιας εποχής

Η σύνοδος διεξάγεται κάτω από τη σκιά της ιστορικής πολιτικής ανατροπής στην Ουγγαρία. Μετά την ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στις εκλογές της 12ης Απριλίου, η χώρα εκπροσωπείται σε υπηρεσιακό επίπεδο, καθώς ο νικητής Πέτερ Μάγιαρ αναμένει την ορκωμοσία του. Η αλλαγή σελίδας στη Βουδαπέστη είναι ήδη ορατή: η Ουγγαρία απέσυρε το βέτο της, ανοίγοντας το δρόμο για το δάνειο-μαμούθ των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026–2027.

Προετοιμασία για τη συλλογική άμυνα

Η διαφορά με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ παραμένει ουσιώδης. Το Άρθρο 42.7 της ΕΕ δεν στηρίζεται στην αμερικανική υπεροπλία, δεν προϋποθέτει κεντρική διοίκηση και σέβεται την ουδετερότητα χωρών όπως η Αυστρία. Η Kaja Kallas, που θα συντονίσει τις πρώτες ασκήσεις στα μέσα Μαΐου, το έθεσε ξεκάθαρα: «Δεν αντικαθιστούμε το ΝΑΤΟ, ετοιμαζόμαστε για το σενάριο που θα χρειαστεί να σταθούμε μόνοι μας».

Η σύνοδος της Λευκωσίας δεν αλλάζει τις Συνθήκες, αλλά αλλάζει παλιές νοοτροπίες: προσπαθεί να μετατρέψει την ΕΕ από μια οικονομική ένωση σε μια ουσιαστική συμμαχία, ικανή να αντιδρά πριν η κρίση γίνει ανεξέλεγκτη.

Διαβάστε επίσης:

Σλοβακία: Επαναλειτουργεί ο αγωγός Druzhba – Ρέει ξανά ρωσικό πετρέλαιο

Στενά του Ορμούζ: Έως και έξι μήνες για την αποναρκοθέτηση, εκτιμά το Πεντάγωνο – Παρατείνεται ο οικονομικός αντίκτυπος

ΗΠΑ: Αιφνιδιαστική παραίτηση του υπουργού Ναυτικού Τζον Φέλαν εν μέσω έντασης με το Ιράν