Η ιδέα του ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργού και βουλευτή δεν είναι καινούργια.  Κατά καιρούς έχει τεθεί στο δημόσιο διάλογο άλλοτε πιο συγκροτημένα και άλλοτε αποσπασματικά.

Ο πρώτος που ανέδειξε το θέμα ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, την δεκαετία του  1990 υποστηρίζοντας τον διαχωρισμό εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, και προσεγγίζοντας ένα πιο «προεδρικό» μοντέλο διακυβέρνησης, όπου οι υπουργοί δεν θα είναι κατ’ ανάγκη βουλευτές. Στην συνέχεια, το θέμα επανέφερε με συγκροτημένη πρόταση, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης το 2001 καταθέτοντας σχετική νομοθετική ρύθμιση στην Βουλή η οποία όμως δεν υπερψηφίστηκε. Αργότερα, ο Αντώνης Σαμαράς, το 2014 είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο για να περιοριστεί η «διπλή ιδιότητα», στο πλαίσιο της συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση.

1

Η πρωτοβουλία του Κυριάκου Μητσοτάκη να επαναφέρει στο τραπέζι το ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργού και βουλευτή, σε συνδυασμό μάλιστα με τη μείωση του αριθμού των βουλευτών, παρουσιάζοντας το ως θεσμική τομή επιβάρυνε ακόμα περισσότερο το ήδη βαρύ κλίμα που επικρατεί στο εσωτερικό της γαλάζιας παράταξης. Η στήριξη του πρωθυπουργού στην κοινοβουλευτική ομάδα που έκανε λόγο για βουλευτές που έχουν ήδη υποστεί προσωπικό αλλά και πολιτικό πλήγμα, σχεδόν επισκιάστηκε από την πρόταση για το ασυμβίβαστο.

Αμέσως μετά την ανακοίνωση της συγκεκριμένης πρότασης στα «γαλάζια» πηγαδάκια, οι συζητήσεις έδιναν και έπαιρναν, με αρκετούς βουλευτές να εμφανίζονται αιφνιδιασμένοι και άλλους να εκφράζουν τη δυσφορία τους καθώς αγγίζει τον «πυρήνα» της πολιτικής του επιβίωσης. «Αυτή την φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά» δηλώνει στο Mononews εμπειρότατο γαλάζιο στέλεχος τονίζοντας ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει την πρόταση με την ανάγκη περιορισμού των πελατειακών πρακτικών και την ενίσχυση του ρόλου του βουλευτή. «Η συζήτηση για το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή είναι μια θεσμική κουβέντα που πρέπει να γίνει με σοβαρότητα και χωρίς αιφνιδιασμούς», τόνισε ο Παύλος Μαρινάκης ξεκαθαρίζοντας όμως ότι «δεν υπάρχει άμεσος σχεδιασμός εφαρμογής, αλλά πρόκειται για μια ιδέα που στοχεύει στην ενίσχυση της διάκρισης των εξουσιών». Παράλληλα, για το θέμα της μείωσης του αριθμού των βουλευτών, σημείωσε ότι «αποτελεί διαχρονικό αίτημα της κοινωνίας για ένα πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό Κοινοβούλιο».

Ωστόσο, αυτές οι διαβεβαιώσεις δεν στάθηκαν ικανές να κατευνάσουν τις εσωτερικές γαλάζιες αντιδράσεις. «Αν ίσχυε σήμερα το ασυμβίβαστο, δεν θα χωράγαμε να καθίσουμε μέσα στην Ολομέλεια», σχολίαζε σκοπτικά εμπειρότατος γαλάζιος βουλευτής που έχει θητεύσει και υπουργός επισημαίνοντας ότι τα βουλευτικά έδρανα είναι περίπου 250 και μαζί με τα υπουργικά φτάνουν τα 300 ενώ στο προτεινόμενο μοντέλο θα απαιτούνταν πάνω από 350 έδρανα. Ο ίδιος σε πιο σοβαρό ύφος μας εξηγεί ότι εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου θα δημιουργούσε ένα «υπερτροφικό» σχήμα, με σημαντική αύξηση των προσώπων που θα κινούνται μεταξύ κυβέρνησης και Βουλής ενώ παράλληλα θα αύξανε κατακόρυφα και τον εσωκομματικό ανταγωνισμό.

Όπως επισημαίνουν έμπειροι κοινοβουλευτικοί, στην περίπτωση που ένας βουλευτής αναλάβει υπουργικό χαρτοφυλάκιο και παραδώσει την έδρα του, δεν πρόκειται να κλείσει το πολιτικό του γραφείο γιατί θα θέλει να εκλεγεί ξανά βουλευτής στις επόμενες εθνικές εκλογές. Την ίδια ώρα, ο νέος βουλευτής που θα αντικαταστήσει ως πρώτος επιλαχόν τον υπουργό θα ενεργοποιήσει πιο εντατικά το πολιτικό του γραφείο. « Είναι προφανές ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ υπουργού και βουλευτή διπλασιάζεται με το μοντέλο του ασυμβίβαστου» σημειώνουν με νόημα.

Ακόμη πιο αιχμηροί εμφανίζονται όσοι έχουν περάσει από υπουργικούς θώκους.

«Θα κάνει κάποιος άλλος τον υπουργό και εγώ θα μαζεύω απλώς ψήφους για να φέρω στο κόμμα; Αυτά δεν γίνονται», λέει χαρακτηριστικά γαλάζιο στέλεχος που για τεράστια εμπειρία που έχει αναλάβει αρκετές φορές υπουργικό θώκο. «Δεν μπορεί να ανοίξει έτσι αυτή η συζήτηση, χρειάζεται πρώτα να έχει γίνει μελέτη και καλός προγραμματισμός» τονίζει επισημαίνοντας με νόημα ότι η Γαλλία που εφαρμόζει ένα παρόμοιο μοντέλο δεν έχει καταφέρει να ψηφίσει ακόμα κρατικό προυπολογισμό. Ορισμένοι μάλιστα κάνουν μια πιο «κυνική» ανάγνωση επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη πρόταση αν και θεσμικά είναι ενδιαφέρουσα και θα μπορούσε να εξεταστεί σε ουδέτερο πολιτικό χρόνο, τώρα φαίνεται πως αποτελεί «φωτοβολίδα», διότι αυτή την στιγμή δεν υπάρχει ούτε η συναίνεση στο εσωτερικό της παράταξης αλλά ούτε των κομμάτων της αντιπολίτευσης. «Τώρα πρέπει να δωθούν συγκεκριμένες και ξεκάθαρες απαντήσεις για το ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν είναι τώρα η ώρα ούτε το κλίμα για να συζητάμε θεσμικές αλλαγές που ίσως γίνουν μετά από 4 ή 5 χρόνια» δηλώνει στο Mononews πρώην υπουργός με τεράστια εμπειρία στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες και στην συζήτηση για την Συνταγματική αναθεώρηση.

Η συζήτηση για τη μείωση των βουλευτών περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Αν και επικοινωνιακά βρίσκει ευήκοα ώτα στην κοινωνία, στο εσωτερικό της γαλάζιας παράταξης εκλαμβάνεται από πολλούς ως μια κίνηση που περιορίζει τις διαθέσιμες έδρες και, κατ’ επέκταση, αυξάνει τον εσωκομματικό ανταγωνισμό.

Η πιθανότητα μείωσης των εδρών εντείνει τον ανταγωνισμό στις εκλογικές περιφέρειες ιδιαίτερα για όσους εκλέγονται οριακά.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν και ουσιαστικές ενστάσεις. Ορισμένοι επισημαίνουν ότι η μείωση των βουλευτών δεν εγγυάται αυτομάτως καλύτερη λειτουργία της δημοκρατίας, ενώ θέτουν ζητήματα αντιπροσωπευτικότητας, ειδικά για μικρότερες ή λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές.

Το γεγονός ότι οι σχετικές προτάσεις για το ασυμβίβαστο ήρθαν την στιγμή που αρκετοί βουλευτές περίμενε περαιτέρω στήριξη από τον πρωθυπουργό και ενώ το ζήτημα των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών αποτελεί εδώ και πολύ καιρό «ανοικτή πληγή» για την κοινοβουλευτική ομάδα δημιούργησε ένα πολύ βαρύ κλίμα.

 Διαβάστε επίσης

Ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή: Σε ποιες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζεται ήδη η πρόταση Μητσοτάκη – Τι ισχύει στην Κύπρο

Τσίπρας: Το μόνο ασυμβίβαστο θα έπρεπε να ήταν του πρωθυπουργού και του πολιτικού απατεώνα

Μητσοτάκης για ΟΠΕΚΕΠΕ: Εισηγούμαι ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή για μετά τις εκλογές του 2027 (βίντεο)