Θέλουμε δεν θέλουμε, ο Τραμπ παραμένει το πρόσωπο της ημέρας—κι αυτό δεν θα αλλάξει σύντομα. Το τελικό αποτέλεσμα των πράξεων του δεν τον ενδιαφέρει άμεσα.

Η τακτική του shock & awe (σοκ και δέος) στοχεύει στην δημιουργία της εντύπωσης ότι ο Πρόεδρος υλοποιεί τους στόχους του. Το γεγονός ότι με το εύρος που δίνει στις εκτελεστικές εντολές (executive orders – στην Ελλάδα θα τις ονομάζαμε Πρωθυπουργικές Αποφάσεις) συχνά υπερβαίνει τα συνταγματικά όρια λίγο τον απασχολεί. Η εικόνα που δημιουργεί είναι ενός προέδρου που τηρεί τις υποσχέσεις του και άλλοι (πολιτικοί αντίπαλοι) τον εμποδίζουν καταφεύγοντας στα δικαστήρια. Έλα λαέ να τους κυνηγήσεις!

Αυτό το πλαίσιο ισχύει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση και εμβέλεια στον τομέα της οικονομίας. Οι πρώτες αποφάσεις που αφορούν την οικονομία είναι ουσιαστικά πέντε: (α) να εξεταστούν οι εμπορικές σχέσεις με τον Καναδά, το Μεξικό και την Κίνα, (β)να αναζητηθούν τα αίτια του ελλείμματος εμπορικών συναλλαγών, (γ) να επισημανθούν περιπτώσεις αθέμιτου ανταγωνισμού στις εμπορικές συναλλαγές, (δ) να διερευνηθούν τα αίτια της κρίσης του κόστους ζωής, και (ε) να διακοπεί για 3 μήνες η καταβολή αμερικανικής βοήθειας για ανάπτυξη, ώστε να ευθυγραμμιστεί η ροή των κεφαλαίων με τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής.

Στον κατάλογο, μπορεί να προστεθεί η εκ νέου αποχώρηση από την Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα—αλλά δεν θα έχει άμεση οικονομική επίπτωση, καθώς ο Biden είχε φροντίσει να πληρώσει προκαταβολικά για το 2025 όλα τα χρήματα για τα οποία είχαν δεσμευτεί οι ΗΠΑ.

Αρκετοί αναλυτές στην Αμερική υποστηρίζουν ότι δεν χρειάζεται να δίνεται πολύ σημασία στο τι λέει ο Τραμπ αλλά στο τι κάνει. Στην οικονομία, όμως, αυτό δεν ισχύει. Στις δύο ομιλίες που έκανε μπροστά στους οπαδούς του, αφού ολοκληρώθηκε το τελετουργικό της ανάληψης των καθηκόντων του, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι θα επιβάλει δασμούς 25% στον Καναδά και στο Μεξικό και φοβέρισε την Ε.Ε. πως ή θα εισάγει περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τις ΗΠΑ ή θα αντιμετωπίσει κι αυτή επιβολή δασμών. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο: στις διεθνείς χρηματαγορές νομισμάτων το ευρώ, το καναδικό δολάριο και το πέσο έχασαν έδαφος έναντι του αμερικανικού δολαρίου και, κατά τα φαινόμενα, στην πτώση τους συμπαρέσυραν και την αγγλική λίρα. Ταυτόχρονα, στις ΗΠΑ, οι μετοχές ανέβηκαν, ενώ τα συμβόλαια τους μελλοντικής εκτέλεσης έπεσαν.

Δυο τάσεις είναι σαφείς: πρώτον, η επικράτηση της αβεβαιότητας, καθώς ο Τραμπ δεν προσέχει και ιδιαίτερα τι λέει. Το λέγειν του όμως έχει επίπτωση στην οικονομία. Δεύτερον, η καθυπόταξη της οικονομικής πολιτικής στα γεωπολιτικά και εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Ο Τραμπ, εισάγει ήδη μία νέα μορφή επιθετικού οικονομικού εθνικισμού κι αυτό θα έχει μάλλον απροσδιόριστες προς το παρόν επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.

Η οικονομική πολιτική του Τραμπ έχει έξη κύριους άξονες: μείωση φόρων, κατάργηση πολλών κρατικών κανόνων και παρεμβάσεων, επιβολή δασμών, τόνωση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου σε βάρος της αιολικής ενέργειας, περιορισμό της μετανάστευσης, μείωση του κόστους υγείας σε συνδυασμό με παρεμβάσεις στο κοινωνικό κράτος. Ένας έβδομος άξονας που για ευνόητους λόγους δεν αναφέρεται ανοιχτά είναι τα χαμηλά επιτόκια.

Ως προς τις μακροοικονομικές επιπτώσεις πολλά θα εξαρτηθούν από την πορεία που έχει ήδη πάρει η αμερικανική οικονομία, την έκταση των μέτρων, την χρονική στιγμή της επιβολής τους, το ψυχολογικό κλίμα που θα δημιουργήσουν, την σύνδεση της οικονομίας με τις εξελίξεις στην εξωτερική πολιτική. Δυστυχώς, πέρα από την αβεβαιότητα, υπάρχει το πρόβλημα της απλοϊκότητας στην σκέψη.

Παράδειγμα: ο Τραμπ θεωρεί, τούτη την φορά,  ότι η απώλεια εσόδων από την ανανέωση των φορολογικών ελαφρύνσεων που έδωσε στην πρώτη του θητεία δεν θα οδηγήσει σε αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος διότι ο οργανισμός DOGE (Department of Government Efficiency) θα την καλύψει δεν δραματικές μειώσεις σε αχρείαστες κυβερνητικές υπηρεσίες και σπατάλες σε δημόσια αγαθά. Πως θα καταφέρει ο Elon Musk (o Vivek Ramaswamy ήδη αποχώρησε, ως υποψήφιος για κυβερνήτης της Πολιτείας του Οχάιο) να βρει περικοπές $2 τρις. Είναι ένα άλλο θέμα και πάντως όχι…δευτερεύον.  Εξάλλου, πολλές από τις αποφάσεις και του Τραμπ και του Musk θα συρθούν στα δικαστήρια με αποτέλεσμα μεγάλες καθυστερήσεις.

Το βασικό πρόβλημα με την οικονομική πολιτική του Τραμπ,  που έχει επισημανθεί από την στήλη εδώ και πολλές εβδομάδες, εντοπίζεται στην αντινομία μεταξύ της αύξησης του ελλείμματος λόγω της μείωσης των φόρων και της ισχυρής επιθυμίας του Τραμπ για χαμηλά επιτόκια και ταυτόχρονα ισχυρό δολάριο. Κατά την τότε (2017) εκτίμηση του Congressional Budget Office οι φορολογικές μειώσεις του Τραμπ θα πρόσθεταν τουλάχιστον $2 τρις. στο δημόσιο χρέος στην  διάρκεια δεκαετίας. Στην πράξη,  σήμερα, η επίπτωση σε βάθος δεκαετίας (2017-2027) θα είναι να αυξηθεί το δημόσιο χρέος κατά $4 τρις. στα $14 τρις. από $10 τρις. όταν ανέλαβε το 2016. Με το δημοσιονομικό έλλειμμα  στο 6,4% του ΑΕΠ, θα είναι πολύ δύσκολο για τον Τραμπ να πετύχει και τους τρεις στόχους.

Εν ολίγοις: κρατηθείτε γερά, η πορεία θα είναι ανώμαλη. Το παιγνίδι είναι υψηλού ρίσκου. Μπορεί, είναι λίγες οι πιθανότητες, να βγει. Ο κίνδυνος εκτροχιασμού του τραίνου, όμως, είναι ορατός. Παρακολουθείστε με προσοχή τα margin calls. Αυτά θα δώσουν τα πρώτα σημάδια της εκτροπής.

Διαβάστε επίσης

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια Αμερική θα αφήσει σε τέσσερα χρόνια ο Τραμπ;