Βόμβα στην παγκόσμια φαρμακοβιομηχανία: Πώς επηρεάζεται από τον νέο δασμό Τραμπ έως 200% στα γενόσημα φάρμακα

Nέους δασμούς στα γενόσημα φάρμακα ανήγγειλε ο Ντόναλντ Τραμπ με ισχύ από την 1η Αυγούστου 2028, με τους κατασκευαστές να προετοιμάζονται ήδη για την επόμενη μέρα. Η κίνηση αυτή απειλεί την προμήθεια φθηνών φαρμάκων στα οποία βασίζονται εκατομμύρια Αμερικανοί.

Το μέτρο αποσκοπεί στην «επιστροφή» της παραγωγής γενόσημων φαρμάκων στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με ανάρτηση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι εταιρείες που δεν θα κατασκευάσουν εργοστάσια εντός της χώρας θα επιβαρυνθούν αρχικά με δασμούς 100%, οι οποίοι θα διπλασιαστούν σε 200% από τον Αύγουστο του 2029.

Η απόφαση αυτή ενδέχεται να ανατρέψει την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα που διατηρεί χαμηλές τις τιμές των γενόσημων φαρμάκων στις ΗΠΑ, από απλά παυσίπονα και αντιβιοτικά έως φάρμακα για τη χοληστερίνη και τον καρκίνο. Μεγάλο μέρος τόσο των τελικών φαρμάκων όσο και των δραστικών συστατικών τους παράγεται σε εργοστάσια στην Ινδία, την Ευρώπη και την Κίνα.

Οι προγραμματισμένοι δασμοί αναμένεται να αυξήσουν το κόστος για τους κατασκευαστές, οι οποίοι ήδη λειτουργούν με περιορισμένα περιθώρια κέρδους. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές και πιθανές ελλείψεις στα γενόσημα φάρμακα, τα οποία αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων στις ΗΠΑ.

Ο πρόεδρος έχει αναδείξει το υψηλό κόστος των φαρμάκων ως βασικό ζήτημα που επηρεάζει το κόστος ζωής, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026. Εδώ και χρόνια επικρίνει τη μεγάλη διαφορά μεταξύ των τιμών που πληρώνουν οι Αμερικανοί καταναλωτές και εκείνων που ισχύουν σε άλλες χώρες, επιδιώκοντας να περιορίσει αυτό το χάσμα. Πρόσφατα, η κυβέρνηση εγκαινίασε και μια πλατφόρμα απευθείας πώλησης φαρμάκων με έκπτωση στους καταναλωτές, με την ονομασία TrumpRX.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές κατά πόσο η υποχρεωτική μεταφορά της παραγωγής στις ΗΠΑ θα μειώσει πραγματικά τις τιμές, δεδομένου ότι το κόστος εργασίας και παραγωγής είναι σημαντικά χαμηλότερο σε χώρες όπως η Ινδία. Σε αντίθεση με τις εταιρείες που παράγουν πρωτότυπα φάρμακα υπό καθεστώς πατέντας, οι παραγωγοί γενόσημων ανταγωνίζονται κυρίως μέσω των χαμηλών τιμών, γεγονός που καθιστά πολύ δυσκολότερη την απορρόφηση των επιβαρύνσεων από τους δασμούς.

Η παραγωγή στις ΗΠΑ θα εξαλείψει το πλεονέκτημα κόστους που διαθέτουν σήμερα οι ξένοι παραγωγοί γενόσημων έναντι των εταιρειών επώνυμων φαρμάκων, αναγκάζοντάς τους είτε να αυξήσουν τις τιμές είτε να αποχωρήσουν από την αγορά, δήλωσε ο Nathan Gray, ανώτερος ερευνητής στο Institute for International Trade του Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας στην Αυστραλία.

«Η απόφαση αυτή θα περιορίσει την πρόσβαση των Αμερικανών στα γενόσημα φάρμακα, επειδή οι εταιρείες δεν θα μπορούν πλέον να τα διαθέτουν σε τόσο προσιτές τιμές», ανέφερε ο Gray. «Θα οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών, πιθανότατα θα μειώσει τον ανταγωνισμό και θα αναγκάσει περισσότερους καταναλωτές να επιλέξουν τα ακριβότερα επώνυμα φάρμακα, καθώς θα υπάρχουν λιγότερες εναλλακτικές σε γενόσημα.»

Πλήγμα για την Ινδία

Ο διευθύνων σύμβουλος της Sandoz Group AG, Richard Saynor, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής γενόσημων παγκοσμίως, είχε προειδοποιήσει ήδη από πέρυσι ότι η στροφή των ΗΠΑ προς υψηλούς δασμούς θα αυξήσει το κόστος των φαρμάκων και θα περιορίσει την πρόσβαση των ασθενών σε αυτά.

Η ελβετική εταιρεία, μαζί με ανταγωνιστές όπως η Teva Pharmaceutical Industries και η Viatris, παράγει γενόσημα φάρμακα μετά τη λήξη της προστασίας των πατεντών των πρωτότυπων σκευασμάτων. Πολλά από τα προϊόντα της κατασκευάζονται εκτός ΗΠΑ, σε εργοστάσια στον Καναδά και την Αυσρία.

Μεταξύ των εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ, η Ινδία αναμένεται να υποστεί το μεγαλύτερο πλήγμα, καθώς αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα γενόσημων φαρμάκων προς την αμερικανική αγορά. Τα φαρμακευτικά προϊόντα συγκαταλέγονται στις τρεις σημαντικότερες εξαγωγές της Ινδίας προς τις ΗΠΑ, με αξία 10,5 δισ. δολαρίων το οικονομικό έτος 2024-2025, σύμφωνα με το υπουργείο Εμπορίου της χώρας.

Οι δασμοί στα φάρμακα θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά πάνω από το 40% των ινδικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, προστιθέμενοι στους ήδη ισχύοντες δασμούς για τον χάλυβα, το αλουμίνιο και τα αυτοκίνητα.

Ο δείκτης NSE Nifty Pharma, που περιλαμβάνει 20 ινδικές φαρμακευτικές εταιρείες, υποχώρησε έως και 1,9% στις συναλλαγές της Βομβάης, ενώ η μεγαλύτερη εταιρεία του κλάδου, η Sun Pharmaceutical Industries, σημείωσε επίσης πτώση έως 1,9%.

Παρόλα αυτά, δεν είναι ακόμη σαφές ποιο ακριβώς ύψος δασμών θα επιβληθεί στις ινδικές φαρμακευτικές εταιρείες, καθώς η εμπορική συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ των δύο χωρών τον Φεβρουάριο προβλέπει ότι η Ινδία θα λάβει «διαπραγματευμένα αποτελέσματα» όσον αφορά τα γενόσημα φάρμακα και τις δραστικές ουσίες τους.

Προηγούμενες απειλές του Τραμπ για επιβολή δασμών στις εισαγωγές φαρμάκων είχαν ήδη θέσει σε κίνδυνο τις φθηνές προμήθειες από την Ινδία, επηρεάζοντας κυρίως αντισυλληπτικά χάπια, φάρμακα για την υπέρταση και την κατάθλιψη, σύμφωνα με παλαιότερη ανάλυση του Bloomberg.

Ειδικά στα αντισυλληπτικά χάπια, περίπου το 65% όλων των συνταγών στις ΗΠΑ το 2024 αφορούσε προϊόντα που κατασκευάζονταν από δύο ινδικές εταιρείες, τις Glenmark Pharmaceuticals και Lupin.

Ο Vishal Manchanda, αναλυτής της Systematix Group, δήλωσε ότι οι δασμοί «δεν ήταν ποτέ αναμενόμενοι».

Όπως εξήγησε, η δημιουργία μιας νέας μονάδας παραγωγής αποτελεί επένδυση μεγάλης κλίμακας και απαιτεί τουλάχιστον τρία χρόνια μέχρι να τεθεί σε λειτουργία, διάστημα μεγαλύτερο από το χρονοδιάγραμμα που έχει θέσει ο Τραμπ. Πρόσθεσε ότι αρκετές εταιρείες ενδέχεται να επιδιώξουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα έσοδα στις ΗΠΑ και να στραφούν σε άλλες αγορές.

Παρότι η Κίνα εξάγει σχετικά μικρό ποσοστό γενόσημων φαρμάκων στις ΗΠΑ, οι κινεζικές εταιρείες προμηθεύουν σημαντικές ποσότητες συγκεκριμένων κατηγοριών φαρμάκων, όπως αντιβιοτικά, αντιπηκτικά και φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της απόρριψης μεταμοσχευμένων οργάνων.

Παράλληλα, ο Τραμπ έχει καλέσει και τις εταιρείες πρωτότυπων φαρμάκων να μεταφέρουν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους στις ΗΠΑ. Τον Απρίλιο του 2025 η κυβέρνησή του ξεκίνησε έρευνα για τον φαρμακευτικό κλάδο με βάση λόγους εθνικής ασφάλειας. Ο Λευκός Οίκος έχει επανειλημμένα αναβάλει την εφαρμογή των δασμών, χρησιμοποιώντας την απειλή τους ως διαπραγματευτικό εργαλείο στις συνομιλίες με χώρες και επιχειρήσεις.

Η αμερικανική κυβέρνηση σχεδιάζει επίσης να επιβάλει δασμούς έως και 100% σε ορισμένα εισαγόμενα φάρμακα που προστατεύονται ακόμη από πατέντες, με ορισμένες σημαντικές εξαιρέσεις.

Οι περισσότερες από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων οι Merck & Co. και Eli Lilly & Co., απέφυγαν τα αυστηρά μέτρα συνάπτοντας συμφωνίες με την αμερικανική κυβέρνηση.

Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος εργάζεται για την αντικατάσταση των έκτακτων δασμών του Τραμπ, οι οποίοι κρίθηκαν παράνομοι από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ νωρίτερα φέτος. Ο οριζόντιος δασμός 10% πρόκειται να λήξει την Παρασκευή και η κυβέρνηση αναμένεται να επιβάλει νέους δασμούς σε προϊόντα από δεκάδες εμπορικούς εταίρους πριν από το τέλος της εβδομάδας, επικαλούμενη ανεπαρκή πρότυπα για την αντιμετώπιση της καταναγκαστικής εργασίας.