Ενώ ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να αποδίδει επιχειρησιακά, προκαλώντας δυσβάσταχτο οικονομικό πλήγμα στην Τεχεράνη, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, τρέμοντας τις συνέπειες από το παρατεταμένο κλείσιμο της «στρόφιγγας» του αραβικού πετρελαίου.

Οικονομικός στραγγαλισμός: $400 εκατομμύρια την ημέρα

1

Η πέμπτη ημέρα του αποκλεισμού βρίσκει το Ιράν σε κατάσταση οικονομικής παράλυσης. Κάποιοι αναλυτές μάλιστα ανεβάζουν στα περίπου $400 έως $435 εκατομμύρια ημερησίως τις απώλειες εσόδων από εξαγωγές αργού πετρελαίου και πετροχημικών. Η παρουσία της αμερικανικής CENTCOM στην περιοχή είναι ισοπεδωτική: με πάνω από 12 πολεμικά πλοία και 10.000 άτομα προσωπικό, η ναυσιπλοΐα προς τα ιρανικά λιμάνια έχει μειωθεί κατά 95%. Το ιρανικό νόμισμα βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, πλησιάζοντας το 1,6 εκατομμύριο ανά δολάριο στη μαύρη αγορά, καθώς οι εισαγωγές βασικών αγαθών έχουν παγώσει.

Ο «τρίτος δρόμος» των Μακρόν και Στάρμερ

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των ΗΠΑ αποτελεί «δίκοπο μαχαίρι». Η τιμή του πετρελαίου εξακολουθεί να κινείται σε υψηλά επίπεδα, με το μεγάλο πρόβλημα να μην είναι η τιμή αλλά η προοπτική της έλλειψης προσφοράς. Σε μια κίνηση σαφούς διαφοροποίησης από την Ουάσινγκτον, ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κιρ Στάρμερ συναντώνται σήμερα στο Παρίσι, επιδιώκοντας έναν «τρίτο δρόμο». Στόχος τους είναι η δημιουργία μιας αυτόνομης, αμυντικής ναυτικής δύναμης που θα επικεντρωθεί στην ασφάλεια και την εκκαθάριση των ναρκών, χωρίς να υιοθετεί τη στρατηγική του αποκλεισμού που στραγγαλίζει την παγκόσμια ενέργεια. Η Ευρώπη πιέζει για το άνοιγμα των Στενών επειδή, σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Βρετανία και η ΕΕ θα πληγούν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη οικονομία της G7 λόγω των ενεργειακών ελλείψεων.

Επιπλέον, οι στρατιωτικοί ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών έχουν προγραμματίσει νέα συνάντηση για την επόμενη εβδομάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο για να οριστικοποιήσουν τις τεχνικές λεπτομέρειες της αποστολής. Η συνάντηση θα γίνει στο Northwood, την έδρα του Μόνιμου Διακλαδικού Στρατηγείου (PJHQ) του Ηνωμένου Βασιλείου και θεωρείται το επόμενο κρίσιμο βήμα για τη μετατροπή των πολιτικών αποφάσεων του Παρισιού σε στρατιωτική δράση. Οι στρατιωτικοί θα καταρτίσουν χάρτες με τις πιθανές περιοχές πόντισης ναρκών από το Ιράν και θα ορίσουν τις «ασφαλείς λωρίδες» (safe lanes) για τα εμπορικά πλοία. Το πιο ευαίσθητο ζήτημα είναι, προφανώς, οι κανόνες εμπλοκής και το πότε η ευρωπαϊκή δύναμη θα μπορεί να ανοίγει πυρ – για παράδειγμα, αν μια ιρανική τορπιλάκατος πλησιάσει ένα τάνκερ που συνοδεύεται από ευρωπαϊκή φρεγάτα.

Σύμφωνα με ορισμένες αναλύσεις, η συνάντηση στο Northwood δεν είναι μόνο τεχνική αλλά και νομική. Η Ευρωπαϊκή αποστολή (Strait of Hormuz Maritime Freedom of Navigation Initiative) βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υποστηρίζοντας ότι η εκκαθάριση ναρκών είναι παγκόσμια υποχρέωση για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Αυτό έρχεται σε άμεση αντίθεση με την προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία αντιμετωπίζει τη διέλευση από το Ορμούζ ως αντικείμενο διμερούς συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Αναμονή για νέα συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ

Μετά την αποτυχία του πρώτου γύρου συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το Ισλαμαμπάντ προετοιμάζεται πυρετωδώς για έναν δεύτερο, κρίσιμο γύρο διαπραγματεύσεων ίσως και μέσα στο Σαββατοκύριακο (18-19 Απριλίου). Οι αρχές έχουν θέσει την πρωτεύουσα σε κατάσταση υψίστου συναγερμού, ενώ φήμες θέλουν τον Πρόεδρο Τραμπ να εξετάζει ακόμη και την αυτοπρόσωπη παρουσία του, εάν διαφανεί ελπίδα για μια τελική συμφωνία. Τα «αγκάθια» παραμένουν: Το αίτημα των ΗΠΑ για 20ετές πυρηνικό μορατόριουμ και η απαίτηση του Ιράν για άρση του αποκλεισμού και πολεμικές αποζημιώσεις.

Το Ρίσκο της Επόμενης Μέρας

Παρά την προσωρινή εκεχειρία στο μέτωπο του Λιβάνου που ξεκίνησε τα μεσάνυχτα, η κατάσταση στο Ορμούζ παραμένει μια «πυριτιδαποθήκη». Αν οι συνομιλίες στο Πακιστάν αποτύχουν εκ νέου, ο κόσμος κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με μια μόνιμη ενεργειακή κρίση, καθώς η τρέχουσα εκεχειρία εκπνέει στις 22 Απριλίου. Η επιτυχία του αμερικανικού αποκλεισμού μπορεί τελικά να αποδειχθεί μια «πύρρειος νίκη», εάν το κόστος της ενέργειας γονατίσει τις δυτικές οικονομίες προτού η Τεχεράνη υποχωρήσει.