Σημαντική άνοδο κατέγραψαν οι διεθνείς μεταφορές όπλων την τελευταία πενταετία, με την Ευρώπη να εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση στις εισαγωγές. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), ο συνολικός όγκος των παγκόσμιων ροών οπλικών συστημάτων αυξήθηκε κατά 9,2% την περίοδο 2021-2025 σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία.

Η εντυπωσιακή αυτή αύξηση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη μαζική στρατιωτική βοήθεια που λαμβάνει η χώρα. Παράλληλα, πολλά ευρωπαϊκά κράτη ενισχύουν τα οπλοστάσιά τους, προετοιμαζόμενα για μια πιθανή κλιμάκωση της απειλής από τη Ρωσία.

1

Το SIPRI επιλέγει να εξετάζει τις τάσεις ανά πενταετία και όχι ετησίως, καθώς τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα παραδίδονται συχνά σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, γεγονός που μπορεί να αλλοιώσει την πραγματική εικόνα σε μικρότερα χρονικά διαστήματα.

Η Ευρώπη γίνεται ο μεγαλύτερος προορισμός όπλων

Παρότι τα επίπεδα εισαγωγών δεν έχουν φτάσει ακόμη εκείνα της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου, η Ευρώπη έχει εξελιχθεί πλέον στον βασικό προορισμό εξαγωγών οπλικών συστημάτων παγκοσμίως. Όπως σημείωσε ο επικεφαλής του προγράμματος μεταφορών όπλων του SIPRI, Μάθιου Τζορτζ, η στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία από το 2022 αποτέλεσε τον πιο εμφανή παράγοντα αύξησης, χωρίς όμως να είναι ο μοναδικός.

Τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη έχουν ξεκινήσει παράλληλα μεγάλα προγράμματα εξοπλισμών, θεωρώντας ότι η στρατιωτική απειλή από τη Ρωσία εντείνεται. Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκές χώρες αντιπροσωπεύουν πλέον το 33% των συνολικών εισαγωγών όπλων στον κόσμο, ποσοστό που αντιστοιχεί σε αύξηση της τάξης του 210% σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία.

Σχεδόν τα μισά από τα όπλα που εισήχθησαν στην Ευρώπη – συγκεκριμένα το 48% – προέρχονταν από τις HΠΑ, γεγονός που επιβεβαιώνει την κυρίαρχη θέση της Ουάσινγκτον στον εξοπλισμό των ευρωπαϊκών στρατών.

Κυριαρχία των ΗΠΑ στις εξαγωγές

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να κατέχουν την πρώτη θέση παγκοσμίως στις εξαγωγές οπλικών συστημάτων. Την περίοδο 2021-2025, το μερίδιό τους έφτασε το 42% των παγκόσμιων εξαγωγών, αυξημένο σε σχέση με το 36% που καταγραφόταν στην προηγούμενη πενταετία.

Η επιρροή των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται μάλιστα να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του SIPRI, περισσότερα από 460 μαχητικά αεροσκάφη Lockheed Martin F‑35 Lightning II πρόκειται να παραδοθούν σε ευρωπαϊκές χώρες στο προσεχές διάστημα.

Παράλληλα, οι μεταφορές όπλων μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών παραμένουν σχετικά περιορισμένες, αντιπροσωπεύοντας μόλις το ένα πέμπτο των συνολικών ροών. Όπως εξηγεί ο Τζορτζ, οι ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να προσανατολίζονται περισσότερο στις εξαγωγές εκτός Ευρώπης παρά στην εσωτερική αγορά της ηπείρου.

Η Γερμανία ανεβαίνει – Πτώση για τη Ρωσία

Στην κατάταξη των εξαγωγέων, η Γερμανία ανέβηκε στην τέταρτη θέση παγκοσμίως, ξεπερνώντας την China. Το μερίδιό της στις διεθνείς εξαγωγές όπλων ανέρχεται πλέον στο 5,7%.

Σχεδόν το ένα τέταρτο των γερμανικών εξαγωγών κατευθύνθηκε προς την Ουκρανία ως στρατιωτική βοήθεια, ενώ μόλις το 17% αφορούσε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερο από το μισό των εξαγωγών της κατέληξε εκτός Ευρώπης.

Αντίθετα, η Ρωσία – τρίτη στην παγκόσμια κατάταξη – κατέγραψε δραματική πτώση στις εξαγωγές της. Ο όγκος των ρωσικών πωλήσεων όπλων μειώθηκε κατά 64% την περίοδο 2021-2025 σε σχέση με την πενταετία 2016-2020, με αποτέλεσμα το παγκόσμιο μερίδιό της να περιοριστεί από 21% σε μόλις 6,8%.

Η πτώση αυτή αποδίδεται αφενός στη μεγάλη κατανάλωση στρατιωτικού υλικού στον πόλεμο στην Ουκρανία και αφετέρου στις πιέσεις που ασκούν οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση σε τρίτες χώρες ώστε να μειώσουν τις αγορές ρωσικών όπλων.

Μέση Ανατολή: Μείωση εισαγωγών αλλά ισχυρή παρουσία

Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές όπλων στη Μέση Ανατολή παρουσίασαν μείωση κατά 13% σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία. Παρά τη μείωση, τρεις χώρες της περιοχής εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους εισαγωγείς όπλων παγκοσμίως.

Η Σαουδική Αραβία κατέχει το 6,8% των παγκόσμιων εισαγωγών, ενώ ακολουθούν το Kατάρ με 6,4% και το Κουβέιτ με 4,8%. Περισσότερο από το μισό των οπλικών συστημάτων που εισήχθησαν στην περιοχή – περίπου το 54% – προήλθε επίσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, σύμφωνα με το SIPRI, μεγάλος αριθμός παραγγελιών στη Μέση Ανατολή βρίσκεται ακόμη σε αναμονή παράδοσης, γεγονός που σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια ενδέχεται να καταγραφεί νέα αύξηση στις σχετικές στατιστικές.

Η Κίνα μειώνει τις εισαγωγές

Αξιοσημείωτη είναι και η μεταβολή στη στάση της Κίνας απέναντι στις εισαγωγές όπλων. Η Κίνα έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, μειώνοντας δραστικά την εξάρτησή του από εξωτερικούς προμηθευτές.

Η επιλογή αυτή οδήγησε σε πτώση των κινεζικών εισαγωγών κατά 72%, με αποτέλεσμα η χώρα να βρεθεί εκτός της πρώτης δεκάδας των μεγαλύτερων εισαγωγέων όπλων για πρώτη φορά από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Παρόμοια κατεύθυνση ακολουθεί και η Ινδία, η οποία επιχειρεί να αναπτύξει δική της αμυντική τεχνολογία, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας εξοπλισμών.

 

Διαβάστε επίσης 

Γερμανία: Νίκη των Πρασίνων στη Baden-Württemberg – Δοκιμασία για τον Μερτς και άνοδος της AfD

FT: Συνεδρίαση των G7 για την έκτακτη αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου

Τζιτζικώστας στο mononews: Συλλογικό τραύμα τα Τέμπη – Αυτά πρέπει να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες από τον πόλεμο