Νέα «φρένα» στις βραχυχρόνιες μισθώσεις: Τα μέτρα που εξετάζονται σε Ελλάδα και ΕΕ

Νέος γύρος παρεμβάσεων βρίσκεται στον ορίζοντα για τη βραχυχρόνια μίσθωση, καθώς η εξάπλωση των τουριστικών καταλυμάτων σε δημοφιλείς περιοχές επιβαρύνει περαιτέρω τη στεγαστική κρίση και περιορίζει την προσφορά κατοικιών για μακροχρόνια ενοικίαση. Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζουν πρόσθετα μέτρα, με στόχο να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις που έχουν δημιουργηθεί, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα.

Στην Ελλάδα έχουν ήδη εφαρμοστεί περιορισμοί και φορολογικές παρεμβάσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση, ωστόσο το ενδεχόμενο περαιτέρω αυστηροποίησης του πλαισίου βρίσκεται πλέον στο τραπέζι. Την ίδια στιγμή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Κομισιόν προετοιμάζει νέες πρωτοβουλίες, με βασικό στόχο να δώσει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερα περιθώρια παρέμβασης απέναντι στην έλλειψη κατοικιών και στις συνεχώς αυξανόμενες στεγαστικές πιέσεις.

Η βραχυχρόνια μίσθωση περιορίζει την προσφορά κατοικιών

Στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, ολοένα και περισσότεροι ιδιοκτήτες τα τελευταία χρόνια στράφηκαν στη βραχυχρόνια μίσθωση, αναζητώντας ένα πρόσθετο εισόδημα από την αξιοποίηση των ακινήτων τους. Η τάση αυτή, ωστόσο, έχει συμβάλει στη μείωση των διαθέσιμων κατοικιών που μπορούν να προσφερθούν σε προσιτές τιμές για μακροχρόνια μίσθωση.

Παράλληλα, σημαντικός αριθμός κατοικιών που παραμένουν κλειστές και θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην αγορά ενεργοποιούνται με αργούς ρυθμούς. Ακόμη όμως και όταν οι ιδιοκτήτες αποφασίζουν να αξιοποιήσουν ξανά τα συγκεκριμένα ακίνητα, σε αρκετές περιπτώσεις επιλέγουν τη λύση της βραχυχρόνιας μίσθωσης ή της τουριστικής αξιοποίησης, αντί της μακροχρόνιας μίσθωσης.

Το αποτέλεσμα είναι να παραμένει περιορισμένη η προσφορά κατοικιών για οικογένειες, εργαζόμενους και νέους που αναζητούν μόνιμη στέγη, την ώρα που τα ενοίκια εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα.

Τα ισχύοντα πρόστιμα και οι περιορισμοί

Στο μεταξύ, συγκεκριμένοι περιορισμοί για τη βραχυχρόνια μίσθωση παραμένουν σε ισχύ. Από την 1η Ιουλίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2026 έχει επιβληθεί περιορισμός στις νέες εγγραφές στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για ακίνητα που βρίσκονται στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Για όσους παραβιάζουν τον συγκεκριμένο περιορισμό προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο, το οποίο αντιστοιχεί στο 50% του εισοδήματος από τη βραχυχρόνια μίσθωση.

Οι κυρώσεις δεν περιορίζονται, ωστόσο, μόνο στην επιβολή χρηματικού προστίμου. Ακίνητα που βρίσκονται στις περιοχές όπου ισχύει η απαγόρευση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και διαγράφονται από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής δεν μπορούν να επανενταχθούν σε αυτό τουλάχιστον έως το τέλος του 2026.

Ακόμη αυστηρότερο είναι το πλαίσιο σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης. Εφόσον εντοπιστεί νέα παράβαση μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος, αφού έχει προηγηθεί η επιβολή του πρώτου προστίμου, η προβλεπόμενη κύρωση αυξάνεται σημαντικά, με το ελάχιστο ποσό να ανέρχεται πλέον στις 40.000 ευρώ.

Τα νέα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι

Παρά την εφαρμογή των συγκεκριμένων μέτρων, εκτιμάται ότι οι υφιστάμενες παρεμβάσεις δεν επαρκούν για να αντιμετωπιστεί η ταχεία ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε περιοχές όπου η ζήτηση για κατοικίες έχει εκτοξευθεί.

Ενόψει και της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, έχουν ήδη αρχίσει να συζητούνται προτάσεις για ένα αυστηρότερο πλαίσιο, με στόχο να περιοριστούν οι επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης των βραχυχρόνιων μισθώσεων.

Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η καθιέρωση διαφορετικού φορολογικού καθεστώτος για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, καθώς και η θέσπιση αδειοδοτικών προϋποθέσεων ή ειδικών τελών σε περιοχές όπου καταγράφεται ιδιαίτερα υψηλή ζήτηση για κατοικίες.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης το ενδεχόμενο να παραταθεί για ακόμη έναν χρόνο η απαγόρευση νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και στα τρία πρώτα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Αθηναίων.

Παράλληλα, εξετάζεται η επέκταση αντίστοιχων περιορισμών και σε νησιωτικές περιοχές της χώρας, όπου η έντονη τουριστική δραστηριότητα έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην εξεύρεση κατοικίας από τους μόνιμους κατοίκους και τους εργαζόμενους.

Κίνητρα για επιστροφή των ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση

Η κυβερνητική πολιτική δεν περιορίζεται μόνο στις απαγορεύσεις και τις κυρώσεις. Έχουν ήδη θεσπιστεί φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που επιλέγουν να αποσύρουν τα ακίνητά τους από τη βραχυχρόνια μίσθωση και να τα διαθέσουν στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει, για ορισμένες νέες μακροχρόνιες μισθώσεις, απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για χρονικό διάστημα 36 μηνών.

Η λογική πίσω από το μέτρο είναι η επιστροφή κατοικιών που σήμερα αξιοποιούνται τουριστικά στην αγορά της μόνιμης κατοικίας, αυξάνοντας έτσι την προσφορά και δημιουργώντας περισσότερες επιλογές για τους ενοικιαστές.

Η Κομισιόν προετοιμάζει το Affordable Housing Act

Το πρόβλημα, πάντως, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η στεγαστική κρίση έχει λάβει ευρωπαϊκές διαστάσεις, με αρκετές πόλεις και περιφέρειες να αναζητούν τρόπους για να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών και να περιορίσουν τις επιπτώσεις της τουριστικής αξιοποίησης των ακινήτων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει νέα νομοθετική πρωτοβουλία, με στόχο να στηρίξει τα κράτη-μέλη που αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις στην αγορά κατοικίας.

Το Affordable Housing Act (AHA) αναμένεται να αποτελέσει την κεντρική ευρωπαϊκή παρέμβαση για το ζήτημα και ταυτόχρονα την απάντηση της Κομισιόν στις επικρίσεις ότι μέχρι σήμερα δεν έχει κινηθεί με την απαιτούμενη ταχύτητα απέναντι στη στεγαστική κρίση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, το AHA αναμένεται να καθορίζει συγκεκριμένα κριτήρια τα οποία θα μπορούν να αξιοποιούν πόλεις και περιφέρειες προκειμένου να εφαρμόζουν αναλογικά μέτρα, όταν υπάρχουν έντονες πιέσεις στην αγορά κατοικίας.

Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στις τοπικές αρχές, ώστε να παρεμβαίνουν στις περιοχές όπου η τουριστική δραστηριότητα και η βραχυχρόνια μίσθωση έχουν περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών.

Από τη Βαρκελώνη έως τη Φλωρεντία

Η εικόνα σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις είναι πλέον ιδιαίτερα πιεστική. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Βαρκελώνης, η οποία έχει ανακοινώσει ότι στόχος της είναι έως το 2028 να έχει καταργήσει πλήρως τις ενοικιάσεις κατοικιών σε τουρίστες.

Αντίστοιχες αντιπαραθέσεις έχουν ξεσπάσει και στην Ιταλία. Στην Τοσκάνη, περιφερειακό δικαστήριο τάχθηκε υπέρ του δημοτικού συμβουλίου της Φλωρεντίας, το οποίο ζητούσε τον περιορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Την ίδια στιγμή, όμως, ιδιοκτήτες ακινήτων και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό υποστηρίζουν ότι τέτοιου είδους απαγορεύσεις μπορούν να συγκρουστούν με την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, η οποία προστατεύεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη προστασίας της κατοικίας και στην τουριστική οικονομία αναμένεται, επομένως, να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θα κληθεί να διαχειριστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση το επόμενο διάστημα.

Οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν σχεδόν 65% μέσα σε μία δεκαετία

Τα στοιχεία για την ευρωπαϊκή αγορά κατοικίας αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά σχεδόν δύο τρίτα μεταξύ 2015 και 2025, ενώ την ίδια περίοδο τα ενοίκια κατέγραψαν άνοδο μεγαλύτερη του ενός πέμπτου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.

Σε αρκετά κράτη-μέλη, η αύξηση των τιμών των ακινήτων κινήθηκε με ταχύτερο ρυθμό από την άνοδο των εισοδημάτων των νοικοκυριών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές να αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερες δυσκολίες στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν κατοικία.

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η περιορισμένη προσφορά κατοικιών, η οποία δεν καταφέρνει να ακολουθήσει την αυξανόμενη ζήτηση. Οι πολεοδομικοί περιορισμοί και η περιορισμένη δυνατότητα ανάπτυξης νέων κατοικιών, ιδιαίτερα στις πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές, επιτείνουν την ανισορροπία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η βραχυχρόνια μίσθωση αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά πεδία στα οποία στρέφονται οι κυβερνήσεις και οι τοπικές αρχές, αναζητώντας τρόπους ώστε περισσότερα ακίνητα να επιστρέψουν στην αγορά της μακροχρόνιας κατοικίας, χωρίς παράλληλα να πληγεί η τουριστική δραστηριότητα.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν τα νέα μέτρα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο θα μπορέσουν να αυξήσουν ουσιαστικά την προσφορά κατοικιών και να ανακόψουν τις πιέσεις που δέχονται οι ενοικιαστές, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου η τουριστική ζήτηση έχει μετατρέψει τη στέγαση σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της καθημερινότητας.

 

Διαβάστε επίσης 

Γεραπετρίτης για Τουρκία: Σε κάθε αυθαιρεσία, θα υπάρχει μία απάντηση από την Ελλάδα – Να μην ανησυχεί η αντιπολίτευση

Οι πληρωμές e-ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ για την εβδομάδα 31/8 – 4/9

Τελευταία ημέρα θερινών εκπτώσεων σήμερα 31/8 – Απογοητευμένη η αγορά απο τις φετινές επιδόσεις, το βλέμμα πλέον στις επόμενες προσφορές