Ελεγκτικό Συνέδριο: «Δόθηκαν €9 εκατ. σε εξωτερικούς συνεργάτες» – Νέα έκθεση για τον εσωτερικό έλεγχο και τις απευθείας αναθέσεις

Σε εξωτερικούς συνεργάτες φαίνεται πως στηρίζονται οι περισσότεροι φορείς του δημοσίου για να ελέγξουν τις εσωτερικές διαδικασίες.

Η νέα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου δείχνουν πως πάνω από 6 στους 10 φορείς του δημοσίου έχουν κάποια μορφή συνεργασίας με εξωτερικό συνεργάτη.

Το 31,63% των φορέων χρησιμοποιεί εξωτερικούς συνεργάτες για την υποστήριξη των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου, ενώ το υπόλοιπο περίπου 32,81% έχει αναθέσει πλήρως την λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου σε εξωτερικούς συνεργάτες.

Από το σύνολο των 666 φορέων που περιλήφθηκαν στον έλεγχο, οι 385 ανέθεσαν σε συνολικά 99 εξωτερικούς αναδόχους συμβάσεις συνολικής αξίας 8,9 εκατ. ευρώ περίπου.

Ωστόσο, αυτό που παρατήρησε το Ελεγκτικό Συνέδριο, είναι σε πολλές περιπτώσεις δεν δικαιολογείται επαρκώς αυτή η τακτική. 

Καμία αρνητική γνώμη

Αίσθηση προκαλεί το εύρημα από τον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, πως στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η συνολική λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου έχει ανατεθεί σε εξωτερικούς αναδόχους, δεν καταγράφεται καμία αρνητική γνώμη επί συνόλου 152 εκθέσεων. 

Αντιθέτως, όταν δεν υφίσταται εξωτερικός ανάδοχος ή όταν αυτός παρέχει υποστηρικτικές υπηρεσίες προς τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, καταγράφονται αρνητικές γνώμες με αντίστοιχα ποσοστά.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ποσοστά διατύπωσης Γνώμης με επιφύλαξη, και οι περιπτώσεις μη έκφρασης Γνώμης. Ειδικότερα, στις περιπτώσεις ανάθεσης σε εξωτερικό συνεργάτη, διατυπώθηκαν Γνώμες με επιφύλαξη σε ποσοστό περίπου 60%.

9 στα 10 έργα με απευθείας ανάθεση

Σύμφωνα με την έκθεση, η συντριπτική πλειονότητα των φορέων, ποσοστού 90% (75,32% +14,55%) ανέθεσε τα σχετικά έργα μέσω της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης. Περίπου το 16% των φορέων δεν αιτιολόγησαν επαρκώς τους λόγους που οδήγησαν στην επιλογή αυτή. Σε όρους αξίας, το 85% της συνολικής αξίας των 8,9 εκατ. ευρώ ανατέθηκε με απευθείας ανάθεση. 

Από τα στοιχεία του πίνακα προκύπτουν τα εξής: 

• ένας ανάδοχος έχει αναλάβει το 15% περίπου του συνόλου των συμβάσεων που αντιστοιχούν στο 19% της συνολικής τους αξίας  
• Οι οκτώ πρώτοι ανάδοχοι έχουν συγκεντρώσει το 65,5% του αριθμού και της αξίας των συμβάσεων. 
• Οι υπόλοιποι 91 (από τον 9 έως τον 99ο) ανάδοχοι έχουν αναλάβει το 45% των συμβάσεων και το 45% της αξίας τους.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η κατανομή των συμβάσεων εκτείνεται σε ολόκληρη την επικράτεια. Λαμβάνοντας υπόψη το ύψος των συμβάσεων, οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπερβαίνουν τις 30.000 ευρώ, με την πλειονότητα να κυμαίνεται μεταξύ 15.000 και 25.000 ευρώ, καθώς και το μέγεθος των νομικών προσώπων που αναλαμβάνουν τα σχετικά έργα, κυρίως πολύ μικρές ή μικρές επιχειρήσεις, ανακύπτει το ερώτημα για το πώς είναι πρακτικά δυνατή και οικονομικά εφικτή η εκτέλεση του έργου του εσωτερικού ελέγχου σε ολόκληρη την επικράτεια με σχετικά ομοιόμορφο κόστος, παρά τη διαφοροποίηση των φορέων (αστικοί, αγροτικοί, νησιωτικοί δήμοι, νοσοκομεία κ.λπ.).

Τι παρατηρεί το Ελεγκτικό Συνέδριο; Πως «η μεγάλη συγκέντρωση αναθέσεων σε μικρό αριθμό αναδόχων, οι οποίοι με το ίδιο περίπου ύψος συμβάσεων αναλαμβάνουν έργα σε όλη την επικράτεια ενέχει τον λειτουργικό κίνδυνο της επαναληπτικής χρήσης του ίδιου προτύπου σε όλους τους φορείς (φασόν) χωρίς προσαρμογή των ελεγκτικών ενεργειών, των διαδικασιών και των παραδοτέων στις ιδιαιτερότητες του κάθε φορέα». 

Τα ευρήματα για τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου στο δημόσιο

Το Ελεγκτικό Συνέδριο στην έκθεσή του αναφέρει μια σειρά από παρατηρήσεις για τον τρόπο που λειτουργεί το ελληνικό δημόσιο και κυρίως ορισμένοι φορείς του. 

• Ελλιπής ανάπτυξη Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ): Μόλις 19% των φορέων διαθέτει ολοκληρωμένα και λειτουργικά ΣΕΕ, ενώ το 81% παραμένει σε ανεπαρκές στάδιο. 
• Ανεπαρκής καταγραφή διαδικασιών: Η καταγραφή διαδικασιών παραμένει χαμηλή: 68% έχει καταγράψει λιγότερες από τις μισές διαδικασίες, ενώ μόλις 9,43% έχει κάνει πλήρη καταγραφή. Το 43% των φορέων δεν μπορεί να εκτιμήσει τη λειτουργικότητα των καταγεγραμμένων διαδικασιών του, λόγω χρήσης υποδειγμάτων άλλων φορέων. 
• Ανεπαρκής στελέχωση Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου:  Οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου έχουν συσταθεί σε 55% των φορέων. Το 32% αυτών παραμένει χωρίς στελέχωση, ενώ παρατηρείται ταχεία εναλλαγή προσωπικού στις Μονάδες.
• Λειτουργικές αδυναμίες ΜΕΕ: Σημαντικές ελλείψεις παρατηρούνται  στην αξιολόγηση των στρατηγικών και επιχειρησιακών προτεραιοτήτων των φορέων και των κινδύνων που τους απειλούν, καθώς και στην άσκηση των αρμοδιοτήτων που αφορούν την εκτέλεση των προϋπολογισμών των φορέων και τον έλεγχο της αξιοπιστίας της κατάρτισης των οικονομικών και μη αναφορών. 
• Επιτροπές Ελέγχου: Υστέρηση στη συγκρότηση Επιτροπών Ελέγχου. 
• Εξάρτηση από εξωτερικούς συνεργάτες: H πλειοψηφία των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου των ΟΤΑ, των νοσοκομείων, των ΑΕΙ και των ΝΠΙΔ εξακολουθεί να στηρίζεται στη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών. Το 90% των αναθέσεων έγινε με απευθείας ανάθεση. Το 65,5% του πλήθους και της αξίας των συμβάσεων συγκεντρώθηκε σε οκτώ αναδόχους. 
• Καμία αρνητική γνώμη δεν διατυπώθηκε σε 152 εκθέσεις εξωτερικών συνεργατών για την επάρκεια των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου. Παρατηρούνται υψηλά ποσοστά θετικών γνωμών ακόμα και σε φορείς χωρίς καταγεγραμμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου. 
• Αμφιβολίες ως προς την ικανότητα των φορέων να παρακολουθούν την εκτέλεση του έργου και να αξιολογούν ορθά τα παραδοτέα των εξωτερικών αναδόχων. 

Παρά τη μικρή πρόοδο σε επιμέρους τομείς, τα ΣΕΕ στον Δημόσιο Τομέα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανώριμα και ανεπαρκή, απαιτώντας άμεση ενίσχυση της εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου και ουσιαστική λειτουργία των μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου.