Σημαντική επιδείνωση των προοπτικών της παγκόσμιας οικονομίας καταγράφει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), προειδοποιώντας ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών ενέργειας ενδέχεται να οδηγήσουν σε ασθενέστερη ανάπτυξη ή ακόμη και σε ύφεση.

Σύμφωνα με τη νέα έκθεση του ΔΝΤ, οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και οι αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου εντείνουν την αβεβαιότητα, την ώρα που οι διεθνείς αγορές βρίσκονται ήδη υπό πίεση.

1

Τρία σενάρια για την παγκόσμια ανάπτυξη

Το ΔΝΤ παρουσίασε τρία πιθανά σενάρια για την εξέλιξη της οικονομίας:

– Βασικό (ήπιο) σενάριο: Σύντομη διάρκεια της σύγκρουσης και εξομάλυνση των τιμών πετρελαίου το δεύτερο εξάμηνο του 2026
– Δυσμενές σενάριο: Παρατεταμένη ένταση και τιμές πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι
– Ακραίο σενάριο: Κλιμάκωση του πολέμου και σοβαρές επιπτώσεις στις αγορές

Στο βασικό σενάριο, η τιμή του πετρελαίου εκτιμάται κατά μέσο όρο στα 82 δολάρια το βαρέλι το 2026. Ωστόσο, όπως σημείωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ Pierre-Olivier Gourinchas, οι εξελίξεις ενδέχεται ήδη να οδηγούν προς πιο αρνητική κατεύθυνση.

Κίνδυνος ύφεσης και εκτόξευση τιμών πετρελαίου

Στο χειρότερο σενάριο, η παγκόσμια οικονομία πλησιάζει σε ύφεση, με:

– τιμές πετρελαίου στα 110 δολάρια το 2026
– και 125 δολάρια το 2027

Η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να υποχωρήσει έως και στο 2%, επίπεδο που έχει καταγραφεί μόλις λίγες φορές από το 1980, κυρίως σε περιόδους μεγάλων κρίσεων όπως η χρηματοπιστωτική κρίση του 2009 και η πανδημία COVID-19.

Πληθωρισμός: Νέες πιέσεις στις τιμές

Η άνοδος της ενέργειας ενδέχεται να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού:

– Πάνω από 6% το 2026 στο ακραίο σενάριο
– Σε σύγκριση με 4,4% στο πιο αισιόδοξο

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η διατήρηση υψηλών τιμών μπορεί να ενισχύσει τις προσδοκίες για μόνιμο πληθωρισμό, οδηγώντας σε αυξήσεις μισθών και περαιτέρω ανατιμήσεις.

Οι κεντρικές τράπεζες ίσως χρειαστεί να προχωρήσουν σε πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, με αυξήσεις επιτοκίων.

Πώς επηρεάζονται οι μεγάλες οικονομίες

ΗΠΑ

Η ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται στο 2,3% για το 2026, με μικρή υποχώρηση, αλλά παραμένει ανθεκτική λόγω επενδύσεων στην τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη.

Ευρωζώνη

Η Ευρωζώνη πλήττεται περισσότερο, με ανάπτυξη:

1,1% το 2026
1,2% το 2027
λόγω ενεργειακής εξάρτησης.

Κίνα

Η Κίνα προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά 4,4% το 2026, με επιβράδυνση στο 4% το 2027.

Ιαπωνία

Η Ιαπωνία παραμένει σε χαμηλή ανάπτυξη, κάτω από 1%.

Μεγαλύτερο πλήγμα για αναδυόμενες οικονομίες

Οι αναδυόμενες αγορές επηρεάζονται περισσότερο, καθώς εξαρτώνται από την ενέργεια:

Ανάπτυξη στο 3,9% το 2026

Στη Μέση Ανατολή και Κεντρική Ασία, η ανάπτυξη πέφτει στο 1,9%

Ιδιαίτερα ισχυρές είναι οι απώλειες για:

– Ιράν: -6,1%
– Κατάρ: -8,6%
– Ιράκ: -6,8%

Η Ινδία αποτελεί θετική εξαίρεση, με ανάπτυξη 6,5% για το 2026 και το 2027, χάρη στη δυναμική της οικονομίας και εμπορικές συμφωνίες.

Προειδοποίηση για μέτρα στήριξης

Το ΔΝΤ καλεί τις κυβερνήσεις να είναι προσεκτικές με μέτρα όπως:

– επιδοτήσεις καυσίμων
– πλαφόν τιμών
– φορολογικές ελαφρύνσεις
– καθώς μπορεί να επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά.

Όπως επισημαίνεται, η στήριξη πρέπει να είναι στοχευμένη και προσωρινή, ώστε να προστατεύονται οι πιο ευάλωτοι χωρίς να διαταράσσεται η δημοσιονομική ισορροπία.

Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε περίοδο υψηλής αβεβαιότητας, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να αποτελεί τον βασικό παράγοντα κινδύνου. Η εξέλιξη της σύγκρουσης θα καθορίσει αν η ανάπτυξη θα παραμείνει σε θετική τροχιά ή αν ο κόσμος θα βρεθεί αντιμέτωπος με νέα οικονομική κρίση.