Επώδυνο ισχίο είναι η κατάσταση εκείνη κατά την οποία το παιδί πονάει στο κεντρικό τμήμα του μηρού ή και στο γόνατο λόγω κάποιας παθολογικής κατάστασης που αφορά την άρθρωση του ισχίου.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι το επώδυνο ισχίο όπως και η υμενίτιδα (φλεγμονή του αρθρικού υμένα του ισχίου) είναι σύμπτωμα και όχι πάθηση.

1

Συμπτώματα

Πόνος στην μηροβουβωνική πτυχή, πρόσθια επιφάνεια του μηρού ή/και στην έσω επιφάνεια του γόνατος είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα του επώδυνου ισχίου. Μικρότερα παιδιά κάτω των 3 ετών μπορεί να ‘’μπερδεύουν’’ την εντόπιση του πόνου και να δείχνουν την κνήμη ή και τον άκρο πόδα. Συνήθη συνοδά συμπτώματα είναι η χωλότητα – αδυναμία βάδισης και λιγότερο συχνά η πυρετική κίνηση.

Ιστορικό

Οι γονείς πρέπει να ερωτηθούν σχετικά με

– προηγηθέντα (αποδεδειγμένο και όχι πιθανό) τραυματισμό

– τον τρόπο έναρξης του πόνου (οξεία ή προοδευτική εμφάνιση)

– πιθανή νυχτερινή αφύπνιση λόγω του πόνου

– προηγηθείσα ιογενή λοίμωξη

– προηγηθείσα έντονη δραστηριότητα

– βελτίωση ή επιδείνωση από τη στιγμή της εμφάνισης

– βελτίωση ή επιδείνωση κατά τη διάρκεια της ημέρας

– παρουσία πυρετού

– οικογενειακό ιστορικό ρευματικού νοσήματος

Φυσική εξέταση

Στο ιατρείο το παιδί προσέρχεται σχεδόν πάντα με χωλότητα (το παιδί κουτσαίνει) έως και αδυναμία βάδισης λόγω του άλγους. Τα μικρότερα παιδιά (κάτω των 3 ετών) είναι πιο ευαίσθητα από τα μεγαλύτερα που σημαίνει ότι η αδυναμία βάδισης σε μεγαλύτερα παιδία υποκρύπτει συνήθως σοβαρότερο πρόβλημα. Στη φυσική εξέταση πρέπει να αποκλεισθούν άλλα αίτια άλγους όπως τραυματισμοί του κάτω άκρου, η παρουσία τοπικού οιδήματος ή ερυθρότητας ενώ θα πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά όλες οι αρθρώσεις του σκέλους.

Στο επώδυνο ισχίο η κίνηση του ισχίου, και κυρίως η έσω στροφή, είναι μειωμένη και επώδυνη ενώ η κάμψη του ετερόπλευρου ισχίου από το γιατρό προκαλεί ακούσια κάμψη του πάσχοντος ισχίου (σημείο Thomas +) εφ’ όσον στο πάσχον υπάρχει συλλογή υγρού (υμενίτιτδα). Χαρακτηριστικό του επώδυνου ισχίου είναι η απουσία τοπικής ευαισθησίας, προφανούς οιδήματος ή ερυθρότητας στην εν λόγω περιοχή.

Διαγνωστική προσέγγιση

Η παρουσία πυρετικής κίνησης και η ηλικία του μικρού ασθενούς σε συνδυασμό με την φυσική εξέταση ουσιαστικά κατευθύνουν την περαιτέρω αντιμετώπιση ενός παιδιού που έχει επώδυνο ισχίο.

Η πυρετική κίνηση σε συνδυασμό με αδυναμία φόρτισης θέτει την υποψία λοίμωξης στην περιοχή του ισχίου που είναι μία επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεσα υπέρηχο, εργαστηριακό έλεγχο, α/ες ισχίων και μαγνητική για να εντοπισθεί η ακριβής εστία της λοίμωξης.

Επί απουσίας πυρετού η ηλικία του παιδιού είναι αυτή που καθορίζει την περαιτέρω αντιμετώπιση. Είναι γνωστό ότι ανεξαρτήτου ηλικίας το συχνότερο αίτιο επώδυνου ισχίου είναι η παροδική υμενίτιδα η οποία είναι νοσολογική οντότητα που θεωρείται ότι οφείλεται στο συνδυασμό προηγηθείσας ίωσης και υπερκόπωσης του ισχίου.

Πρέπει εδώ να τονισθεί ότι η υμενίτιδα είναι σύμπτωμα αλλά η παροδική υμενίτιτδα είναι συγκεκριμένη παθολογική οντότητα.

Όμως η πιθανότητα της παροδική υμενίτιτδας μειώνεται για ηλικίες κάτω των 2 και άνω των 8 ετών και σαφώς αυτό επηρεάζει την προσέγγιση επί απουσίας πυρετού. Για ηλικίες κάτω των 2 ετών και κυρίως για παιδιά που πρόσφατα απέκτησαν την δυνατότητα ανεξάρτητης βάδισης σε πρώτο χρόνο θα πρέπει να αποκλεισθεί η πιθανότητα κακοποίησης και η πιθανότητα συγγενούς εξαρθρήματος του ισχίου (ΣΕΙ). Στην μεν πρώτη περίπτωση το ιστορικό είναι ασαφές και πιθανώς το παιδί να έχει και άλλα επώδυνα σημεία στο σώμα του (μώλωπες) ενώ στο ΣΕΙ χαρακτηριστική είναι η έντονη ανώδυνη χωλότητα.

Για παιδιά ηλικίας άνω των 8 ετών θεωρείται απαραίτητη σε πρώτο χρόνο η α/α ισχίων (frog leg lateral) ώστε να αποκλεισθεί πιθανή επιφυσιολίσθηση της μηριαίας κεφαλής (SUFE) που είναι μία επείγουσα χειρουργική κατάσταση ή ακόμη και κάποιο αποσπαστικό κάταγμα της λεκάνης από περιοχές πλησίον του ισχίου. Θα πρέπει βέβαια σε όλα αυτά και ιδίως στην περίπτωση που ο υπέρηχος δεν αναδείξει υγρό να σκεφτόμαστε την πιθανότητα αιματολογικής κακοήθειας που σε πρώτο χρόνο μπορεί σχεδόν να αποκλεισθεί με γενική αίματος (πλακάκι).

Θεραπευτική προσέγγιση

Είναι πολύ σημαντικό στην Ορθοπαιδική Παίδων να αποκλείονται σε πρώτο χρόνο όλα αυτά τα αίτια που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

Δημήτριος Πετράτος, Ορθοπαιδικός - Διευθυντής Α’ Ορθοπαιδικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ ΜΗΤΕΡΑ Παιδιατρική
Δημήτριος Πετράτος, Ορθοπαιδικός – Διευθυντής Α’ Ορθοπαιδικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ ΜΗΤΕΡΑ Παιδιατρική

Έτσι στην περίπτωση του επώδυνου ισχίου ο συνδυασμός βαριάς χωλότητας ή αδυναμίας φόρτισης με υψηλό πυρετό (εφ’ όσον δεν υπάρχει άλλη εστία) απαιτεί σχεδόν πάντα εισαγωγή στο νοσοκομείο ώστε να γίνουν οι απαραίτητες εξετάσεις για να αποκλεισθεί η πιθανότητα σοτεομυελίτιδας του αυχένα του μηριαίου ή σηπτικής αρθρίτιδας του ισχίου που απαιτούν άμεσης παρέμβασης.

Μέχρι την ηλικία των 8 ετών δεδομένου ότι έχει αποκλεισθεί η κακοποίηση και ο υπέρηχος ισχίων δεικνύει ενδοαρθρική συλλογή, αποδεικτικό υμενίτιδας το συχνότερο αίτιο είναι η παροδική υμενίτιδα που απαιτεί κατάκλιση για 5-7 ημέρες χωρίς παυσίπονα και αποχή από έντονη δραστηριότητα για άλλες 2 εβδομάδες. Επί εμμονής των συμπτωμάτων μετά από 7 ημέρες κατάκλιση απαιτείται αιματολογικός έλεγχος και α/ες ισχίων που θα καθορίσουν την περαιτέρω αντιμετώπιση. Στην περίπτωση που ο υπέρηχος ισχίων είναι αρνητικός για ενδοαρθρική συλλογή η γενική αίματος (+ πλακάκι) σε πρώτο χρόνο είναι απαραίτητη ώστε να αποκλεισθεί η πιθανότητα αιματολογικής νόσου.

Μετά την ηλικία των 8 ετών οι α/ες ισχίων είναι σημαντικές σε πρώτο χρόνο ώστε να αποκλεισθεί η SCFE. Αν αυτές είναι αρνητικές τότε η αντιμετώπιση είναι ανάλογη με ενός απλού επώδυνου ισχίου παιδιών ηλικίας μέχρι 8 ετών.

Διαβάστε επίσης:

Αυτισμός: Ανακαλύπτοντας τις δυνατότητες πίσω από τη διαφορετικότητα

Υγεία των νεφρών για όλους: Η σημασία της πρόληψης στη Νεφρική Νόσο

GLP-1 φάρμακα (Ozempic & Mounjaro): Πώς επηρεάζουν το στομάχι και το έντερο