Πώς το ποδοσφαιρικό ρίσκο του Ατζούν Ιλιτζαλί εξελίχθηκε σε… χρυσωρυχείο 430 εκατ. ευρώ

Η φετινή ιστορία της Χαλ μοιάζει σχεδόν παράλογη αν τη δει κανείς με βάση το σημείο από το οποίο ξεκίνησε η ομάδα το περασμένο καλοκαίρι. Η Χαλ είχε μόλις ολοκληρώσει μία απογοητευτική χρονιά στη Championship (β’ κατηγορία του αγγλικού ποδοσφαίρου), σώζοντας ουσιαστικά την κατηγορία στο φινάλε, ενώ η διοίκηση του Ατζούν Ιλιτζαλί δεχόταν διαρκή πίεση από οπαδούς και media στην Αγγλία.

Οι συνεχείς αλλαγές προπονητών είχαν δημιουργήσει εικόνα αστάθειας. Από το 2022, όταν ο Τούρκος επιχειρηματίας απέκτησε τον σύλλογο από την οικογένεια Άλαμ έναντι περίπου 23 εκατ. ευρώ, η Χαλ πέρασε από διαδοχικές αλλαγές στον πάγκο και αρκετές αμφιλεγόμενες αποφάσεις. Η απομάκρυνση του Λίαμ Ροσένιορ είχε προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις, ενώ η επιλογή του Τιμ Βάλτερ εξελίχθηκε σε πλήρη αποτυχία.

Την ίδια ώρα, ο Ιλιτζαλί αντιμετωπιζόταν από αρκετούς στην Αγγλία περισσότερο ως τηλεοπτικός παραγωγός που μπήκε στο ποδόσφαιρο παρά ως σοβαρός ποδοσφαιρικός επενδυτής. Ο άνθρωπος που δημιούργησε μία από τις μεγαλύτερες media αυτοκρατορίες στην Τουρκία, με διεθνείς τηλεοπτικές παραγωγές και τεράστια επιρροή στην ψυχαγωγία, έβλεπε ότι η Championship λειτουργεί με διαφορετικούς κανόνες από την τηλεόραση.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, η Χαλ μπήκε στη σεζόν με εμπάργκο μεταγραφών.

Η χρονιά που ξεκίνησε με φόβο αποτυχίας

Οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν από την αγγλική λίγκα λόγω καθυστερημένων πληρωμών σε προηγούμενες συμφωνίες άλλαξαν πλήρως τον σχεδιασμό της ομάδας. Η Χαλ δεν μπορούσε να κινηθεί κανονικά στην αγορά, δεν είχε τη δυνατότητα ακριβών μεταγραφών και υποχρεώθηκε να λειτουργήσει σχεδόν αποκλειστικά με ελεύθερους ποδοσφαιριστές και δανεισμούς.

Σε ένα πρωτάθλημα όπου αρκετοί σύλλογοι λειτουργούν με προϋπολογισμούς επιπέδου Premier League, η Χαλ έμοιαζε καταδικασμένη να κινηθεί χαμηλά. Οι περισσότερες προβλέψεις τη θεωρούσαν υποψήφια για μάχη παραμονής και όχι ομάδα που θα διεκδικούσε άνοδο.

Ακόμη και μέσα στην πόλη, το κλίμα ήταν επιφυλακτικό. Ο ίδιος ο Ιλιτζαλί είχε παραδεχθεί ότι έγιναν λάθη τα προηγούμενα χρόνια. Υποστήριζε όμως πως προτιμούσε να διορθώνει γρήγορα μία λανθασμένη επιλογή παρά να επιμένει σε αυτήν από εγωισμό. Η λογική αυτή είχε φέρει έντονες αντιδράσεις, όμως ο Τούρκος ιδιοκτήτης συνέχισε να λειτουργεί επιθετικά και να επενδύει.

Ο άγνωστος προπονητής που άλλαξε τα πάντα

Η σημαντικότερη απόφαση ήταν η πρόσληψη του Σεργκέι Γιακίροβιτς. Ο Βόσνιος τεχνικός έφτασε στην Αγγλία χωρίς ιδιαίτερο όνομα στο βρετανικό κοινό. Είχε περάσει από την Κροατία και την Τουρκία, όμως για τους περισσότερους φίλους της Χαλ αποτελούσε ακόμη ένα ρίσκο του Ιλιτζαλί.

Μέσα σε λίγους μήνες, κατάφερε να αλλάξει πλήρως την εικόνα της ομάδας.

Η Χαλ μετατράπηκε σε ένα από τα πιο έντονα και αποτελεσματικά σύνολα της Championship. Έπαιζε γρήγορο και άμεσο ποδόσφαιρο, πίεζε ψηλά, χτυπούσε στην αντεπίθεση και αξιοποιούσε τις ευκαιρίες της με εντυπωσιακή συνέπεια.

Τα νούμερα δείχνουν την αλλαγή: η ομάδα ολοκλήρωσε τη σεζόν με 70 γκολ, όταν την προηγούμενη χρονιά αντιμετώπιζε τεράστιο πρόβλημα δημιουργίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Opta, είχε το υψηλότερο ποσοστό αξιοποίησης μεγάλων ευκαιριών στη Championship, από τις καλύτερες επιδόσεις στις γρήγορες επιθέσεις και εξαιρετική αποτελεσματικότητα σε σχέση με την παραγωγή φάσεων.

Το εντυπωσιακότερο στοιχείο είναι ότι όλα αυτά συνέβησαν χωρίς ακριβές μεταγραφές.

Ο Όλι ΜακΜπέρνι, ο άνθρωπος που τελικά έγραψε ιστορία στο Γουέμπλεϊ, αποκτήθηκε ως ελεύθερος μόλις λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της σεζόν. Οι Τζον Ίγκαν και Τζον Λούντστραμ πρόσθεσαν εμπειρία Premier League, ενώ η ομάδα βασίστηκε περισσότερο στη συνοχή και τη λειτουργία της παρά σε μεγάλα ονόματα.

Η Χαλ δεν είχε το ακριβότερο ρόστερ της κατηγορίας. Δεν είχε καν ρόστερ που θεωρούνταν επιπέδου ανόδου. Είχε όμως πλάνο.

Το γκολ του ΜακΜπέρνι και το ακριβότερο εισιτήριο στο ποδόσφαιρο

Η χρονιά κορυφώθηκε στο Γουέμπλεϊ. Η Χαλ απέκλεισε πρώτα τη Μίλγουολ και στη συνέχεια αντιμετώπισε τη Μίντλεσμπρο στον τελικό ανόδου των play offs της Championship. Το παιχνίδι έμοιαζε να οδηγείται στην παράταση χωρίς γκολ, μέχρι που στο 90+5’ ο Όλι ΜακΜπέρνι πέτυχε το γκολ που άλλαξε το μέλλον του συλλόγου.

Στην Αγγλία, ο τελικός των play offs χαρακτηρίζεται εδώ και χρόνια ως «το ακριβότερο παιχνίδι στον κόσμο». Και στην περίπτωση της Χαλ, αυτό αποτυπώνεται απόλυτα στους αριθμούς. Η άνοδος στην Premier League αλλάζει πλήρως τα οικονομικά δεδομένα του συλλόγου. Η Χαλ εξασφαλίζει πλέον τεράστια έσοδα από τα τηλεοπτικά δικαιώματα της Premier League, τις διεθνείς διανομές, τις χορηγίες, τις εμπορικές συμφωνίες, τα bonus συμμετοχής και τη συνολική εμπορική έκρηξη που δημιουργεί η παρουσία στην κορυφαία κατηγορία του αγγλικού ποδοσφαίρου. Παράλληλα, αυξάνονται σημαντικά τα έσοδα από εισιτήρια, hospitality και εμπορικές συνεργασίες.

Σύμφωνα με τις αναλύσεις της Deloitte και τις εκτιμήσεις της αγγλικής αγοράς, η Χαλ θα εξασφαλίσει τουλάχιστον 240 εκατ. ευρώ μέσα στην επόμενη τριετία. Αν παραμείνει στην Premier League, το συνολικό οικονομικό όφελος μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τα 430 εκατ. ευρώ. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν και τα λεγόμενα «parachute payments», οι οικονομικές αποζημιώσεις που λαμβάνουν οι ομάδες σε περίπτωση υποβιβασμού, κάτι που ουσιαστικά λειτουργεί ως οικονομικό δίχτυ ασφαλείας.

Για έναν σύλλογο που πριν από λίγους μήνες λειτουργούσε με περιορισμούς και αβεβαιότητα, η αλλαγή είναι τεράστια.

Ο Ιλιτζαλί θέλει πλέον να χτίσει κανονικό σύλλογο Premier League

Η άνοδος αλλάζει και το status της Χαλ στην αγορά. Ηδη στην Αγγλία έχουν αρχίσει τα πρώτα μεταγραφικά σενάρια, με το όνομα του Τζάροντ Μπόουεν να επιστρέφει στο προσκήνιο. Ο πρώην ηγέτης της Χαλ και νυν αστέρας της Γουέστ Χαμ συνδέεται με πιθανή αποχώρηση μετά τον υποβιβασμό της ομάδας του και αρκετά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ο Ιλιτζαλί θα επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί τη νέα οικονομική δυναμική του συλλόγου.

Το αν μία τέτοια μεταγραφή είναι ρεαλιστική μένει να φανεί. Το βέβαιο είναι ότι πλέον η Χαλ κινείται σε διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον.

Ο ίδιος ο Ιλιτζαλί γνωρίζει ότι η Premier League μπορεί να γίνει παγίδα. Οι περισσότερες ομάδες που ανεβαίνουν δυσκολεύονται να επιβιώσουν, ενώ η διαφορά ποιότητας και οικονομικής ισχύος σε σχέση με τις μεγάλες ομάδες είναι χαοτική. Παρόλα αυτά, η φετινή πορεία της Χαλ απέδειξε ότι το project του Τούρκου ιδιοκτήτη δεν βασίζεται μόνο στον ενθουσιασμό ή στην υπερβολή. Μετά από χρόνια λαθών, αστάθειας και αμφισβήτησης, η ομάδα βρήκε αγωνιστική ταυτότητα, οργανωμένη λειτουργία και οικονομική προοπτική.

Και κάπως έτσι, ο άνθρωπος που αρκετοί στην Αγγλία αντιμετώπιζαν ως «τηλεοπτικό παραγωγό που παίζει με το ποδόσφαιρο», βρίσκεται πλέον ιδιοκτήτης συλλόγου Premier League, με οικονομικό project εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ και με μία από τις μεγαλύτερες ιστορίες της φετινής Championship στα χέρια του.

Ο άνθρωπος πίσω από τη Χαλ και οι δεσμοί του με την Ελλάδα

Ο Ατζούν Ιλιτζαλί δεν προέρχεται από τον χώρο του ποδοσφαίρου αλλά από τη βιομηχανία των media και της τηλεόρασης, όπου θεωρείται εδώ και χρόνια μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες στην Τουρκία. Ξεκίνησε ως αθλητικός ρεπόρτερ και σταδιακά δημιούργησε έναν τεράστιο τηλεοπτικό όμιλο παραγωγής και ψυχαγωγίας, με διεθνή παρουσία και formats που εξάγονται σε πολλές χώρες. Το όνομά του συνδέθηκε κυρίως με reality shows και μεγάλα τηλεοπτικά projects, ενώ η Acun Medya εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους media οργανισμούς της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η επένδυσή του στη Χαλ Σίτι το 2022 αποτέλεσε την πιο ηχηρή ποδοσφαιρική του κίνηση, όμως δεν ήταν η μοναδική. Ο Ιλιτζαλί έχει αποκτήσει παρουσία και σε άλλους συλλόγους, επιχειρώντας να δημιουργήσει πολυϊδιοκτησιακό μοντέλο ομάδων, με κοινό scouting, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και ενιαία εμπορική στρατηγική. Παράλληλα διατηρεί έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα στην Τουρκία, στις τηλεοπτικές παραγωγές, στις πλατφόρμες περιεχομένου και στη διαφήμιση.

Η σχέση του με την Ελλάδα είναι επίσης πολυεπίπεδη. Ο Ιλιτζαλί διατηρεί στενή συνεργασία με τον όμιλο ΣΚΑΪ και προσωπική σχέση με τον Γιάννη Αλαφούζο εδώ και χρόνια, κυρίως μέσω τηλεοπτικών παραγωγών και formats που προβάλλονται στην ελληνική τηλεόραση. Το «Survivor», που αποτέλεσε τεράστια εμπορική επιτυχία στην Ελλάδα, ήταν το project που ουσιαστικά έκανε το όνομά του εξαιρετικά γνωστό και στο ελληνικό κοινό, ενώ η συνεργασία του με τον ΣΚΑΪ έφερε τεράστια τηλεθέαση και διαφημιστικά έσοδα στο κανάλι.

Παράλληλα, ο Ιλιτζαλί έχει αποκτήσει ισχυρές επαφές και στον ελληνικό αθλητικό χώρο, κυρίως μέσω του ποδοσφαίρου και των media rights, ενώ στο παρελθόν το όνομά του είχε συνδεθεί ακόμη και με σενάρια μεγαλύτερης εμπλοκής στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Οι σχέσεις του με τον Γιάννη Αλαφούζο θεωρούνται εξαιρετικές, με αρκετούς στην αγορά να βλέπουν τον Τούρκο επιχειρηματία όχι μόνο ως τηλεοπτικό παραγωγό αλλά και ως παράγοντα με αυξανόμενη επιρροή στον ευρύτερο χώρο των media και του αθλητισμού στην περιοχή.