Η μάχη των τηλεοπτικών δικαιωμάτων περνά στην πολιτική: Τι σημαίνει η εποχή Μπέρναμ για το δωρεάν αθλητικό θέαμα

Η αγορά των αθλητικών τηλεοπτικών δικαιωμάτων στη Βρετανία βρίσκεται μπροστά σε μία νέα περίοδο αβεβαιότητας. Η επικείμενη ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Άντι Μπέρναμ επαναφέρει στο επίκεντρο μία συζήτηση που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε πολιτικά δύσκολη, αν όχι απίθανη. Το ενδεχόμενο περισσότερα κορυφαία αθλητικά γεγονότα να επιστρέψουν στην ελεύθερη τηλεόραση δεν αποτελεί πλέον απλώς αίτημα των φιλάθλων, αλλά πιθανό αντικείμενο κυβερνητικής παρέμβασης.

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν ο τελικός του Champions League ή άλλες μεγάλες διοργανώσεις θα προβάλλονται χωρίς συνδρομή. Στην πραγματικότητα αφορά μια αγορά πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, πάνω στην οποία έχουν χτιστεί τα οικονομικά μοντέλα των διοργανωτών, των τηλεοπτικών ομίλων, των συλλόγων και των επενδυτικών κεφαλαίων που δραστηριοποιούνται στον αθλητισμό.

Η πολιτική διάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η αύξηση του κόστους ζωής έχει μετατρέψει τις συνδρομητικές πλατφόρμες σε ζήτημα καθημερινότητας για εκατομμύρια νοικοκυριά. Η πρόσβαση στο κορυφαίο αθλητικό περιεχόμενο αποτελεί πλέον και πολιτικό θέμα.

Γιατί η κυβέρνηση Στάρμερ δεν άλλαξε τίποτα

Η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ είχε ήδη δεχθεί έντονες πιέσεις όταν ο τελικός του Champions League μεταδόθηκε αποκλειστικά από συνδρομητική πλατφόρμα. Ο ίδιος ο Στάρμερ είχε ταχθεί υπέρ της ελεύθερης μετάδοσης του αγώνα, συντασσόμενος με την Ένωση Φιλάθλων Ποδοσφαίρου της Αγγλίας.

Ωστόσο, η κυβέρνηση απέφυγε οποιαδήποτε ουσιαστική νομοθετική παρέμβαση.

Ο λόγος ήταν κυρίως οικονομικός και νομικός.

Το βρετανικό καθεστώς των λεγόμενων «listed events», δηλαδή των αθλητικών διοργανώσεων που υποχρεωτικά μεταδίδονται από ελεύθερα κανάλια, δεν μπορεί να εφαρμοστεί αναδρομικά. Τα υφιστάμενα συμβόλαια τηλεοπτικών δικαιωμάτων προστατεύονται πλήρως και οποιαδήποτε αλλαγή θα ίσχυε μόνο για τους επόμενους κύκλους πώλησης δικαιωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι μια κυβέρνηση που θα επέλεγε να αλλάξει το πλαίσιο θα δημιουργούσε αβεβαιότητα σε ολόκληρη την αγορά πριν ακόμη αρχίσουν οι επόμενοι διαγωνισμοί.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος. Αν ανοίξει η συζήτηση για τον τελικό του Champions League, τότε είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν αιτήματα για δεκάδες ακόμη διοργανώσεις.

Θα πρέπει να επιστρέψουν στην ελεύθερη τηλεόραση οι αγώνες του Six Nations; Τα Test του κρίκετ; Η Formula 1; Το British Open στο γκολφ; Άλλες διεθνείς διοργανώσεις;

Η απάντηση δεν είναι απλή, καθώς κάθε τέτοια απόφαση επηρεάζει άμεσα την αξία των τηλεοπτικών συμβολαίων.

Το καθεστώς που προστατεύει μια αγορά δισεκατομμυρίων

Το σύστημα των προστατευόμενων αθλητικών διοργανώσεων δημιουργήθηκε στη δεκαετία του 1990 και έκτοτε έχει αλλάξει ελάχιστα.

Η σημαντικότερη αναθεώρηση πραγματοποιήθηκε το 2020, όταν στους προστατευόμενους αγώνες εντάχθηκαν οι Παραολυμπιακοί Αγώνες. Η συγκεκριμένη απόφαση θεωρήθηκε εύκολη, καθώς οι Αγώνες μεταδίδονταν ήδη από ελεύθερο κανάλι και δεν αποτελούσαν βασικό στόχο των συνδρομητικών πλατφορμών.

Αντίθετα, το ποδόσφαιρο αποτελεί την ατμομηχανή ολόκληρης της αγοράς των τηλεοπτικών δικαιωμάτων. Οι broadcasters επενδύουν δισεκατομμύρια ευρώ προκειμένου να εξασφαλίσουν αποκλειστικότητα. Αυτή η αποκλειστικότητα είναι εκείνη που στηρίζει τα επιχειρηματικά τους μοντέλα, αυξάνει τις συνδρομές και επιτρέπει την απόσβεση των επενδύσεων.

Εάν αφαιρεθούν οι σημαντικότεροι αγώνες από τις συνδρομητικές πλατφόρμες, μειώνεται αυτομάτως και η αξία των επόμενων διαγωνισμών για τα τηλεοπτικά δικαιώματα.

Το αποτέλεσμα δεν θα περιοριζόταν στους broadcasters.

Οι ίδιες οι αθλητικές διοργανώσεις θα εισέπρατταν χαμηλότερα ποσά, γεγονός που θα επηρέαζε τα έσοδα των συλλόγων, τα πριμ συμμετοχής και τελικά την οικονομική αλυσίδα ολόκληρου του επαγγελματικού αθλητισμού.

Ο Μπέρναμ έχει ήδη επιχειρήσει να αλλάξει το σύστημα

Σε αντίθεση με τον Στάρμερ, ο Άντι Μπέρναμ έχει ήδη ασχοληθεί θεσμικά με το συγκεκριμένο ζήτημα. Το 2008, ως υπουργός Πολιτισμού, είχε ζητήσει επίσημη αναθεώρηση του καθεστώτος των προστατευόμενων διοργανώσεων.

Αφορμή αποτέλεσε τότε η μεταφορά των εκτός έδρας φιλικών αγώνων της εθνικής Αγγλίας πίσω από συνδρομητικό πάροχο, αλλά και η έντονη πολιτική αντιπαράθεση που είχε προκαλέσει η αποκλειστική μετάδοση του αγγλικού κρίκετ από συνδρομητική τηλεόραση. Η επιτροπή που συστάθηκε πρότεινε μεταξύ άλλων την ένταξη των εντός έδρας αγώνων των Ashes στις υποχρεωτικές ελεύθερες μεταδόσεις, αλλά και την κατάργηση του ξεχωριστού καθεστώτος που αφορούσε μόνο τηλεοπτικά στιγμιότυπα.

Οι προτάσεις αυτές δεν εφαρμόστηκαν ποτέ.

Ο Μπέρναμ είχε ήδη μετακινηθεί στο υπουργείο Υγείας, ενώ η κυβέρνηση συνασπισμού που ακολούθησε το 2010 εγκατέλειψε αθόρυβα ολόκληρο το σχέδιο. Το γεγονός όμως ότι είχε επιχειρήσει να αλλάξει το πλαίσιο αποτελεί σήμερα ένδειξη των προθέσεών του.

Οι διεθνείς εξελίξεις δείχνουν την κατεύθυνση

Η Βρετανία δεν αποτελεί μοναδική περίπτωση. Στην Ιταλία, όταν ιταλική ομάδα συμμετέχει σε τελικό του Champions League, η μετάδοση γίνεται και από ελεύθερο τηλεοπτικό κανάλι.

Πρόσφατα μάλιστα η ιταλική κυβέρνηση επέκτεινε τη λίστα προστατευόμενων γεγονότων, συμπεριλαμβάνοντας σημαντικούς αγώνες τένις με συμμετοχή Ιταλών αθλητών, σε μια απόφαση που συνδέθηκε άμεσα με τη δημοτικότητα του Γιανίκ Σίνερ.

Ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η αγορά λειτουργεί διαφορετικά, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει δημόσια κριτική στη νέα συμφωνία τηλεοπτικών δικαιωμάτων του NFL, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κυβερνητικών παρεμβάσεων για τον περιορισμό του κόστους που επιβαρύνει τους φιλάθλους.

Οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες ενισχύουν επίσης τις πιέσεις.

Η μετάβαση στις streaming υπηρεσίες σημαίνει ότι ολοένα περισσότερο κορυφαίο αθλητικό περιεχόμενο βρίσκεται πίσω από πολλαπλές συνδρομές. Για έναν φίλαθλο που επιθυμεί να παρακολουθεί ποδόσφαιρο, Formula 1, τένις και άλλα αθλήματα, το συνολικό μηνιαίο κόστος αυξάνεται συνεχώς. Αυτό ακριβώς το επιχείρημα ενδέχεται να αξιοποιήσει μια κυβέρνηση Μπέρναμ, παρουσιάζοντας πιθανές παρεμβάσεις ως μέτρο κοινωνικής πολιτικής και προστασίας των καταναλωτών.

Η άλλη πλευρά, όμως, είναι εξίσου ισχυρή. Οι διοργανωτές, οι τηλεοπτικοί όμιλοι και οι επενδυτές γνωρίζουν ότι κάθε περιορισμός στην αποκλειστικότητα των δικαιωμάτων μειώνει την εμπορική αξία των προϊόντων τους. Για αυτό και οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς των προστατευόμενων διοργανώσεων θα μπορούσε να προκαλέσει ανακατατάξεις σε μια αγορά που αποτιμάται σε δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ διεθνώς.

Το επόμενο διάστημα, η μεγαλύτερη μάχη ίσως να μην δοθεί στα γήπεδα, αλλά στα υπουργικά γραφεία και στα τραπέζια όπου διαπραγματεύονται τα τηλεοπτικά δικαιώματα. Εκεί θα κριθεί αν η πολιτική θα επιλέξει να ενισχύσει την πρόσβαση των φιλάθλων ή να διατηρήσει το σημερινό οικονομικό μοντέλο που χρηματοδοτεί τον σύγχρονο επαγγελματικό αθλητισμό.