Στενά του Ορμούζ: Ψάχνουν την έξοδο 800 εγκλωβισμένα πλοία μετά την εκεχειρία – Μαζί κι ένα ελληνόκτητο

Οι πλοιοκτήτες σπεύδουν να κατανοήσουν τις λεπτομέρειες μιας εκεχειρίας μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, η οποία θα μπορούσε προσωρινά να ξεμπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ και, τουλάχιστον θεωρητικά, να προσφέρει ένα παράθυρο εξόδου για περισσότερα από 800 πλοία που έχουν παγιδευτεί στον Περσικό Κόλπο.

Η κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδός είναι ουσιαστικά κλειστή από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ώθησαν το Ιράν να ενισχύσει τον έλεγχό του, προκαλώντας μια άνευ προηγουμένου κρίση στην τροφοδοσία ενέργειας. Στη συνέχεια, λίγες ώρες πριν λήξει η προθεσμία που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ το βράδυ της Τρίτης στις ΗΠΑ, οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε εκεχειρία με αντάλλαγμα την επαναλειτουργία της διόδου.

Ωστόσο, βασικές λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς. Το Ιράν δηλώνει ότι συμφώνησε σε δύο εβδομάδες ασφαλούς διέλευσης σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του και υπό «τεχνικούς περιορισμούς», ενώ ο Τραμπ ανακοίνωσε «ΠΛΗΡΕΣ, ΑΜΕΣΟ και ΑΣΦΑΛΕΣ ΑΝΟΙΓΜΑ». Σε ξεχωριστή ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ θα «βοηθήσουν στη συσσώρευση της κυκλοφορίας» και θα «παραμείνουν στην περιοχή» για να διασφαλίσουν ομαλές ροές — επιλογές που πιθανότατα δεν θα είναι αποδεκτές από την Τεχεράνη.

Πλοιοκτήτες στην Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη υποδέχθηκαν την πιθανότητα επαναλειτουργίας με ανακούφιση αλλά και επιφυλακτικότητα. Δεν υπήρξε άμεση σημαντική αλλαγή στην κίνηση γύρω από τα στενά την Τετάρτη, αν και αρκετοί δήλωσαν ότι επικοινώνησαν με ασφαλιστικές εταιρείες και συμβούλους ασφαλείας και έθεσαν τα πλοία τους σε κατάσταση αναμονής. Ζήτησαν να μην κατονομαστούν λόγω της ευαισθησίας του θέματος.

«Η εκεχειρία μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες διέλευσης, αλλά δεν παρέχει ακόμη πλήρη ναυτιλιακή ασφάλεια και πρέπει να κατανοήσουμε όλους τους πιθανούς όρους που τη συνοδεύουν», δήλωσε εκπρόσωπος της A.P. Moller-Maersk, της δεύτερης μεγαλύτερης εταιρείας μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, προσθέτοντας ότι οι πληροφορίες παραμένουν περιορισμένες.

Η Nippon Yusen Kabushiki Kaisha με έδρα το Τόκιο, επίσης μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες παγκοσμίως, δήλωσε ότι παρακολουθεί στενά την κατάσταση.

Πλοία κάθε τύπου παρατηρήθηκαν το πρωί της Τετάρτης συγκεντρωμένα και στις δύο πλευρές των Στενών του Ορμούζ, γύρω από το Ντουμπάι στον Περσικό Κόλπο και το Khor Fakkan στον Κόλπο του Ομάν.

Τις τελευταίες έξι εβδομάδες, η κυκλοφορία σε μία από τις πιο πολυσύχναστες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς στον κόσμο έχει μειωθεί δραματικά, σε σύγκριση με περίπου 135 πλοία που τη διασχίζουν καθημερινά σε περίοδο ειρήνης.

«Δεν επαναφέρεις τις παγκόσμιες ροές ναυτιλίας μέσα σε 24 ώρες», δήλωσε η Jennifer Parker, επίκουρη καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Άμυνας και Ασφάλειας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αυστραλίας. «Οι πλοιοκτήτες δεξαμενόπλοιων, οι ασφαλιστές και τα πληρώματα πρέπει να πειστούν ότι ο κίνδυνος έχει πραγματικά μειωθεί — όχι απλώς παγώσει».

Προς την έξοδο 426 φορτωμένα τάνκερς, μαζί κι ένα ελληνόκτητο

Τα πλοία που μεταφέρουν ενέργεια αποτελούν μεγάλο μέρος του στόλου που έχει εγκλωβιστεί στον κόλπο, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας πληροφοριών Kpler. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 426 δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο και καθαρά καύσιμα, 34 πλοία υγραερίου και 19 πλοία υγροποιημένου φυσικού αερίου. Τα υπόλοιπα μεταφέρουν ξηρά φορτία, όπως αγροτικά ή μεταλλικά προϊόντα, ή εμπορευματοκιβώτια.

Τα σχέδια εκεχειρίας είναι ένα απαραίτητο βήμα, αλλά μόνο το αρχικό, δήλωσε ο Lewis Hart, επικεφαλής ναυτιλίας στην Ασία της ασφαλιστικής μεσιτικής Willis Towers Watson. «Ακόμη και μέσα σε ένα παράθυρο δύο εβδομάδων, αναμένουμε ότι η δραστηριότητα θα επανεκκινήσει σταδιακά και όχι μαζικά», είπε.

Έμποροι και πλοιοκτήτες θα παρακολουθούν στενά ποια πλοία θα αρχίσουν να επιχειρούν διέλευση από τα στενά προς οποιαδήποτε κατεύθυνση και πώς θα εξελιχθεί αυτή. Από το πρωί της Τετάρτης, περισσότερα από 1.000 πλοία περιμένουν και στις δύο πλευρές, συγκεντρωμένα γύρω από το Ντουμπάι και το Khor Fakkan στον Κόλπο του Ομάν.

«Είναι καλό να βλέπουμε ότι η αγορά αντιδρά έτσι, αλλά αυτή είναι η πρώτη ημέρα μιας εύθραυστης εκεχειρίας», δήλωσε ο Michael Pregent στο Bloomberg Television. «Πιθανότατα θα δούμε το καθεστώς να ελέγχει ποιος περνά, ποιος χρεώνεται και ποιος απορρίπτεται».

Τα περισσότερα από τα παγιδευμένα πλοία μεταφέρουν πετρέλαιο, καύσιμα και φυσικό αέριο. Με τα πλοία να μην μπορούν να φύγουν από τον Περσικό Κόλπο, οι τιμές ενέργειας έχουν εκτοξευθεί.

Τα δύο πρώτα πλοία που επιχείρησαν να αποχωρήσουν μετά την ανακοίνωση φαίνεται να έπλεαν μαζί προς τα νησιά Larak και Qeshm του Ιράν το πρωί της Τετάρτης, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων. Ένα από αυτά είναι το Tour 2, ένα Suezmax υπό αμερικανικές κυρώσεις με σημαία Ιράν.

Δίπλα στο δεξαμενόπλοιο πλέει ένα ελληνόκτητο πλοίο μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου, το NJ Earth, του οποίου το ιστορικό πλόων στον Περσικό Κόλπο υποδηλώνει είτε spoofing (παραποίηση σήματος για απόκρυψη θέσης) είτε παρεμβολές από ηλεκτρονικό πόλεμο. Δεν υπήρχαν στοιχεία επικοινωνίας καταχωρημένα στη βάση δεδομένων Equasis για τον ιδιοκτήτη του, NJ Earth Marine Ltd., ούτε για τη διαχειρίστρια εταιρεία, NJ Trust Marine Ltd.

Άλλα πλοία με συνδέσεις με το Ιράν φαίνεται να κατευθύνονται προς τα Στενά του Ορμούζ από τον Περσικό Κόλπο. Κανένα δεν έχει παρατηρηθεί να διασχίζει προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η κίνηση των πλοίων LNG θα παρακολουθείται επίσης στενά, καθώς κανένα φορτωμένο πλοίο δεν έχει περάσει από τα στενά από την έναρξη του πολέμου, ενώ μια πρόσφατη προσπάθεια διέλευσης από δύο δεξαμενόπλοια κατέληξε σε αναστροφή την τελευταία στιγμή. Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός στα τέλη Μαρτίου, περίπου 20.000 άμαχοι ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι πάνω σε πλοία, καθώς και σε άλλα βοηθητικά και υποστηρικτικά σκάφη. Τα πληρώματα αυτά αντιμετωπίζουν μειούμενα αποθέματα, κόπωση και ψυχολογική πίεση, προειδοποίησε ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών.