Στενά του Ορμούζ: «Απόδραση» για το 1/4 των εγκλωβισμένων πετρελαιοφόρων στον Περσικό Κόλπο

Περίπου το ένα τέταρτο των μεγάλων πετρελαιοφόρων που δεν συνδέονται με το Ιράν και είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο με το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν κατάφεραν να διαφύγουν σταδιακά, με αργό και διακριτικό τρόπο.

Είκοσι εννέα από τα 109 μεγαλύτερα πλοία, δηλαδή εκείνα που μπορούν να μεταφέρουν 700.000 βαρέλια ή και περισσότερα, τα οποία είχαν ακινητοποιηθεί όταν τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά έκλεισαν μετά την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, έχουν πλέον διασχίσει το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, σύμφωνα με ναυτιλιακά στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.

Παρότι η συγκεκριμένη ροή αντιστοιχεί μόνο σε ένα μικρό μέρος του αργού και των πετρελαϊκών προϊόντων που παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο, τα φορτία απορροφήθηκαν γρήγορα από μια παγκόσμια αγορά στην οποία τα αποθέματα μειώνονται με ρυθμό-ρεκόρ. Και καθώς πολλά πλοία απενεργοποιούν τα συστήματα που μεταδίδουν τη θέση τους, ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος.

Αντιμέτωπα με τις σποραδικές εχθροπραξίες της τρίμηνης σύγκρουσης, τα πλοία αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε ασυνήθιστους ελιγμούς για να περάσουν από τα Στενά. Ορισμένα πραγματοποίησαν τη διέλευση υπό την κάλυψη του σκοταδιού, προσπαθώντας να αποφύγουν την απειλή πυραύλων που εκτοξεύονται από την ξηρά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις των χωρών που παραλάμβαναν τα φορτία χρειάστηκε να ασκήσουν πιέσεις προκειμένου να εξασφαλίσουν τη διέλευση.

Τα πλοία που συνδέονται με το Ιράν έχουν εξαιρεθεί από τον υπολογισμό, καθώς είχαν ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έως τα μέσα Απριλίου. Τα περισσότερα από αυτά δεν μετέδιδαν σήματα θέσης στον Κόλπο ακόμη και πριν από την τελευταία σύγκρουση, γεγονός που δυσχεραίνει την παρακολούθηση των ιρανικών ροών.

Οι επενδυτές πετρελαίου παρακολουθούν στενά τις προσπάθειες των πλοίων να περάσουν από τα Στενά, από τότε που το κλείσιμό τους προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία των ενεργειακών προμηθειών και οδήγησε σε εκτίναξη τις τιμές κρίσιμων καυσίμων. Ο έλεγχος του διαδρόμου βρίσκεται στο επίκεντρο των δύσκολων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, δήλωσε την Παρασκευή ότι η εταιρεία διαθέτει αυτή τη στιγμή έξι ναυλωμένα πλοία στον Κόλπο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η απόφαση για το αν θα περάσουν ή όχι από τα Στενά θα ληφθεί από τον πλοιοκτήτη.

Καθώς τα πλοία αναγκάζονται να κινούνται με μεγάλη προσοχή, η ποσότητα πετρελαίου που έχουν μεταφέρει παραμένει περιορισμένη, αντιστοιχώντας σε περίπου 520.000 βαρέλια την ημέρα — ένα μικρό μέρος του αργού και των προϊόντων που παραμένουν αποκλεισμένα στον Κόλπο. Η ποσότητα αυτή είναι επίσης πολύ μικρότερη από τις ροές μέσω εναλλακτικών αγωγών που χρησιμοποιούν η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για να παρακάμψουν τα Στενά.

Ωστόσο, πέρα από την παροχή αναγκαίων προμηθειών σε μια παγκόσμια αγορά που παρακολουθεί με ανησυχία την ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων, οι επιτυχημένες διελεύσεις απελευθερώνουν και μέρος του παγκόσμιου στόλου, ο οποίος θα μπορεί να επιστρέψει στον Κόλπο και να παραλάβει φορτία μόλις επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία.

Τα περισσότερα πλοία πραγματοποίησαν τη διέλευση «σβήνοντας» τα ίχνη τους, δηλαδή απενεργοποιώντας το Αυτόματο Σύστημα Αναγνώρισης, AIS, που χρησιμοποιείται για τη μετάδοση της θέσης τους. Πολλά το είχαν κάνει ήδη από την αρχή του πολέμου. Οι εκτεταμένες παρεμβολές στα συγκεκριμένα σήματα έχουν καταστήσει την εικόνα ακόμη πιο ασαφή.

Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των πλοίων που κατάφεραν να βγουν από τον Κόλπο ενδέχεται να είναι υποτιμημένος. Από τα δεξαμενόπλοια που δεν έχουν ακόμη διαφύγει, σχεδόν το 20% δεν έχει μεταδώσει σήματα θέσης μέχρι στιγμής μέσα στον μήνα.

Εναλλακτικές διαδρομές

Τα Στενά του Ορμούζ κηρύχθηκαν κλειστά από την Τεχεράνη αμέσως μετά τα κοινά πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Αν και το Ιράν αρχικά κατάφερε να συνεχίσει τις εξαγωγές πετρελαίου, η Ουάσινγκτον απάντησε στα μέσα Απριλίου με δικό της αποκλεισμό στις ιρανικές αποστολές.

Οι διελεύσεις αντιστοιχούν μόνο σε ένα μικρό μέρος της συνήθους κίνησης μέσω των Στενών του Ορμούζ πριν από τον πόλεμο, όταν από εκεί περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Το Ιράν επιχείρησε να δημιουργήσει ένα είδος εικονικού «διοδίου» για τα πλοία που διασχίζουν τα Στενά, απαιτώντας τέλη έως και 2 εκατ. δολαρίων για μία μόνο διέλευση κατά μήκος της ακτής του, στη βόρεια πλευρά του θαλάσσιου περάσματος, μεταξύ των νησιών Λαράκ και Κεσμ. Δεν είναι σαφές κατά πόσο η Τεχεράνη κατάφερε να αναγκάσει τους πλοιοκτήτες να πληρώσουν.

Άλλες χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, θεώρησαν μη αποδεκτές τις διαδικασίες που παρουσίασε ο περιφερειακός τους αντίπαλος, ο οποίος έχει επιτεθεί στα εδάφη τους κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Υπήρχε εναλλακτική διαδρομή προς τον νότο, κοντά στο Ομάν. Ορισμένα πλοία επιχείρησαν να περάσουν από τα Στενά, αλλά στη συνέχεια εγκατέλειψαν την προσπάθεια.

Η κατηγορία πλοίων που παρακολουθείται στενότερα περιλαμβάνει τα λεγόμενα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια αργού, VLCCs, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, καθώς και τα Suezmaxes, που μπορούν να μεταφέρουν περίπου τη μισή ποσότητα, όπως και τα ελαφρώς μικρότερα Aframaxes.

Το αν η κίνηση θα αυξηθεί θα εξαρτηθεί από τη διπλωματική διαδικασία. Οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες και τη συζήτηση του μέλλοντος του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει το ζήτημα, ενισχύοντας τις ελπίδες για επίλυση μιας σύγκρουσης που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους και έχει αναστατώσει την παγκόσμια οικονομία.

Διαβάστε επίσης 

Ίδρυμα Ευγενίδου: Skilling and Upskilling the NextGen Seafarers – Posidonia 2026

Kyklades Maritime Corporation (Οικογένεια Αλαφούζου): Παρέλαβε το νεότευκτο πλοίο Nissos Tigan

Η Fleetwork Networking στα Ποσειδώνια 2026 – Η νέα γενιά cloud και AI-powered maritime ERP λύσεων