Νέοι και προϊόντα νικοτίνης: Τι δείχνουν τα δεδομένα για το κάπνισμα και το άτμισμα

Οι τρόποι, για να διακόψουν οι νέοι το κάπνισμα και να διασφαλιστεί η υγεία τους ήταν στο επίκεντρο της συζήτησης με θέμα Navigating Public Health Priorities: Youth Protection and Effective Regulation.

Η συζήτηση έγινε στο πλαίσιο του 9ου Summit για τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα: Νέα Προϊόντα, Έρευνα & Πολιτική, που διοργανώθηκε διαδικτυακά από τον SCOHRE, τον Διεθνή Σύνδεσμο για τον Έλεγχο του Καπνίσματος και τη Μείωση της Βλάβης (International Association on Smoking Control & Harm Reduction).

Τους επιστήμονες, οι οποίοι συμμετείχαν στη συζήτηση, απασχόλησε το πώς θα προστατευθούν οι νέοι από τις επιπτώσεις του τσιγάρου.

Όπως εξήγησαν, είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα, που χρήζει περαιτέρω συζήτησης, καθώς, όπως επεσήμαναν, τα μέτρα που λαμβάνονται για τη μείωση του καπνίσματος δεν φαίνεται να επαρκούν.

Ray Niaura

Όπως είπαν οι καθηγητές Ιγνάτιος Οικονομίδης (πρόεδρος του SCOHRE και της οργανωτικής επιτροπής του Summit), Ray Niaura, Brad Rodu και David T. Sweanor, οι επιπλοκές του καπνίσματος στην υγεία είναι πολλές και όλες σοβαρές, αλλά το άτμισμα δεν συνιστά σε καμία περίπτωση τη νέα επιδημία.

«Το άτμισμα δεν είναι κάποια νέα επιδημία. Αντικαθιστά το κάπνισμα, υποκαθιστά το τσιγάρο. Κι αυτό είναι εξαιρετικό για τη δημόσια υγεία», όπως εξήγησαν.

Ο κ. Οικονομίδης τόνισε ότι η πρόληψη και η διακοπή του καπνίσματος παραμένουν θεμελιώδεις προτεραιότητες της δημόσιας υγείας, ενώ η μείωση της βλάβης θα πρέπει να εξετάζεται ως μια συμπληρωματική προσέγγιση για τα άτομα που συνεχίζουν να καπνίζουν και να αξιολογείται βάσει επιστημονικών αποδεικτικών στοιχείων.

 Ιγνάτιος Οικονομίδης

Το κεντρικό του μήνυμα έδωσε τον τόνο για το τριήμερο: η μείωση της βλάβης δεν πρέπει ούτε να γίνεται αποδεκτή άκριτα, ούτε να απορρίπτεται για ιδεολογικούς λόγους. Στόχος πρέπει να είναι η μετατροπή των αποδεικτικών στοιχείων σε μετρήσιμα αποτελέσματα δημόσιας υγείας.

Επιστημονικές έρευνες ετών έδειξαν ότι στις ΗΠΑ, τα παιδιά ηλικίας έως 17 ετών δεν καπνίζουν πλέον σε πολύ μεγάλο ποσοστό, εικόνα που αλλάζει από την ηλικία των 35 ετών έως και τα 64.

Για το άτμισμα αλλάζει η εικόνα, είναι υψηλότερα τα ποσοστά μεταξύ των νέων, σύμφωνα με άλλη μελέτη που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της συζήτησης.

 Brad Rodu

Επιπλέον φαίνεται πως οι νεότεροι δεν ατμίζουν κάθε μέρα και ότι αυτή η συνήθεια αυξάνεται στις ηλικίες 21-35 ετών.

Τους καθηγητές απασχόλησαν οι τρόποι προστασίας της υγείας των νέων γενικότερα. Έκαναν, μάλιστα, εκτενή αναφορά στις γενικότερες επικίνδυνες συμπεριφορές, που πολλοί νέοι υιοθετούν, όπως το σεξ χωρίς προφυλάξεις, η οδήγηση χωρίς ζώνη και χωρίς κράνος, η χρήση αλκοόλ και άλλων ουσιών και ο αυτοκτονικός ιδεασμός.

Ειδική αναφορά έγινε και στα ενεργειακά ποτά, τα οποία καταναλώνει το 20% των νέων σε καθημερινή βάση.

«Είναι μια δύσκολη ισορροπία. Οι σύγχρονες προκλήσεις είναι πολλές και εμείς οι επιστήμονες δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις, ούτε φαίνεται να νοιαζόμαστε πάντα για καλά αποτελέσματα», παραδέχτηκαν οι ομιλητές.

Σύμφωνα με στοιχεία του 2025, τα οποία παρουσιάστηκαν, άτομα ηλικίας από 35 έως 65 ετών εξακολουθούν να καπνίζουν σε μεγάλο ποσοστό και αυτό τους καθιστά επιρρεπείς και ευάλωτους σε πολλά νοσήματα.

David T. Sweanor

«Πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη πρόσβαση στο άτμισμα», υπογράμμισαν οι καθηγητές.

Όσο για τη χρήση των nicotine pouches, αυτή εμφανίζει μικρή αύξηση κάτω του 2% την περίοδο 2018-2025 στις ΗΠΑ. Τα nicotine pouches είναι πιο δημοφιλή μεταξύ παιδιών ηλικίας από 12 έως 17 ετών, που, πάντως, δεν τα χρησιμοποιούν σε καθημερινή βάση.

Έμφαση δόθηκε και στην επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και στην απουσία κοινωνικής αλληλεπίδρασης στην αληθινή ζωή.

Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι η προστασία των νέων πρέπει να παραμείνει βασικός στόχος, με την επιβολή ηλικιακών περιορισμών, εποπτεία των προϊόντων, εφαρμογή της νομοθεσίας και περισσότερη και πιο έγκριτη ενημέρωση.

«Τα υποκατάστατα νικοτίνης μόνο μπορούν να μειώσουν το κάπνισμα. Νόμοι και τρομακτικά μηνύματα χωρίς προτάσεις για το τι άλλο μπορεί να γίνει, δεν βοηθάνε τους πολίτες, δεν τα ακούνε», κατέληξαν οι καθηγητές.