Κρίση πετρελαίου χωρίς τέλος: Το Ορμούζ κλειστό, το Brent κοντά στα $100 και η αγορά σε ακραία μεταβλητότητα

Η χειρότερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης σύντομα, αφήνοντας την παγκόσμια οικονομία χωρίς ουσιαστική ανάσα από τις τιμές του αργού που έχουν αυξηθεί κατά 40% από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος με το Ιράν.

Τις πρώτες ημέρες μετά τους βομβαρδισμούς του Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ορισμένοι traders εκτιμούσαν ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το χειρότερο σενάριο για την αγορά πετρελαίου εδώ και χρόνια, θα ήταν σύντομο. Πλέον, δύο εβδομάδες μετά, προετοιμάζονται για μια μεγαλύτερης διάρκειας διαταραχή που με κάθε ημέρα περιορίζει περαιτέρω την προσφορά.

Ο Μοτζάμπα Χεμενεϊ χρησιμοποίησε τις πρώτες δηλώσεις του ως νέος ηγέτης του Ιράν για να πει ότι η χώρα του θα πρέπει να διατηρήσει κλειστή τη θαλάσσια οδό. Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το να εμποδιστεί το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα είναι για τον ίδιο σημαντικότερο από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου — ακόμη κι ενώ η χώρα του ηγείται μιας πρωτοφανούς παγκόσμιας απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων.

Για τους πλοιοκτήτες, οι οποίοι σχεδόν όλοι αποφεύγουν το πέρασμα από το Ορμούζ, αυτές οι δηλώσεις ενισχύουν την επιφυλακτικότητα σχετικά με τις διελεύσεις, έπειτα από μια εβδομάδα που περιλάμβανε πολλαπλές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, μία από τις οποίες άφησε τρία μέλη πληρώματος αγνοούμενα. Υπάρχουν επίσης αναφορές — που αμφισβητούνται από τις ΗΠΑ — ότι το Ιράν αρχίζει να τοποθετεί νάρκες στο θαλάσσιο αυτό πέρασμα. Η Νορβηγία , μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές χώρες στον κόσμο, έχει ήδη προειδοποιήσει τον στόλο της να μείνει μακριά.

Μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές πετρελαίου

Για τον Τραμπ, το να επιτραπεί να παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ αποτελεί απόφαση υψηλού ρίσκου, καθώς έχει ήδη οδηγήσει τις τιμές της βενζίνης στα υψηλότερα επίπεδα της προεδρίας του — σε μια χρονιά όπου διεξάγονται ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.

Αν οι εχθροπραξίες σταματούσαν και το Ιράν διαβεβαίωνε ότι τα πλοία μπορούν να περάσουν με ασφάλεια, εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου θα επέστρεφαν γρήγορα στις παγκόσμιες αγορές, οδηγώντας τις τιμές πετρελαίου και καυσίμων σε απότομη πτώση.

Αντίθετα, οι traders αντιμετωπίζουν έντονη μεταβλητότητα. Μέσα σε μόλις δύο ημέρες αυτή την εβδομάδα, οι τιμές εκτινάχθηκαν έως τα 120 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσουν λίγο πάνω από τα 80 δολάρια — μια διακύμανση μεγαλύτερη από το συνολικό εύρος διαπραγμάτευσης των προηγούμενων τριών ετών. Τα συμβόλαια Brent crude βρίσκονται πλέον κοντά στα 100 δολάρια.

Επιπτώσεις στην προσφορά

Ο αντίκτυπος στην αγορά αυξάνεται καθημερινά. Οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής έχουν ήδη μειώσει την παραγωγή τους κατά περισσότερα από 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι ο αποκλεισμός του Ορμούζ προκαλεί τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ τα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή τους — μειώσεις που μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες για να αναστραφούν.

Οι χώρες που καταναλώνουν πετρέλαιο — με επικεφαλής τις ΗΠΑ — ξεκίνησαν αυτή την εβδομάδα προσπάθεια συγκράτησης των τιμών, με σχέδια απελευθέρωσης 400 εκατομμυρίων βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα παγκοσμίως.

Ορισμένες χώρες υιοθετούν επίσης προστατευτικά μέτρα για να κρατήσουν τα καύσιμα στο εσωτερικό τους, όπως φόρους και περιορισμούς εξαγωγών. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ακόμη εξετάσει δημόσια την πιθανότητα άμεσης παρέμβασης στις αγορές futures.

Ωστόσο, όλα αυτά τα μέτρα είναι προσωρινές λύσεις μπροστά σε ένα πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενώ τα εργαλεία για τον περιορισμό των τιμών πετρελαίου εξαντλούνται γρήγορα.

Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτίμησε ότι πάνω από 600 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και καυσίμων που διέρχονται μέσω του Ορμούζ θα διαταραχθούν αυτόν τον μήνα, μαζί με σχεδόν 250 εκατομμύρια βαρέλια παραγωγής πετρελαίου της Μέσης Ανατολής.

Η Σαουδική Αραβείας, ο μεγαλύτερος παραγωγός της περιοχής, προσπαθεί να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο μέσο για να συνεχίσει να προμηθεύει διυλιστήρια σε όλο τον κόσμο.

Ο επικεφαλής της Saudi Aramco δήλωσε ότι ένας αγωγός που διασχίζει τη χώρα προς την ακτή της Ερυθράς Θάλασσας αναμένεται σύντομα να λειτουργήσει στη μέγιστη δυναμικότητά του, επιτρέποντας εξαγωγές περίπου 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.

Μια ολόκληρη «αρμάδα» υπερδεξαμενόπλοιων που εκτείνεται από την Ερυθρά Θάλασσα έως τη Singapore βρίσκεται καθ’ οδόν για να μεταφέρει αυτά τα φορτία.

Πρόκειται για μια τεράστια επιχείρηση logistics που δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ σε τέτοια κλίμακα, με τους traders να παρακολουθούν στενά πόσο γρήγορα η Σαουδική Αραβία θα καταφέρει να αυξήσει πλήρως αυτές τις ροές. Οι εξαγωγές έχουν ήδη φτάσει περίπου τα 2,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Ωστόσο, αυτή η εναλλακτική διαδρομή μπορεί να χρειαστεί για αρκετό διάστημα.

Επτά πλοία δέχθηκαν επιθέσεις αυτή την εβδομάδα στον Περσικό Κόλπο και στις γύρω περιοχές, ενώ ένα πλοίο χτυπήθηκε στο μέσο των Στενών του Ορμούζ ενώ προσπαθούσε να διαφύγει.

Το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε την Πέμπτη ότι οι αναφορές πως το Ιράν τοποθετεί νάρκες στη θαλάσσια οδό «γίνονται ολοένα και πιο σαφείς», αν και ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ υποστήριξε μία ημέρα αργότερα ότι «δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις» ότι η Τεχεράνη το έχει πράξει.

Στρατηγικά αποθέματα

Ένας από τους παράγοντες που μπορεί να περιορίσουν τις τιμές είναι ο ρυθμός με τον οποίο οι χώρες θα απελευθερώνουν πετρέλαιο από τα στρατηγικά τους αποθέματα.

Το 2022, σε παρόμοιο πρόγραμμα, οι ΗΠΑ απελευθέρωσαν περίπου 900.000 βαρέλια ημερησίως για τρεις μήνες — ένας ρυθμός που, σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright, προκάλεσε ζημιές στα αποθέματα.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές πόσο γρήγορα χώρες της Ασίας, όπως η Japan, θα μπορέσουν να διοχετεύσουν τα δικά τους αποθέματα στην αγορά. Οι αγοραστές στην περιοχή φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ανάγκη αυτή τη στιγμή.

Σε κάθε περίπτωση, κανένα από αυτά τα μέτρα δεν μπορεί να αντικαταστήσει το Ορμούζ εάν παραμείνει κλειστό για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Διαβάστε επίσης

Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ επικρίνουν την κίνηση του Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο

Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «Φρένο» για έναν χρόνο σε ορισμένες αδασμολόγητες εισαγωγές ζάχαρης

Venture Global: «Πράσινο φως» για νέο τερματικό σταθμό LNG στη Λουιζιάνα ύψους $8,6 δισ.