ΗΠΑ-Ιράν: Συνεχίζονται οι συνομιλίες για μόνιμη ειρήνη παρά τη νέα κλιμάκωση

Οι συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για την επίτευξη μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας συνεχίζονται, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, παρά τις δύο ημέρες συγκρούσεων που απείλησαν να τινάξουν στον αέρα μια ήδη εύθραυστη εκεχειρία.

Οι ΗΠΑ παραμένουν προσηλωμένες στην εξεύρεση διπλωματικής λύσης με το Ιράν, δήλωσε την Πέμπτη ο αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, καθώς συζητούσε ευαίσθητα ζητήματα. Ο ίδιος χαρακτήρισε τις συνεχιζόμενες επαφές ως τεχνικές συνομιλίες.

Οι δηλώσεις αυτές αναμένεται να περιορίσουν τους φόβους για επιστροφή σε έναν γενικευμένο πόλεμο, μετά τα πλήγματα που εξαπέλυσαν αυτή την εβδομάδα οι ΗΠΑ κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων, ως αντίποινα για επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν απάντησε πλήττοντας αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, μεταξύ άλλων στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Οι συγκρούσεις ανέδειξαν την ευθραυστότητα της προσωρινής συμφωνίας που υπέγραψαν η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον στα μέσα Ιουνίου. Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι αμοιβαίες απειλές για αντίποινα.

«Μια επίθεση σε υποδομές θα αντιμετωπιστεί με ανάλογη απάντηση», δήλωσε την Παρασκευή ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Ζολγάντρ, επεκτείνοντας την προειδοποίηση και προς το Ισραήλ.

Μεσολαβητές, μεταξύ των οποίων το Κατάρ, εργάζονται τις τελευταίες ημέρες για την αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει το θέμα.

Οι δύο χώρες, οι οποίες βρίσκονται σε πόλεμο από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδισαν το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, επιχειρούν να καταλήξουν σε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία έως περίπου τα μέσα Αυγούστου, αν και το χρονοδιάγραμμα αυτό ενδέχεται να χρειαστεί παράταση.

Η θαλάσσια κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει μειωθεί αυτή την εβδομάδα, ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν ενισχυθεί. Το Brent σημείωσε άνοδο άνω του 6%, στα 76,50 δολάρια το βαρέλι, διευρύνοντας τα κέρδη του από την αρχή του έτους στο 25%. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει πολύ χαμηλότερα από το υψηλό των 125 δολαρίων που είχε καταγράψει στα τέλη Απριλίου, όταν οι επενδυτές ανησυχούσαν περισσότερο για την επανέναρξη μιας γενικευμένης σύγκρουσης.

Έκτοτε, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δείξει ότι επιθυμεί να τερματίσει έναν πόλεμο στον οποίο αντιτίθεται η πλειονότητα των Αμερικανών και ο οποίος έχει επιβαρύνει τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Εν μέσω της νέας κλιμάκωσης της βίας, ο Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι η εκεχειρία ήταν «τελειωμένη». Ωστόσο, πρόσθεσε ότι δεν θα εμποδίσει τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.

Οι συνομιλίες επιβραδύνθηκαν αυτή την εβδομάδα, καθώς το Ιράν πραγματοποίησε πολυήμερες τελετές πένθους για τον πρώην ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε σε αεροπορική επιδρομή την πρώτη ημέρα της σύγκρουσης. Ο Χαμενεΐ κηδεύτηκε την Πέμπτη στη βορειοανατολική πόλη Μασχάντ.

Ο γιος και διάδοχός του, Μοτζτάμπα, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια ούτε μέσω βίντεο από τότε που ανέλαβε τον νέο του ρόλο, γεγονός που έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση της υγείας του και τη συμμετοχή του στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.

Η νέα κλιμάκωση και η απόφαση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών να ανακαλέσει την εξαίρεση που επέτρεπε την πώληση ιρανικού πετρελαίου διεθνώς αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη πρόκληση για την προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία του περασμένου μήνα.

Η προκαταρκτική συμφωνία είχε στόχο να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, τη στενή θαλάσσια δίοδο μέσω της οποίας διακινούνταν, πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, προτού οι συγκρούσεις οδηγήσουν ουσιαστικά σε παράλυση της θαλάσσιας κυκλοφορίας.

Και οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση της εκεχειρίας. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη επιτίθεται σε πλοία, ενώ το Ιράν κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι παρεμβαίνουν στον έλεγχο της θαλάσσιας οδού.

Ο ίδιος Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τις ιρανικές επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά πράξεις τρομοκρατίας, ενώ υποστήριξε ότι οι ενέργειες της Τεχεράνης δεν πληρούν τους όρους της προσωρινής συμφωνίας, οι οποίοι βασίζονται σε συγκεκριμένες επιδόσεις.

Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι το Ιράν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια που βρίσκονται σε διάφορες χώρες μόνο εφόσον τηρήσει τους όρους του μνημονίου κατανόησης.

Το Ιράν δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για τις επιθέσεις αυτής της εβδομάδας εναντίον πλοίων, μεταξύ των οποίων σαουδαραβικά και καταριανά ενεργειακά δεξαμενόπλοια.

Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι το Ιράν δεν ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, επισημαίνοντας ότι από τις αρχές Μαΐου έχει συμβάλει στη διέλευση περισσότερων από 800 εμπορικών πλοίων και 380 εκατ. βαρελιών αργού πετρελαίου από τη θαλάσσια δίοδο.

Το Ιράν επιμένει ότι τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά πρέπει να ζητούν την άδειά του και έχει δηλώσει ότι θα δημιουργήσει ένα μόνιμο σύστημα διαχείρισης, το οποίο ενδέχεται να περιλαμβάνει την καταβολή τελών από τα πλοία.

Οι ΗΠΑ και πολλές άλλες μεγάλες δυνάμεις θεωρούν κάτι τέτοιο απαράδεκτο και υποστηρίζουν ότι τα πλοία πρέπει να έχουν ελεύθερη διέλευση.

Πέρα από το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποσκοπούν στην επίλυση μακροχρόνιων και ιδιαίτερα σύνθετων διαφορών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ο Τραμπ, ο οποίος φοβάται ότι το Ιράν θα κατασκευάσει ατομική βόμβα, επιδιώκει την επιβολή μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν για περισσότερο από μία δεκαετία. Παράλληλα, ζητεί από την Τεχεράνη να παραδώσει τα υφιστάμενα αποθέματά της σε ουράνιο εμπλουτισμένο σε επίπεδα κοντά σε εκείνα που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Διαβάστε επίσης 

ΕΕ: Ανοίγει τον δρόμο για αγορές βρετανικών όπλων από την Ουκρανία με δάνειο 60 δισ. ευρώ

Τουρκία: Περιμένει την έγκριση της Ρωσίας για τη μεταφορά των S-400 – Στόχος να ανοίξει ο δρόμος για τα F-35

Starbucks: Αναπτύσσει δικό της λογισμικό AI και περιορίζει το κόστος από τη χρήση Microsoft, IBM και Oracle