Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έφτασε το Σάββατο στο Ισλαμαμπάντ με αποστολή να βάλει τέλος σε έξι εβδομάδες πολέμου και να υπερβεί 47 χρόνια εχθρότητας — 21 ώρες αργότερα, επέστρεψε στην πατρίδα του χωρίς συμφωνία.

Οι δύο πλευρές αποχώρησαν από το Πακιστάν χωρίς λύση σε δύσκολα ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ή ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ. Ήταν εξαρχής μάλλον απίθανο να υπάρξει ανατροπή μέσα σε μία μόνο ημέρα, ακόμη και μετά την υψηλότερου επιπέδου συνάντησή τους εδώ και σχεδόν μισό αιώνα. Ωστόσο, νωρίς το πρωί της Κυριακής είχε γίνει σαφές ότι δεν είχαν πλησιάσει ιδιαίτερα σε λύση για έναν πόλεμο που έχει κοστίσει χιλιάδες ζωές και έχει αναστατώσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

1

«Φεύγουμε από εδώ με μια πολύ απλή πρόταση — έναν τρόπο συνεννόησης που αποτελεί την τελική και καλύτερη προσφορά μας», δήλωσε ο Βανς σε σύντομη συνέντευξη Τύπου πριν αναχωρήσει για την Ουάσιγκτον. «Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα την αποδεχθούν.»

Καθώς ο Βανς ανακοίνωνε στο Ισλαμαμπάντ την εκτίμησή του — ότι «επέλεξαν να μην αποδεχθούν τους όρους μας» — ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρισκόταν στο Μαϊάμι, δίπλα στο ρινγκ σε αγώνα του Ultimate Fighting Championship, έχοντας στο πλευρό του τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον ράπερ της δεκαετίας του 1990, Vanilla Ice.

Ο Βανς είπε ότι η ομάδα του είχε ενημερώσει τον Τραμπ έως και δώδεκα φορές κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ ο πρόεδρος έδωσε τη δική του αποτίμηση λίγο πριν από τις 9 π.μ. ώρα Ουάσιγκτον την Κυριακή. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ανέφερε ότι η ιρανική αντιπροσωπεία ήταν «πολύ αμετακίνητη στο ένα και πιο σημαντικό ζήτημα και, όπως έχω πει πάντα, από την αρχή και εδώ και πολλά χρόνια, ΤΟ ΙΡΑΝ ΔΕΝ ΘΑ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΠΟΤΕ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΟΠΛΟ!»

Έτσι έκλεισε ένα κεφάλαιο που ξεκίνησε όταν ο Βανς προσγειώθηκε στις 10:30 π.μ. τοπική ώρα το Σάββατο. Τον αντιπρόεδρο υποδέχθηκε στον διάδρομο προσγείωσης ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ, φορώντας γκρι κοστούμι και πράσινη γραβάτα. Αντίθετα, όταν ο Μουνίρ είχε βγει το προηγούμενο βράδυ για να υποδεχθεί την 71μελή ιρανική αντιπροσωπεία — με επικεφαλής τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ-Μπαγέρ Γκαλιμπάφ — φορούσε πλήρη στρατιωτική στολή.

Παρότι η εύθραυστη εκεχειρία εξακολουθούσε να ισχύει, οι διαφορές παρέμεναν έντονες. Τα Στενά του Ορμούζ, η θαλάσσια οδός μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό κλειστά. Το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ συνέχιζαν να ανταλλάσσουν πυρά στον Λίβανο — όπου η κατάπαυση του πυρός αποτελεί βασικό ιρανικό αίτημα — ενώ ο πρωθυπουργός του Λιβάνου επρόκειτο το βράδυ του Σαββάτου να ανακοινώσει την αναβολή του δικού του ταξιδιού στην Ουάσιγκτον.

Η Ουάσιγκτον ζητούσε την πλήρη επαναλειτουργία του Ορμούζ, που αναδείχθηκε σε βασικό σημείο εμπλοκής, καθώς και περιορισμούς στο πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν. Η Τεχεράνη πίεζε για άρση των κυρώσεων, διατήρηση του ελέγχου της στη θαλάσσια οδό και ευρύτερη υποχώρηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή.

«Οι ΗΠΑ πρέπει να μάθουν: δεν μπορούν να επιβάλλουν όρους στο Ιράν», έγραψε στο X ο πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Μοχαμάντ Τζαβάντ Ζαρίφ. «Δεν είναι ακόμη αργά να το μάθουν. Ακόμη.»

Για τον Βανς, που συνοδευόταν από τους ανώτερους απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, το διακύβευμα ήταν και προσωπικό. Με τον Τραμπ να έχει τον τελευταίο λόγο, μια συμφωνία που θα τον ικανοποιούσε θα μπορούσε να ενισχύσει τα διαπιστευτήρια του Βανς ενόψει μιας πιθανής προεδρικής υποψηφιότητας το 2028. Όμως μια αποτυχία θα μπορούσε να τον πλήξει. Ως διαχρονικός επικριτής των λεγόμενων ατελείωτων πολέμων, ο Βανς είχε λόγους να επιδιώξει μια ουσιαστική πρόοδο.

Για το Πακιστάν, και μόνο η φιλοξενία των συνομιλιών αποτέλεσε επιτυχία, καθώς εδώ και χρόνια προσπαθεί να ισορροπήσει τις σχέσεις του με το Ιράν, τα κράτη του Κόλπου, τις ΗΠΑ και την Κίνα, βρισκόμενο τώρα στο επίκεντρο μιας από τις σημαντικότερες διπλωματικές διεργασίες των τελευταίων ετών. Εν μέσω αυτών, η Σαουδική Αραβία — την οποία το Ιράν έχει βομβαρδίσει κατά τη διάρκεια του πολέμου — ανακοίνωσε ότι μαχητικά αεροσκάφη και αεροσκάφη υποστήριξης της πακιστανικής αεροπορίας έφτασαν στη βάση King Abdulaziz στο πλαίσιο στρατηγικής αμυντικής συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών.

Η προετοιμασία στο συνήθως ήρεμο και καταπράσινο Ισλαμαμπάντ ήταν εντατική. Εργάτες τοποθέτησαν κατά μήκος της λεωφόρου Srinagar πράσινες σημαίες με την ημισέληνο. Επιχειρήσεις έκλεισαν αφού οι αρχές κήρυξαν μια αιφνιδιαστική αργία. Εμπορευματοκιβώτια απέκλεισαν δρόμους, στρατιώτες αναπτύχθηκαν σε όλη την πόλη, ενώ ξενοδοχεία άδειασαν διακριτικά από τους επισκέπτες τους. Ένα πρόχειρα στημένο κέντρο Τύπου μοίραζε καφέ σε ποτήρια με την ένδειξη «παρασκευασμένος για την ειρήνη».

Λίγο πριν από το μεσημέρι, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ συναντήθηκε με την ιρανική αντιπροσωπεία για να διευθετήσει λεπτομέρειες, παρότι η μορφή των συζητήσεων παρέμενε ακόμη ασαφής. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι δεν είχε ληφθεί απόφαση για άμεσες ή έμμεσες συνομιλίες, ενώ ο Σαρίφ είχε προτείνει τριμερείς διαπραγματεύσεις.

Ο Σαρίφ υποδέχθηκε επίσης τον Βανς, επαινώντας και τις δύο πλευρές για τη συμμετοχή τους και εκφράζοντας την ελπίδα ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαρκή ειρήνη.

Στο μεταξύ, τα πρώτα σημάδια κινητικότητας εμφανίστηκαν περίπου 1.000 μίλια μακριά, στα Στενά του Ορμούζ. Δύο κινεζικά υπερδεξαμενόπλοια φορτωμένα με αργό κινήθηκαν προς το στενό, λίγες ώρες αφότου ένα ελληνικό πλοίο πραγματοποίησε τη διέλευση. Και τα τρία πέρασαν αργά το Σάββατο, καταγράφοντας την πιο έντονη ημέρα στις αποστολές πετρελαίου από τότε που ο πόλεμος περιόρισε δραστικά τις ροές.

Στο Ισλαμαμπάντ, αντίθετα, υπήρχε πολύ λιγότερη κινητικότητα. Λίγο πριν από τις 2 μ.μ., τρεις ώρες μετά την άφιξη του Βανς, οι τριμερείς συνομιλίες δεν είχαν ακόμη ξεκινήσει, καθώς εκείνος βρισκόταν με τον Σαρίφ. Από τη στιγμή που ο Πακιστανός πρωθυπουργός υποδέχθηκε τον Βανς, οι δημοσιογράφοι δεν τον ξαναείδαν για άλλες 16 ώρες.

Ο Τραμπ, παρακολουθώντας από την Ουάσιγκτον, κατέστησε σαφές ότι είχε στραμμένη την προσοχή του στις εξελίξεις.

«Τεράστιοι αριθμοί απολύτως άδειων πετρελαιοφόρων, μερικά από τα μεγαλύτερα στον κόσμο, κατευθύνονται αυτή τη στιγμή προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για να φορτώσουν το καλύτερο και πιο “γλυκό” πετρέλαιο και φυσικό αέριο οπουδήποτε στον κόσμο», έγραψε στο Truth Social.

Οι συνομιλίες ξεκίνησαν τελικά περίπου στις 5 μ.μ.

Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι η μείωση των ισραηλινών επιδρομών στον Λίβανο και μια κατ’ αρχήν αμερικανική συμφωνία για αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων συνέβαλαν ώστε οι δύο πλευρές να συναντηθούν τελικά απευθείας, κάτι που ο Λευκός Οίκος έσπευσε να διαψεύσει.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση ανέφερε ότι η διαδικασία είχε εισέλθει στη «φάση των ειδικών», με οικονομικούς, στρατιωτικούς, νομικούς και πυρηνικούς εμπειρογνώμονες να πλαισιώνουν τους βασικούς διαπραγματευτές. Οι συνομιλίες διακόπηκαν από δείπνο εργασίας που παρέθεσε ο Πακιστανός πρωθυπουργός.

Δεκαέξι ώρες μετά την άφιξή του για τη συνάντηση με τον Σαρίφ, περίπου στις 6:30 π.μ. και λίγο μετά την ανατολή του ηλίου, ο Βανς και η ομάδα του εμφανίστηκαν για να ανακοινώσουν ότι οι συνομιλίες απέτυχαν. Και οι δύο πλευρές έδωσαν την εικόνα ότι παρέμεναν πλήρως προσκολλημένες στις θέσεις τους, αν και άφησαν υπαινιγμούς ότι είχε σημειωθεί κάποια πρόοδος.

«Δεν έχουμε καμία εμπιστοσύνη στην απέναντι πλευρά», έγραψε στο X την Κυριακή ο Γκαλιμπάφ. «Η Αμερική έχει κατανοήσει τη λογική και τις αρχές μας και τώρα είναι η στιγμή να αποφασίσει αν μπορεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη μας ή όχι.»

Νωρίς το πρωί της Κυριακής, το ξενοδοχείο και το συνεδριακό κέντρο όπου διεξήχθησαν οι συνομιλίες άρχισαν να αδειάζουν — όμως το Ισλαμαμπάντ παρέμενε εν μέρει σε καθεστώς αποκλεισμού, με σημεία ελέγχου να εμποδίζουν την πρόσβαση στην κυβερνητική συνοικία — και δύο μεγάλα δεξαμενόπλοια είχαν αρχίσει προσπάθεια να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ. Λίγο μετά την ανακοίνωση του Βανς για την αποτυχία των συνομιλιών, έκαναν βιαστικά αναστροφή.

Διαβάστε επίσης

Τραμπ: Απειλεί με αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ μετά το ναυάγιο των συνομιλιών με το Ιράν

Πούτιν σε Πεζεσκιάν: Η Ρωσία έτοιμη να αναλάβει διαμεσολάβηση για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή

Πετρελαιοφόρα κάνουν αναστροφή στο Ορμούζ καθώς καταρρέουν οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν