Ο Ρούι Μάρκες είναι Πορτογάλος αξιωματούχος του μηχανοκίνητου αθλητισμού, ο οποίος υπηρετεί ως Διευθυντής Αγώνων στη Διεθνή Ομοσπονδία Αυτοκινήτου (FIA).

Η διαδρομή του στον χώρο ξεκίνησε από τα πρώτα κλιμάκια, καθώς υπήρξε κριτής πίστας, τεχνικός έφορος και αγωνοδίκης, αποκτώντας βαθιά γνώση του πεδίου. Στη συνέχεια ανέλαβε καίριους ρόλους ως διευθυντής αγώνων στις μικρότερες κατηγορίες μονοθεσίων (F2, F3), σε αγώνες τουρισμού, καθώς και στο απαιτητικό Grand Prix του Μακάο. Τον Νοέμβριο του 2024 ανέλαβε την κρίσιμη θέση του Διευθυντή Αγώνα στη F1. Στο κέντρο ελέγχου του αγώνα, ο Μάρκες είναι υπεύθυνος για την επιχειρησιακή διαχείριση της ασφάλειας, τον συντονισμό εκατοντάδων κριτών και ιατρικών δυνάμεων, καθώς και για την ενεργοποίηση των αυτοκινήτων ασφαλείας ή των διακοπών. Διακρίνεται για την προσήλωσή του στην αδιαπραγμάτευτη προστασία οδηγών και προσωπικού. Είχαμε την ευκαιρία να του μιλήσουμε για το ρόλο του, τα συστήματα ασφαλείας, την επιτήρηση των track limits και τις διαδικασίες διαχείρισης συμβάντων σε κλάσματα δευτερολέπτου.

1

Κοιτάζοντας συνολικά έναν αγώνα F1, πόσα άτομα κινητοποιούνται για την ασφάλεια της πίστας, την ιατρική κάλυψη και τη διαχείριση συμβάντων;  

Έχουμε περίπου 450 άτομα, τα οποία κατανέμονται σε κριτές πίστας, ιατρικό προσωπικό και πυροσβεστική υπηρεσία. Είναι όλοι εθελοντές που βρίσκονται εκεί επειδή αγαπούν το σπορ.

Πόσο απαιτητική είναι η διαχείριση και ο συντονισμός τόσο μεγάλου αριθμού ανθρώπων;  

Όλοι έχουν περάσει από εκπαίδευση και είναι χωρισμένοι ανά τομείς. Δεν βρίσκονται όλοι στο ίδιο κανάλι ενδοεπικοινωνίας. Ο καθένας γνωρίζει επακριβώς τι οφείλει να κάνει ανά πάσα στιγμή. Πρόκειται για ανθρώπους με εμπειρία, η συντριπτική πλειονότητα προέρχεται από την τοπική οργάνωση της πίστας, ενώ ορισμένοι έρχονται από το εξωτερικό, αλλά όλοι διαθέτουν εμπειρία από Formula 1.

Πόσες κάμερες παρακολουθείτε στο Race Control για την πλήρη κάλυψη της διαδρομής χωρίς «τυφλά» σημεία;  

Χρησιμοποιούμε δύο κατηγορίες συστημάτων. Το πρώτο παρέχεται από την πίστα και περιλαμβάνει 28 κάμερες. Παράλληλα, διαθέτουμε τα δικά μας συστήματα: ενδεικτικά, στο grid υπάρχουν 30 κάμερες, μία για κάθε θέση εκκίνησης, αριθμός που καλύπτει και τη Formula 3. Επιπλέον, έχουμε εξειδικευμένες κάμερες για τα όρια της πίστας (track limits), μία κάμερα σε κάθε γκαράζ για το Parc Fermé, τέσσερις κάμερες στο pit lane, καθώς και τη ζωντανή τηλεοπτική ροή. Διαθέτουμε πληθώρα μέσων ώστε να έχουμε πλήρη εικόνα για τα πάντα.

Ποιος είναι ο ακριβής διαχωρισμός αρμοδιοτήτων ανάμεσα στον Διευθυντή Αγώνα και τους Αγωνοδίκες (Stewards);  

Όταν σημειώνεται ατύχημα ή συμβάν στην πίστα, η διαχείριση αποτελεί δική μου ευθύνη και της ομάδας μου —εμείς αποφασίζουμε την χρήση του αυτοκινήτου ασφαλείας ή τη διακοπή της διαδικασίας. Όσον αφορά περιστατικά που ενδέχεται να επισύρουν ποινές, ο ρόλος μας στο Race Control είναι ο εντοπισμός τους. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω αναφοράς των κριτών, των συστημάτων επιτήρησης, άμεσης παρατήρησης από εμάς ή αιτήματος από τις ομάδες. Εμείς κάνουμε την πρώτη αξιολόγηση και, εφόσον κρίνουμε ότι απαιτείται εξέταση, παραπέμπουμε το θέμα στους Αγωνοδίκες. Τότε εμφανίζεται στις οθόνες η ένδειξη «NOTED» (Σημειώθηκε). Από εκείνο το σημείο και έπειτα, οι Αγωνοδίκες αναλαμβάνουν πλήρως τη διερεύνηση και την επιβολή ποινών. Ο Διευθυντής Αγώνα δεν αποφασίζει ποτέ για ποινές.

Πώς διασφαλίζεται ότι οι εντολές φτάνουν στα πόστα των κριτών σε κλάσματα δευτερολέπτου χωρίς να δημιουργείται σύγχυση στους ασυρμάτους;  

Όλα είναι σχεδιασμένα με ακρίβεια. Κάθε πίστα έχει προσωπικό που διαθέτει τεράστια εμπειρία και τα πάντα έχουν δοκιμαστεί στην πράξη. Κάθε πόστο διαθέτει ασύρματο, ενώ και κάθε κριτής που εισέρχεται στην πίστα φέρει ακουστικό, ώστε να γνωρίζει άμεσα αν πρέπει να σταματήσει. Στο Race Control υπάρχει τοπική ομάδα που περιλαμβάνει αλυτάρχη, τον αναπληρωτή του και εξειδικευμένους συνδέσμους για την επικοινωνία με κριτές, ιατρική ομάδα και πυροσβεστική.

Τι συμβαίνει στις φωτεινές πινακίδες και στο τιμόνι των μονοθεσίων σε καθεστώς κίτρινης σημαίας, Εικονικού Αυτοκινήτου Ασφαλείας (VSC) ή Αυτοκινήτου Ασφαλείας;  

Το πρώτο ερέθισμα για κίτρινη σημαία προέρχεται πάντα από τους κριτές κατά μήκος της διαδρομής. Μόλις ενεργοποιηθεί η σχετική ένδειξη, λαμβάνουμε άμεσα ηχητικό και φωνητικό σήμα στο Race Control και βλέπουμε το σημείο στο GPS, ώστε να αποφασίσουμε το επόμενο βήμα: αν θα παραμείνει τοπική κίτρινη σημαία, αν θα ενεργοποιηθεί VSC, Safety Car ή κόκκινη σημαία. Ταυτόχρονα, οι οδηγοί βλέπουν φωτεινές ενδείξεις LED στο τιμόνι τους. Σε καθεστώς VSC ή διπλής κίτρινης σημαίας τίθεται σε εφαρμογή ο χρόνος «Delta». Υπό VSC, τα μονοθέσια υποχρεούνται να κινούνται στο 70% του κανονικού ρυθμού, ενώ υπό διπλή κίτρινη η επιβράδυνση είναι ακόμα μεγαλύτερη. Ο οδηγός λαμβάνει ηχητικό τόνο στο κράνος που τον προειδοποιεί αν κινείται ταχύτερα από το επιτρεπόμενο όριο.

Ποιες προϋποθέσεις ασφαλείας ελέγχονται πριν επιτραπεί η είσοδος κριτών ή βαρέων οχημάτων ανάκτησης στην πίστα;  

Οι διαδικασίες παραμένουν απαράλλακτες σε κάθε πίστα. Κανένας κριτής δεν εισέρχεται στο οδόστρωμα χωρίς ρητή εντολή από το Race Control. Είτε βρίσκουμε κατάλληλο κενό στη ροή είτε εξουδετερώνουμε τον ρυθμό. Για την απομάκρυνση μικρών θραυσμάτων από έναν κριτή μπορεί να αρκεί το VSC ή ένα φυσικό κενό ανάμεσα στα μονοθέσια, υπό απόλυτο έλεγχο. Δεν επιτρέπεται ποτέ ανθρώπινη παρουσία στην πίστα χωρίς εγγυημένες συνθήκες ασφαλείας.

Όσον αφορά βαρέα μηχανήματα, όπως τηλεσκοπικούς γερανούς ή ελκυστήρες, απαιτείται πάντοτε πλήρες Safety Car ή κόκκινη σημαία. Δεν επιτρέπουμε στα μονοθέσια να κινούνται με αγωνιστικό ρυθμό κοντά σε βαρέα οχήματα.

Ποια είναι η ιατρική διάταξη στην πίστα;  

Από πλευράς FIA, υπάρχει ο επικεφαλής ιατρός που επιβαίνει στο Ιατρικό Αυτοκίνητο (Medical Car) και ένας επαγγελματίας οδηγός αγώνων στο τιμόνι του. Επιπλέον, διενεργούμε αυστηρούς προληπτικούς ελέγχους στο ιατρικό κέντρο της πίστας και στα εφημερεύοντα νοσοκομεία. Από την πλευρά της πίστας, υπάρχουν περίπου 100 ιατροί, 5 – 8 ασθενοφόρα και οχήματα ταχείας επέμβασης. Επίσης υπάρχει ιατρικό ελικόπτερο. Πριν τον αγώνα εκτελούνται ασκήσεις ταχείας απεγκλώβισης οδηγού από το κόκπιτ.

Πώς επεμβαίνουν οι κριτές όταν υπάρχει κίνδυνος ηλεκτροπληξίας από τα υβριδικά συστήματα υψηλής τάσης;  

Περίπου 100 ημέρες πριν από κάθε Grand Prix αποστέλλεται αναλυτικό πρωτόκολλο εκπαίδευσης. Κάθε κριτής που αγγίζει μονοθέσιο F1 φέρει πιστοποιημένα μέσα ατομικής προστασίας και ειδικά μονωτικά γάντια. Διαθέτουμε ειδικό απομονωμένο χώρο καραντίνας για μπαταρίες σε περίπτωση ανάγκης. Παράλληλα, όταν ένα μονοθέσιο ακινητοποιηθεί, λαμβάνουμε άμεση τηλεμετρική ενημέρωση από την ομάδα και το τεχνικό επιτελείο για την κατάστασή του. Το φως πάνω από το roll hoop υποδεικνύει την κατάσταση: το πράσινο σημαίνει ότι είναι ασφαλές —αν και τα γάντια χρησιμοποιούνται πάντα—, ενώ το πορτοκαλί, το κόκκινο ή η πλήρης απουσία φωτεινής ένδειξης σηματοδοτούν κατάσταση κινδύνου.

Πώς λειτουργεί ο έλεγχος των ορίων πίστας (track limits);  

Εφαρμόζουμε πέντε διαφορετικά επίπεδα επιτήρησης: τέσσερα αυτοματοποιημένα συστήματα και τελική ανθρώπινη επαλήθευση. Επιπλέον, υπάρχει υποστήριξη από το δεύτερο κέντρο επιχειρήσεων (Remote Operations Centre) στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο λειτουργεί με πανομοιότυπη διάταξη και επιπλέον προσωπικό. Χάρη σε αυτή τη δομή, τα όρια πίστας έχουν πάψει πλέον να αποτελούν αντικείμενο διαρκούς αμφισβήτησης.

Όταν συνθέτετε δεκάδες πηγές δεδομένων ταυτόχρονα, ποια είναι η απόλυτη προτεραιότητά σας;  

Πρώτη προτεραιότητα είναι αδιαπραγμάτευτα η ασφάλεια. Το πρώτο σήμα προέρχεται σχεδόν πάντα από τον κριτή στην πίστα. Παράλληλα, υπάρχει ο καταγραφέας δεδομένων ατυχήματος (ADR). Αν οι δυνάμεις επιβράδυνσης (G) ξεπεράσουν ένα προκαθορισμένο όριο, ηχεί άμεση ειδοποίηση ώστε να κινητοποιηθεί το ιατρικό επιτελείο και να εξεταστεί ο οδηγός.

Γιατί ορισμένες φορές απαιτούνται αρκετά λεπτά μέχρι την επανεκκίνηση μετά από ένα συμβάν;  

Απ’ έξω, ο χρόνος φαίνεται πάντα να κυλά πιο αργά – το ίδιο αισθανόμαστε κι εμείς μέσα στο Race Control. Έχοντας υπάρξει κριτής πίστας στο παρελθόν, γνωρίζω καλά τη δυσκολία του πεδίου. Προέχει η σωματική ακεραιότητα του οδηγού και των κριτών δεν θα βάζαμε ποτέ ανθρώπους σε κίνδυνο για να επισπεύσουμε μια διαδικασία. Αν ένα μονοθέσιο καταλήξει στην αμμοπαγίδα, η πρόσβαση του ελκυστήρα και η ασφαλής πρόσδεση απαιτούν χρόνο. Σε κάποιες πίστες οι επιφάνειες με χαλίκι είναι τεράστιες. Όλοι επιθυμούμε να επιστρέψουμε άμεσα στη δράση, αλλά η ασφάλεια δεν μπαίνει ποτέ σε δεύτερη μοίρα.

Διαβάστε επίσης

McLaren Trophy Europe: «Τελικός» στο Πορτιμάο