Τέλος στα ασφαλιστικά κενά για τους νέους έως 26 ετών – Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο σε γονικές άδειες και επιδόματα μητρότητας

Τρεις σημαντικές παρεμβάσεις που αφορούν άμεσα νέους, εργαζόμενους γονείς και μητέρες περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τη θέσπιση κανόνων στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας.

Οι ρυθμίσεις προβλέπουν ασφαλιστικές δικλείδες για τη διατήρηση της ασφαλιστικής κάλυψης των νέων μετά την ενηλικίωσή τους, διευκολύνουν την πρόσβαση σε γονικές άδειες και άδειες φροντιστή, ενώ διευρύνουν τον κύκλο των δικαιούχων της συμπληρωματικής παροχής κυοφορίας και λοχείας της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).

Οι παρεμβάσεις αγγίζουν τρεις βασικές ανάγκες της σύγχρονης οικογένειας: τη συνέχιση της ασφαλιστικής προστασίας των παιδιών κατά τη μετάβασή τους στην ενήλικη ζωή και την επαγγελματική δραστηριότητα, την καλύτερη εναρμόνιση της επαγγελματικής με την οικογενειακή ζωή και την οικονομική στήριξη των εργαζόμενων μητέρων κατά την περίοδο της κυοφορίας και της λοχείας.

Μία από τις βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου αφορά τη διατήρηση της ασφαλιστικής κάλυψης των παιδιών μέσω των γονέων τους και μετά την ενηλικίωσή τους, σε περιπτώσεις που σήμερα ενδέχεται να την χάσουν. Στόχος είναι να αποφεύγονται τα κενά στην ασφαλιστική τους προστασία, όταν συμπληρώνουν το 18ο έτος της ηλικίας τους, ξεκινούν να εργάζονται ή διακόπτουν την απασχόλησή τους, εφόσον οι γονείς τους εξακολουθούν να διαθέτουν ασφαλιστική ικανότητα.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ασφαλιστική ικανότητα παρέχει ευρύτερα δικαιώματα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας μέσω του ΕΟΠΥΥ σε σχέση με τη γενική υγειονομική κάλυψη των ανασφάλιστων. Περιλαμβάνει, υπό τις ισχύουσες προϋποθέσεις, τη δυνατότητα εξυπηρέτησης από συμβεβλημένους ιδιώτες γιατρούς, την ηλεκτρονική συνταγογράφηση φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων, καθώς και την πρόσβαση στο συμβεβλημένο δίκτυο παρόχων υγείας.

Επομένως, με τη ρύθμιση αποτρέπεται το ενδεχόμενο νέοι, των οποίων οι γονείς διαθέτουν ασφαλιστική ικανότητα και εξακολουθούν να τους καλύπτουν ως προστατευόμενα μέλη, να στερούνται, λόγω ηλικιακών ή διοικητικών κενών, την ευρύτερη ασφαλιστική τους προστασία και να περιορίζονται στις δυνατότητες περίθαλψης που προβλέπονται για τους ανασφάλιστους.

Παράλληλα, διευκολύνεται η πρόσβαση των εργαζομένων σε γονικές άδειες και άδειες φροντιστή, ενώ, για πρώτη φορά, επεκτείνεται η δυνατότητα λήψης της συμπληρωματικής παροχής κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ και στις εργαζόμενες που ασφαλίζονται στον ΕΔΟΕΑΠ, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, δηλώνει:

«Η στήριξη των εργαζόμενων γονέων και η συμφιλίωση της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή αποτελούν σταθερές προτεραιότητές μας. Με το νέο νομοσχέδιο αίρουμε περιορισμούς που δυσκολεύουν την καθημερινότητα των εργαζόμενων γονέων και τους παρέχουμε μεγαλύτερη ευελιξία στη λήψη των αδειών τους. Συγκεκριμένα, καταργούμε την υποχρεωτική μεσολάβηση ενός έτους μεταξύ δύο γονικών αδειών για διαφορετικά παιδιά, αίρουμε την υποχρέωση των γονέων που εργάζονται στον ίδιο εργοδότη να δηλώνουν τη σειρά με την οποία θα λάβουν τη γονική άδεια και δίνουμε τη δυνατότητα λήψης άδειας φροντιστή χωρίς την προϋπόθεση συμπλήρωσης εξαμήνου εργασίας.

Οι νέες αυτές ρυθμίσεις έρχονται σε συνέχεια σημαντικών πρωτοβουλιών, όπως η επέκταση της άδειας μητρότητας από τους 6 στους 9 μήνες και η θέσπιση της άδειας πατρότητας. Στόχος μας είναι να διαμορφώνουμε ένα εργασιακό περιβάλλον που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων, στηρίζοντας έμπρακτα την οικογένεια και διευκολύνοντας την ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής».

Ασφαλιστική κάλυψη των παιδιών χωρίς κενά – Τι αλλάζει μετά τα 18 και σε ποιες περιπτώσεις συνεχίζεται η ασφάλιση μέσω των γονέων

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του νομοσχεδίου αφορά τη διατήρηση της ασφαλιστικής ικανότητας των νέων μετά την ενηλικίωσή τους, ώστε οι μεταβατικές περίοδοι από την ενηλικίωση στην εκπαίδευση και στην εργασία, αλλά και η διακοπή της απασχόλησης, να μην οδηγούν αυτομάτως σε απώλεια της ασφαλιστικής προστασίας.

Σήμερα, ένα παιδί μπορεί να καλύπτεται ασφαλιστικά μέσω των γονέων του μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών.

Μετά την ενηλικίωση, η δυνατότητα συνέχισης της κάλυψης φτάνει μέχρι τα 24 έτη, εφόσον είναι άγαμο και πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις ανεργίας ή σπουδών.

Επιπλέον, προβλέπεται ειδική δυνατότητα παράτασης της κάλυψης για έως δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση των σπουδών, υπό προϋποθέσεις ανεργίας και όχι πέραν της συμπλήρωσης των 26 ετών.

Με τη νέα διάταξη εισάγονται τρεις πρόσθετες προβλέψεις, οι οποίες αντιμετωπίζουν διαφορετικές περιπτώσεις και διασφαλίζουν τη συνέχεια της ασφαλιστικής προστασίας.

1. Παράταση της κάλυψης μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών

Η πρώτη αλλαγή αφορά τους νέους που ενηλικιώνονται, αλλά δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει σπουδές ή δεν πληρούν τις προϋποθέσεις συνέχισης της ασφαλιστικής κάλυψης ως άνεργοι ή φοιτητές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κάλυψη μέσω των γονέων τους θα διατηρείται μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.

Για παράδειγμα, ένα παιδί που συμπληρώνει τα 18 έτη τον Σεπτέμβριο του 2026 θα εξακολουθήσει να είναι ασφαλισμένο μέσω των γονέων του μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2027, χωρίς να δημιουργείται κενό στην ασφαλιστική του προστασία κατά τη μεταβατική αυτή περίοδο.

2. Επανένταξη στην ασφάλιση των γονέων μετά τη λήξη της δικής τους ασφαλιστικής κάλυψης

Η δεύτερη πρόβλεψη αφορά νέους που έχουν εργαστεί, απέκτησαν δική τους ασφαλιστική κάλυψη, αλλά στη συνέχεια την χάνουν.

Με τη νέα ρύθμιση θα μπορούν να επιστρέψουν στην ασφάλιση των γονέων τους, ανεξάρτητα από το αν είναι άνεργοι ή φοιτητές, εφόσον είναι άγαμοι, δεν διαθέτουν ενεργό δικό τους δικαίωμα παροχών ασθένειας και πληρούν τις λοιπές εφαρμοστέες προϋποθέσεις.

Έτσι, ένας νέος 22 ετών που εργάστηκε για έναν χρόνο και, στη συνέχεια, έληξε η ασφαλιστική του κάλυψη θα μπορεί να επανενταχθεί στην οικογενειακή ασφάλιση, εφόσον πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

3. Διατήρηση της ασφαλιστικής κάλυψης ως προστατευόμενων μελών για νέους που ξεκινούν να εργάζονται

Η τρίτη παρέμβαση αφορά όσους ξεκινούν την επαγγελματική τους δραστηριότητα μετά την ενηλικίωση, χωρίς να έχουν συγκεντρώσει ακόμη τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης, για να αποκτήσουν δική τους ασφαλιστική ικανότητα.

Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούν να διατηρούν την ασφαλιστική τους κάλυψη μέσω των γονέων τους μέχρι να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες ημέρες εργασίας, για να αποκτήσουν δική τους ασφαλιστική ικανότητα.

Για παράδειγμα, ένας νέος 23 ετών που ξεκινά να εργάζεται για πρώτη φορά, ενδεχομένως σε εποχική απασχόληση για έναν μήνα, δεν θα χάνει την ασφαλιστική κάλυψη μέσω των γονέων του, εφόσον δεν έχει ακόμη συγκεντρώσει τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης.

Τι εξακολουθεί να ισχύει

Τα γενικά ηλικιακά όρια παραμένουν, δηλαδή κάλυψη μέχρι τα 24 έτη για άγαμα παιδιά που είναι άνεργα ή σπουδάζουν, καθώς και ειδική δυνατότητα κάλυψης μέχρι τα 26 έτη, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Με τις νέες παρεμβάσεις επιδιώκεται η συνεχής ασφαλιστική προστασία των παιδιών κατά την ενηλικίωση, χωρίς περιττά κενά, κατά την έναρξη της επαγγελματικής τους δραστηριότητας και μετά τη λήξη της ασφαλιστικής κάλυψης από εργασία.

Νέες διευκολύνσεις για εργαζόμενους γονείς

Επιπρόσθετα, εισάγονται ρυθμίσεις που κάνουν πιο εύκολη την πρόσβαση των εργαζόμενων γονέων στη γονική άδεια, ενώ διευκολύνονται και όσοι χρειάζεται να απουσιάσουν από την εργασία τους, για να φροντίσουν έναν δικό τους άνθρωπο με σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Το νομοσχέδιο για τη θέσπιση κανόνων στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας προβλέπει αλλαγές στις προϋποθέσεις χορήγησης των συγκεκριμένων αδειών, καταργώντας χρονικούς περιορισμούς και γραφειοκρατικές διαδικασίες που λειτουργούσαν ως πρόσθετα εμπόδια για τους εργαζόμενους.

Ειδικότερα, καταργείται η υποχρέωση συμπλήρωσης ενός έτους εργασίας στον ίδιο εργοδότη, προκειμένου οι γονείς να μπορούν να λάβουν γονική άδεια και το αντίστοιχο επίδομα για το άλλο παιδί τους.

Επίσης, για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα σε δύο γονείς που εργάζονται στην ίδια επιχείρηση να κάνουν ταυτόχρονα χρήση της γονικής άδειας, κάτι που μέχρι πρότινος ήταν ανέφικτο, ενώ δεν θα απαιτείται πλέον και η υποβολή κοινής δήλωσης για το ποιος από τους δύο θα κάνει πρώτος χρήση της γονικής άδειας. Οι γονείς απαλλάσσονται έτσι από μία πρόσθετη υποχρέωση, αποκτώντας μεγαλύτερη ευελιξία στην οργάνωση του χρόνου τους και των οικογενειακών τους υποχρεώσεων.

Αλλαγή επέρχεται και στην άδεια φροντιστή, καθώς παύει να ισχύει η προϋπόθεση της προηγούμενης εξάμηνης απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη. Επομένως, οι εργαζόμενοι θα μπορούν να αξιοποιούν το συγκεκριμένο δικαίωμα χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν τη συμπλήρωση έξι μηνών εργασίας, όταν προκύπτει ανάγκη φροντίδας συγγενικού τους προσώπου ή άλλου προσώπου που ανήκει στο ίδιο νοικοκυριό και αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ και για τις ασφαλισμένες του ΕΔΟΕΑΠ

Ταυτόχρονα, διευρύνεται η προστασία των εργαζόμενων μητέρων, καθώς δικαίωμα στη συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ αποκτούν πλέον και οι γυναίκες που ασφαλίζονται στον ΕΔΟΕΑΠ και απασχολούνται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου.

Η παροχή θα χορηγείται με τους ίδιους όρους και τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν για τις υπόλοιπες δικαιούχους του ΙΚΑ, σύμφωνα με το π.δ. 776/1977, όπως ισχύει, υπό την προϋπόθεση ότι οι εργαζόμενες δικαιούνται τις αντίστοιχες παροχές μητρότητας από τον ΕΔΟΕΑΠ.

Η παροχή αφορά συνολικά την περίοδο των 119 ημερών κυοφορίας και λοχείας, δηλαδή 56 ημέρες πριν από τον τοκετό και 63 ημέρες μετά, που αντιστοιχούν σε περίπου τέσσερις μήνες (συνολικά 17 εβδομάδες).

Η καταβολή της γίνεται εφάπαξ, μετά την ολοκλήρωση της καταβολής των αντίστοιχων επιδομάτων από τον ασφαλιστικό φορέα.

Στην πράξη, η παροχή καλύπτει τη διαφορά μεταξύ των τακτικών αποδοχών της εργαζόμενης και των επιδομάτων κυοφορίας και λοχείας που λαμβάνει από τον ασφαλιστικό της φορέα, με εξαίρεση το χρονικό διάστημα για το οποίο υπάρχει υποχρέωση καταβολής αποδοχών από τον εργοδότη.

Ειδικότερα, κατά την περίοδο των 119 ημερών, οι πρώτες τέσσερις εβδομάδες καλύπτονται από τον εργοδότη. Για τις υπόλοιπες 13 εβδομάδες, η εργαζόμενη λαμβάνει το επίδομα κυοφορίας και λοχείας που δικαιούται από τον ΕΔΟΕΑΠ και, κατόπιν αυτού, συμπληρωματικά μέχρι το ύψος των τακτικών αποδοχών της, πλέον λαμβάνει και την παροχή της ΔΥΠΑ.

Το ποσό της παροχής δεν είναι ίδιο για όλες τις δικαιούχους, καθώς εξαρτάται από τις τακτικές αποδοχές κάθε εργαζόμενης.

Τέλος, διευκρινίζεται ότι η συμπληρωματική παροχή της ΔΥΠΑ είναι διαφορετική από την εννεάμηνη ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας. Αφορά την περίοδο κυοφορίας και λοχείας, δηλαδή το τετράμηνο που προηγείται και έπεται του τοκετού.