New York Times: Οι τελευταίες εβδομάδες που οδήγησαν στη σοβαρότερη, ίσως οριστική, ρήξη Τραμπ – Ζελένσκι

Η Ουκρανία έχει καταφέρει να περιορίσει την εξάρτησή της από τα αμερικανικά όπλα, όχι όμως και από ορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες που μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να της εξασφαλίσουν. Αυτή η διαφορά αποκτά καθοριστική σημασία καθώς η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι κλιμακώνεται, δημιουργώντας αβεβαιότητα για τη συνέχιση της αμερικανικής υποστήριξης προς το Κίεβο.

Όπως επισημαίνουν οι New York Times σε ανάλυσή τους, η τελευταία κρίση στις σχέσεις των δύο προέδρων ενδέχεται να αποδειχθεί σοβαρότερη από τις προηγούμενες. Το διακύβευμα δεν περιορίζεται στις πολιτικές τους διαφωνίες, αλλά αφορά την πρόσβαση της Ουκρανίας σε δορυφορικές υπηρεσίες, πληροφορίες έγκαιρης προειδοποίησης και πυραύλους αεράμυνας, που παραμένουν απαραίτητοι για την αντιμετώπιση των ρωσικών επιθέσεων.

Ο Τραμπ δεν έχει κρύψει τη δυσπιστία του απέναντι στον Ζελένσκι ούτε την πρόθεσή του να επιδιώξει προσέγγιση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Παρά τις επανειλημμένες εντάσεις, ο Ουκρανός πρόεδρος είχε καταφέρει μέχρι σήμερα να διατηρήσει τη συνεργασία με την Ουάσιγκτον, συμμετέχοντας στις αμερικανικές ειρηνευτικές πρωτοβουλίες και ευχαριστώντας δημόσια τον Τραμπ για την «ισχυρή ηγεσία» του.

Αυτή τη φορά, όμως, η αντιπαράθεση εκτυλίσσεται ενώ πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, με τους αναλυτές να προειδοποιούν για συνέπειες τόσο στην πορεία του πολέμου όσο και στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Η εβδομάδα που όξυνε τη σύγκρουση

Για την ουκρανική ηγεσία, οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών διαμόρφωσαν ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον.

Αρχικά, ο Τραμπ συνέδεσε την αύξηση των τιμών του ντίζελ με τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, παρά το γεγονός ότι ειδικοί στον ενεργειακό τομέα αποδίδουν την κύρια ευθύνη στον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον του Ιράν.

Στη συνέχεια, ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε την προσωρινή άρση κυρώσεων στις πωλήσεις ρωσικού ντίζελ, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων.

Σύμφωνα με τους New York Times, παραμένει αμφίβολο κατά πόσο η κίνηση θα αποδώσει οικονομικά, ενώ παράλληλα προσφέρει στη Μόσχα μια διέξοδο από τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει.

Ακολούθησε η ανακοίνωση από τον Τραμπ μιας «ενεργειακής εκεχειρίας», την οποία παρουσίασε ως συμφωνία για τον περιορισμό των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Η αμερικανική εφημερίδα εκτιμά ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εξυπηρετούσε περισσότερο τη Ρωσία παρά την Ουκρανία. Η ένταση αυξήθηκε περαιτέρω όταν ο Τραμπ ζήτησε την ανάδειξη νέου προέδρου στην Ουκρανία, αμφισβητώντας ευθέως τον Ζελένσκι.

Η αντίδραση του Ουκρανού προέδρου ήταν εντονότερη από ό,τι σε προηγούμενες συγκρούσεις. Κατηγόρησε ουσιαστικά τον Αμερικανό ομόλογό του ότι συντάσσεται με τη Μόσχα, την ώρα που οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται.

Παρά την ανακοίνωση περί ενεργειακής εκεχειρίας, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία θα επαναλάβει τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.

Σε συνέντευξή του στον Πιρς Μόργκαν, όταν ρωτήθηκε εάν θεωρεί ότι η χώρα του «χάνει» τις Ηνωμένες Πολιτείες, απάντησε μονολεκτικά: «Ναι».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε στο Newsmax ότι «ο Ζελένσκι δεν είναι καλός άνθρωπος για να συνεργαστούμε».

Starshield: Οι περιορισμοί που ανησύχησαν τον ουκρανικό στρατό

Η πολιτική αντιπαράθεση απέκτησε νέα διάσταση όταν οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν αιφνίδιους και ανεξήγητους περιορισμούς στην πρόσβασή τους στο Starshield, τη στρατιωτική εκδοχή του δορυφορικού συστήματος Starlink.

Το δίκτυο, το οποίο λειτουργεί η SpaceX του Έλον Μασκ, χρησιμοποιείται για τις επικοινωνίες στο μέτωπο και τον συντονισμό στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Κατά τους New York Times, οι περιορισμοί επηρέασαν την εκτόξευση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και άλλες επιχειρησιακές δραστηριότητες των ουκρανικών δυνάμεων.

Ο Μασκ, η σχέση του οποίου με τον Τραμπ έχει περάσει από περιόδους στενής συνεργασίας και αντιπαράθεσης, άφησε να εννοηθεί ότι μόνο ο αμερικανικός στρατός και, τελικά, ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιβάλουν τέτοιους περιορισμούς.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της αντικατάστασης του Ζελένσκι στην ουκρανική προεδρία.

Οι αναφορές για το Starshield προκάλεσαν αντιδράσεις και στην Ουάσιγκτον, όπου διακομματική ομάδα γερουσιαστών ζήτησε να διερευνηθεί η υπόθεση.

Για το Κίεβο, η πιθανότητα απώλειας κρίσιμων δορυφορικών υπηρεσιών δημιουργεί σοβαρή ανησυχία, καθώς θα μπορούσε να δυσχεράνει τον συντονισμό και την εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Το ενδεχόμενο αναστολής της αμερικανικής βοήθειας

Το δυσμενέστερο σενάριο, σύμφωνα με την ανάλυση της αμερικανικής εφημερίδας, είναι να αποφασίσουν ο Τραμπ και το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας τη διακοπή της υποστήριξης προς τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Η Ουκρανία έχει αναπτύξει σημαντικά την εγχώρια αμυντική βιομηχανία της, ωστόσο εξακολουθεί να χρειάζεται αμερικανική συνδρομή σε συγκεκριμένους τομείς.

Καθοριστική είναι η παροχή πληροφοριών που επιτρέπουν την έγκαιρη προειδοποίηση για ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις, αλλά και την υποστήριξη ουκρανικών επιχειρήσεων εναντίον στόχων σε μεσαίες αποστάσεις.

Εξίσου σημαντική παραμένει η πρόσβαση σε αμερικανικά οπλικά συστήματα, ακόμη και όταν οι σχετικές αγορές χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκές χώρες.

Το Κίεβο χρειάζεται ανταλλακτικά για τα μαχητικά F-16, πυραύλους που κατευθύνονται προς εχθρικά ραντάρ και, κυρίως, αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot.

Οι τελευταίοι αποτελούν βασικό μέσο προστασίας των ουκρανικών πόλεων από τους ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.

Μια ενδεχόμενη διακοπή της αμερικανικής συνδρομής θα μπορούσε να περιορίσει τις δυνατότητες των ουκρανικών δυνάμεων, σε μια περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με τους New York Times, καταγράφουν θετικές επιδόσεις στο μέτωπο.

Παράλληλα, θα αύξανε την έκθεση των αστικών περιοχών στις καθημερινές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η σημασία των αμερικανικών προειδοποιήσεων

Ο Όλεχ Κάτκοφ, στρατιωτικός αναλυτής και αρχισυντάκτης ουκρανικού μέσου ενημέρωσης για την άμυνα και την τεχνολογία, περιγράφει τις πιθανές συνέπειες μιας διακοπής των αμερικανικών πληροφοριών.

«Θα πεθάνουμε επειδή δεν θα λαμβάνουμε προειδοποιήσεις για επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους», προειδοποιεί.

Όπως εξηγεί, χωρίς έγκαιρη ενημέρωση οι πολίτες δεν θα έχουν αρκετό χρόνο να αναζητήσουν καταφύγιο, ενώ η έλλειψη πυραύλων Patriot θα περιορίσει παράλληλα τις δυνατότητες αναχαίτισης.

Την ανησυχία συμμερίζεται ο Νίκο Λάνγκε, πρώην αξιωματούχος του γερμανικού υπουργείου Άμυνας και συνεργάτης της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, παρότι οι ευρωπαϊκές χώρες παρέχουν πληροφορίες στην Ουκρανία, δεν διαθέτουν τη δυνατότητα να αντικαταστήσουν πλήρως τις αμερικανικές υπηρεσίες έγκαιρης προειδοποίησης.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για πυραυλικές εκτοξεύσεις από πλοία στη Μαύρη Θάλασσα και για επιθέσεις με βαλλιστικά όπλα.

Ο συνδυασμός απώλειας των προειδοποιήσεων και περιορισμένης πρόσβασης σε Patriot θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα των ρωσικών επιθέσεων.

Οι δύο επιθέσεις στο Κίεβο χωρίς προηγούμενη ενημέρωση

Σύμφωνα με τους New York Times, μέσα στην ίδια εβδομάδα καταγράφηκαν δύο περιστατικά που ενίσχυσαν την ανησυχία της ουκρανικής πλευράς.

Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι δεν είχαν λάβει εκ των προτέρων πληροφορίες από τους συμμάχους τους για δύο κύματα πυραυλικών επιθέσεων εναντίον του Κιέβου, την Τρίτη και την Τετάρτη.

Οι πύραυλοι έφτασαν στους στόχους τους σχεδόν ταυτόχρονα με την ενεργοποίηση των σειρήνων αεροπορικού συναγερμού.

Οι ουκρανικές αρχές χρησιμοποίησαν τον όρο «εταίροι», αφήνοντας να εννοηθεί ότι αναφέρονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, δεν έχει αποσαφηνιστεί γιατί δεν υπήρξε προηγούμενη ειδοποίηση.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι χρησιμοποιήθηκαν πύραυλοι S-400, οι οποίοι μπορούν να καλύψουν σχετικά μικρές αποστάσεις με μεγάλη ταχύτητα, περιορίζοντας τον διαθέσιμο χρόνο προειδοποίησης.

Επιπλέον, οι ίδιοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι για άλλες βαλλιστικές επιθέσεις είχαν ενημερωθεί κανονικά.

Επομένως, τα δύο περιστατικά δεν αποδεικνύουν ότι οι ΗΠΑ έχουν σταματήσει να παρέχουν πληροφορίες. Η χρονική τους σύμπτωση, ωστόσο, με τους περιορισμούς στο Starshield ενίσχυσε την αβεβαιότητα γύρω από τη στρατιωτική συνεργασία.

Γιατί η Ουκρανία εξαρτάται λιγότερο από τις ΗΠΑ σε σχέση με το παρελθόν

Η ανάλυση των New York Times επισημαίνει ότι η σημερινή στρατιωτική θέση της Ουκρανίας διαφέρει σημαντικά από εκείνη των πρώτων χρόνων του πολέμου.

Με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η Ουάσιγκτον εγκατέλειψε την προηγούμενη πολιτική απομόνωσης της Ρωσίας και αναθεώρησε βασικές επιλογές της εξωτερικής της πολιτικής.

Ακολούθησε η επεισοδιακή συνάντηση Τραμπ – Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο, κατά την οποία ο Ουκρανός πρόεδρος δέχθηκε δημόσια κριτική, μεταξύ άλλων για την εμφάνισή του χωρίς κοστούμι και για την υποτιθέμενη έλλειψη ευγνωμοσύνης απέναντι στην αμερικανική βοήθεια.

Παρότι ο Ζελένσκι κατάφερε αργότερα να βελτιώσει τις σχέσεις με την αμερικανική κυβέρνηση, η πολιτική της Ουάσιγκτον είχε ήδη αλλάξει.

Οι ΗΠΑ σταμάτησαν τη δωρεάν παροχή όπλων, απαιτώντας πλέον από την Ουκρανία και τους δυτικούς συμμάχους της να χρηματοδοτούν τις σχετικές προμήθειες.

Στο μεταξύ, το Κίεβο ενίσχυσε την εγχώρια παραγωγή αμυντικού υλικού, μειώνοντας την εξάρτησή του από ορισμένα αμερικανικά συστήματα.

Αυτή η εξέλιξη, σύμφωνα με τον Νίκο Λάνγκε, δίνει στον Ζελένσκι μεγαλύτερα περιθώρια αντίδρασης απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.

«Η δυνατότητα πίεσης που διαθέτει ο Τραμπ μέσω της διακοπής της παροχής υλικού στην Ουκρανία είναι πλέον πολύ περιορισμένη», υποστηρίζει.

Ο ίδιος θεωρεί υπερβολική την εκτίμηση ότι μια διακοπή της αμερικανικής βοήθειας θα οδηγούσε αυτομάτως σε ήττα της Ουκρανίας.

Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι ορισμένες αμερικανικές δυνατότητες εξακολουθούν να μην μπορούν να αντικατασταθούν.

Η ανησυχία για τους Patriot και τα περιορισμένα αποθέματα

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην επάρκεια των αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot.

Η Σολομίγια Μπομπρόφσκα, μέλος της Επιτροπής Άμυνας του ουκρανικού Κοινοβουλίου και αναπληρώτρια επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας στο ΝΑΤΟ, προειδοποιεί για τις επιπτώσεις που θα είχε μια ενδεχόμενη διακοπή των παραδόσεων.

Τα παγκόσμια αποθέματα Patriot έχουν μειωθεί σημαντικά, κυρίως εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν, ενώ η Ουκρανία εξακολουθεί να παραλαμβάνει περιορισμένο αριθμό πυραύλων κάθε μήνα.

Η Μπομπρόφσκα υπογραμμίζει την ανάγκη αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων από το Κίεβο και τους συμμάχους του, ώστε να περιοριστεί η μελλοντική εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ξεκαθαρίζει, πάντως, ότι η χώρα δεν προτίθεται να εγκαταλείψει την αντίστασή της.

«Αν θέλετε να ακούσετε από εμένα τις λέξεις “ειρήνη” και “συνθηκολόγηση”, αυτό δεν αποτελεί καν επιλογή», δηλώνει.

Η χαρακτηριστική αντίδραση Ζελένσκι στις Βρυξέλλες

Το κλίμα δυσπιστίας ανάμεσα στους δύο προέδρους αποτυπώθηκε και σε ένα στιγμιότυπο από τη συνέντευξη Τύπου του Ζελένσκι στο Βέλγιο, την Παρασκευή.

Όταν δημοσιογράφος τον ρώτησε εάν θεωρεί ότι ο Τραμπ τον χρησιμοποιεί ως αποδιοπομπαίο τράγο για τα δικά του πολιτικά προβλήματα, ο Ουκρανός πρόεδρος δεν απάντησε αμέσως.

Χαμογέλασε, έκανε μια παρατεταμένη παύση και περίμενε, προκαλώντας γέλια στην αίθουσα.

Στη συνέχεια πλησίασε το μικρόφωνο και είπε: «Αυτή είναι η απάντησή μου».

Οι New York Times ερμηνεύουν τη στάση του ως ένδειξη της αυξανόμενης δυσαρέσκειάς του για την πολιτική του Λευκού Οίκου.

«Μια κατάσταση στην οποία χάνουν όλοι»

Οι αναλυτές που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα εμφανίζονται επιφυλακτικοί για την εξέλιξη της αντιπαράθεσης.

Ο Μπάλαζ Γιάραμπικ, πρώην διπλωμάτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Κίεβο και αναλυτής της R. Politik, εκτιμά ότι η σύγκρουση δεν εξυπηρετεί καμία από τις εμπλεκόμενες πλευρές.

«Είναι μια κατάσταση στην οποία χάνουν όλοι», αναφέρει, εξηγώντας ότι οι συνέπειες είναι αρνητικές για τον Τραμπ, τον Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους.

Η συνέχιση της έντασης θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, να ωφελήσει τη Ρωσία, αποδυναμώνοντας τη συνεργασία της Ουκρανίας με τους δυτικούς συμμάχους της.

Ταυτόχρονα, μια πλήρης αναστολή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας ενδέχεται να προκαλέσει πολιτικό κόστος στον Τραμπ, ο οποίος δέχεται ήδη επικρίσεις από στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για τη στάση του απέναντι στο Κίεβο.

Ο Χάρι Νεντέλκου, ανώτερο στέλεχος της ευρωπαϊκής συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global, θεωρεί καθοριστική την περίοδο έως τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές.

Όπως σημειώνει, ο Τραμπ επιδιώκει να πείσει τους ψηφοφόρους ότι λαμβάνει μέτρα για τη μείωση των τιμών των καυσίμων, ενώ παράλληλα επιχειρεί να περιορίσει τις αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματός του.

Από γεωπολιτική σκοπιά, πάντως, ο Νεντέλκου χαρακτηρίζει την αμερικανική στάση «πισώπλατο μαχαίρωμα» και «γεωπολιτική προδοσία».

Η ανάλυση των New York Times καταλήγει ότι η νέα κρίση Τραμπ – Ζελένσκι δεν αφορά πλέον μόνο τη σχέση των δύο ηγετών. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Ουκρανία θα εξακολουθήσει να διαθέτει τις αμερικανικές στρατιωτικές πληροφορίες, τις δορυφορικές υπηρεσίες και τους αναχαιτιστικούς πυραύλους που χρειάζεται για την άμυνά της.

Παρά τη μεγαλύτερη αυτονομία που έχει αποκτήσει η ουκρανική αμυντική βιομηχανία, η απώλεια αυτών των δυνατοτήτων θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τόσο τις επιχειρήσεις στο μέτωπο όσο και την προστασία των ουκρανικών πόλεων.