Νίκος Γαβαλάς: Ο Ολυμπιακός θα συνεχίσει να μεγαλώνει, χωρίς να ξεχνά τις ρίζες του

Ένα πανόραμα του Πειραιά των αρχών του αιώνα αλλά και μία ιχνηλασία των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών που γέννησαν τον Ολυμπιακό προσφέρει ο Νίκος Γαβαλάς στο βιβλίο του «Η γέννηση ενός θρύλου» (Ελληνοεκδοτική). Πώς έχτισε η ομάδα μια τόσο ισχυρή σχέση με εκατομμύρια ανθρώπους; Ποιες οι απαιτήσεις του σύγχρονου management της; Μία συζήτηση με το πρώτο λιμάνι της χώρας και τους ανθρώπους του σε πρώτο πλάνο…

Ποιο κενό ήρθε να καλύψει το βιβλίο σας;

Η ιστορία του Ολυμπιακού έχει καταγραφεί κυρίως μέσα από σημαντικές εκδόσεις που επικεντρώνονται στην παράθεση της αγωνιστικής διαδρομής της ομάδας.

Με τη «Γέννηση ενός Θρύλου» επιχείρησα κάτι διαφορετικό: να μεταφέρω τον αναγνώστη στην εποχή της ίδρυσης του Συνδέσμου και να του δώσω τη δυνατότητα να γνωρίσει τους ανθρώπους, τις συνθήκες και την καθημερινότητα μέσα στις οποίες γεννήθηκε ο Ολυμπιακός. Δεν ήθελα να γράψω αποκλειστικά για τους αγώνες και τα αποτελέσματά τους. Προσπάθησα να φωτίσω τον κόσμο που υπήρχε πίσω από αυτά. Τον Πειραιά της δεκαετίας του 1920, τις γειτονιές, τα καφενεία, τις κοινωνικές αντιθέσεις, τις αγωνίες των ανθρώπων και την ανάγκη τους να δημιουργήσουν κάτι που θα τους ένωνε. Παράλληλα, επιχείρησα να αναδείξω προσωπικότητες που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση και στην πρώτη περίοδο του Ολυμπιακού, αλλά δεν είναι γνωστές στο ευρύ κοινό.

Το βιβλίο είναι πρωτίστως ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Μια προσπάθεια να συναντηθούν η ιστορική γνώση με τη λογοτεχνική αφήγηση. Να γνωρίσει ο αναγνώστης όχι μόνο τι συνέβη, αλλά και πώς μπορεί να βίωναν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής τα γεγονότα.

Ποια η επίδραση κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών στη δημιουργία του Ολυμπιακού; Τι προέκυψε από την έρευνά σας;

Για να κατανοήσουμε τη γέννηση του Ολυμπιακού, πρέπει πρώτα να περιγράψουμε τον Πειραιά του 1925. Μια πόλη που αναπτυσσόταν γύρω από το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, με έντονη εμπορική και βιομηχανική δραστηριότητα, εργατικές συνοικίες και σημαντικές κοινωνικές διαφοροποιήσεις. Η Μικρασιατική Καταστροφή είχε επιφέρει τεράστιες δημογραφικές και κοινωνικές αλλαγές. Χιλιάδες πρόσφυγες προσπαθούσαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους, ενώ η πόλη αναζητούσε μια νέα ταυτότητα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γεννήθηκε ο Ολυμπιακός.

Η ίδρυσή του δεν ήταν ένα μεμονωμένο αθλητικό γεγονός. Συνδέθηκε με την εξωστρέφεια του λιμανιού, τη δυναμική της τοπικής κοινωνίας και τη φιλοδοξία ανθρώπων που επιθυμούσαν να δημιουργήσουν έναν ισχυρό σύλλογο. Από την έρευνά μου προέκυψε ακόμη πιο καθαρά ότι η δημιουργία του Ολυμπιακού ήταν αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας. Επιχειρηματίες, παράγοντες, αθλητές και άνθρωποι διαφορετικών κοινωνικών αφετηριών συναντήθηκαν γύρω από έναν κοινό σκοπό. Αυτό θεωρώ ότι είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ιστορίας του: ο Ολυμπιακός γεννήθηκε από μια κοινωνία που αγωνιζόταν, εργαζόταν, μοχθούσε, δημιουργούσε και ονειρευόταν.

Πώς κατόρθωσε ο Ολυμπιακός να βρει λιμάνι στις καρδιές των φιλάθλων όλης της χώρας;

Ο Ολυμπιακός κατάφερε από πολύ νωρίς να ξεπεράσει τα γεωγραφικά όρια του Πειραιά. Οι επιτυχίες του ασφαλώς έπαιξαν σημαντικό ρόλο, αλλά δεν αρκούν για να εξηγήσουν τη δημιουργία μιας τόσο ισχυρής σχέσης με εκατομμύρια ανθρώπους. Πιστεύω ότι καθοριστικό στοιχείο υπήρξε η ταύτιση των φιλάθλων με τον χαρακτήρα του συλλόγου. Η επιμονή, η αγωνιστικότητα, η άρνηση της παραίτησης και η διαρκής επιδίωξη της νίκης δημιούργησαν ένα ισχυρό συναισθηματικό υπόβαθρο.

Ο Πειραιάς, άλλωστε, ήταν πάντοτε μια πόλη ανοιχτή προς τον κόσμο. Το λιμάνι αποτελούσε σημείο αναχώρησης και επιστροφής ανθρώπων, ιδεών και εμπειριών. Αυτή η εξωστρέφεια αποτυπώθηκε και στην εξέλιξη του Ολυμπιακού. Με το πέρασμα των δεκαετιών, η αγάπη για την ομάδα μεταφέρθηκε από γενιά σε γενιά. Έγινε οικογενειακή παράδοση, κοινή μνήμη και σημείο αναφοράς.

Ο Ολυμπιακός δεν απέκτησε απλώς φιλάθλους σε ολόκληρη την Ελλάδα. Δημιούργησε δεσμούς που πολλές φορές ξεπερνούν το ίδιο το ποδόσφαιρο. Διότι μία ομάδα γίνεται πραγματικά μεγάλη όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι ένα κομμάτι της προσωπικής τους ιστορίας είναι συνδεδεμένο μαζί της.

Τι καθιστά νικηφόρα την πορεία μίας ομάδας όπως ο Ολυμπιακός; Είναι θέμα management ή υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες;

Το σύγχρονο ποδόσφαιρο απαιτεί αποτελεσματική διοίκηση, οικονομική σταθερότητα, στρατηγικό σχεδιασμό και ανθρώπους με εξειδικευμένες γνώσεις. Κανένας μεγάλος σύλλογος δεν μπορεί να παραμείνει ανταγωνιστικός χωρίς αυτά τα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, το ποδόσφαιρο δεν είναι μια συνηθισμένη επιχειρηματική δραστηριότητα.

Έχει μια ιδιαιτερότητα που δεν μπορεί να αποτυπωθεί πλήρως σε οικονομικούς ισολογισμούς: το συναίσθημα. Μια επιτυχημένη διοίκηση οφείλει να συνδυάζει την οικονομική ορθολογικότητα με την κατανόηση της ιστορίας, των αξιών και των προσδοκιών των φιλάθλων. Στην περίπτωση του Ολυμπιακού, η διαχρονική απαίτηση για πρωταγωνιστικό ρόλο αποτελεί στοιχείο της ταυτότητάς του. Δεν αρκεί να υπάρχει ένας ισχυρός προϋπολογισμός.

Χρειάζεται σωστή αξιοποίηση των πόρων, συνέχεια στον σχεδιασμό, επένδυση στους ανθρώπους και μια αγωνιστική φιλοσοφία που να εμπνέει. Οι μεγάλες επιτυχίες δεν προκύπτουν από έναν μόνο παράγοντα. Είναι αποτέλεσμα διοίκησης, αθλητικής ποιότητας, οργανωτικής συνέπειας, συλλογικής προσπάθειας και ισχυρής νοοτροπίας. Το καλό management δημιουργεί τις προϋποθέσεις της επιτυχίας. Οι άνθρωποι και η κοινή τους πίστη στο στόχο οδηγούν σε θετικό αποτέλεσμα.

Πώς αλληλεπιδρούν οι Πρόεδροι του συλλόγου με τον λαό της ομάδας; Είναι θέμα «χημείας» ή πρόκειται για μία σχέση που χτίζεται μέσα από αγώνες, επιλογές και δοκιμασίες;

Η σχέση ανάμεσα στη διοίκηση και στους φιλάθλους δεν διαμορφώνεται μόνο από τα αποτελέσματα. Ούτε μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην προσωπική δημοφιλία ενός προέδρου. Χτίζεται μέσα στον χρόνο, με αποφάσεις, συνέπεια, παρουσία στις δύσκολες στιγμές και έμπρακτη προσήλωση στις αξίες του συλλόγου. Οι φίλαθλοι θέλουν να αισθάνονται ότι ο άνθρωπος που ηγείται της ομάδας αντιλαμβάνεται τι σημαίνει ο Ολυμπιακός για τους ίδιους. Όμως η εμπιστοσύνη κατακτάται κυρίως μέσα από τις πράξεις. Από τη διάθεση για επενδύσεις, την αντιμετώπιση των δυσκολιών, την υπεράσπιση των συμφερόντων του συλλόγου και τη δυνατότητα να δημιουργείται προοπτική.

Στην ιστορική διαδρομή του Ολυμπιακού υπήρξαν διαφορετικές διοικητικές προσωπικότητες, σε διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Εκείνο που διατηρήθηκε σταθερό ήταν η μεγάλη προσδοκία του κόσμου για έναν Ολυμπιακό πρωταγωνιστή.

Θεωρώ ότι η ουσιαστική σχέση διοίκησης και φιλάθλων είναι μια σχέση αμοιβαίας ευθύνης. Η διοίκηση σέβεται την ιστορία και τον κόσμο της ομάδας. Και οι φίλαθλοι αποτελούν μια τεράστια πηγή ενέργειας, η οποία μπορεί να στηρίξει τον σύλλογο ακόμη και στις πιο απαιτητικές περιόδους.

Πώς ισορροπήσατε ανάμεσα στην έρευνα και τη μυθοπλασία;

Ήταν ίσως, η μεγαλύτερη πρόκληση της συγγραφής. Έθεσα από την αρχή έναν απαράβατο κανόνα: τα ιστορικά γεγονότα δεν θα αλλοιώνονταν για να εξυπηρετήσουν τη μυθοπλασία. Η έρευνα αποτέλεσε τον σκελετό του βιβλίου και η λογοτεχνία του έδωσε σάρκα και οστά. Οι φανταστικοί ήρωες κινούνται μέσα σε ένα ιστορικά τεκμηριωμένο περιβάλλον, συναντούν πραγματικά πρόσωπα και γίνονται μάρτυρες γεγονότων που καθόρισαν την πορεία του Συνδέσμου.

Η αναζήτηση στον Τύπο της εποχής και σε ιστορικές πηγές ήταν ιδιαίτερα απαιτητική. Δεν με ενδιέφεραν μόνο οι αγώνες, αλλά και οι λεπτομέρειες της καθημερινότητας: πώς ζούσαν οι άνθρωποι, πού συναντιούνταν, πώς διασκέδαζαν, ποιες ήταν οι αγωνίες τους. Ήθελα ο αναγνώστης να απολαμβάνει ένα μυθιστόρημα και ταυτόχρονα να γνωρίζει την ιστορία. Να αισθάνεται ότι ταξιδεύει στον Πειραιά πριν από έναν αιώνα.

Πιστεύω ότι η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν. Να δώσει ανθρώπινη διάσταση σε γεγονότα που διαφορετικά θα παρέμεναν απλές ημερομηνίες σε ένα ιστορικό χρονολόγιο.

Τι έχει να περιμένει ακόμα ο Πειραιάς από τον Ολυμπιακό;

Να συνεχίσει να αποτελεί πηγή υπερηφάνειας αλλά και ουσιαστικής προσφοράς στην κοινωνία. Ο Ολυμπιακός έχει κατακτήσει τίτλους, έχει γνωρίσει διεθνείς επιτυχίες και έχει συνδεθεί με τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Όμως η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του δεν περιορίζεται στις τροπαιοθήκες. Βρίσκεται στις αξίες που μπορεί να μεταλαμπαδεύσει στις επόμενες γενιές. Στην αλληλεγγύη, στη συμπερίληψη, στον σεβασμό και στη δυνατότητα να προσφέρει χαρά και ελπίδα σε ανθρώπους που το έχουν ανάγκη.

Μέσα από την επαγγελματική μου ενασχόληση με την κοινωνική ευθύνη του Ολυμπιακού, έχω διαπιστώσει πόσο σημαντικό είναι ένας μεγάλος σύλλογος να αξιοποιεί τη δύναμή του για να δημιουργεί πραγματικές ευκαιρίες συμμετοχής. Η προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία, οι κοινωνικές πρωτοβουλίες και η στήριξη ευάλωτων συνανθρώπων μας αποτελούν ουσιαστικές εκφράσεις αυτής της ευθύνης.

Εν κατακλείδι, ένα είναι βέβαιο: ο Ολυμπιακός θα συνεχίσει να μεγαλώνει, χωρίς να ξεχνά ποτέ τις ρίζες του.

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΣ

Ο Νίκος Γαβαλάς είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και ερευνητής της ιστορίας του ελληνικού ποδοσφαίρου. Από το 1992 δραστηριοποιείται στον χώρο της δημοσιογραφίας, έχοντας καλύψει σημαντικά αθλητικά γεγονότα στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το 2016 επιμελήθηκε την τρίτη έκδοση της ιστορίας του Ολυμπιακού, με τίτλο «Χρυσός Θρύλος», ενώ από το 2019 κατέχει επιτελικές θέσεις στην ΠΑΕ Ολυμπιακός.

Η αγάπη του για τον Πειραιά και τον Ολυμπιακό, η πολυετής έρευνά του σε αρχειακές πηγές και η αναζήτηση των ανθρώπινων ιστοριών που κρύβονται πίσω από τα πραγματικά γεγονότα τον οδήγησαν στη συγγραφή του μυθιστορήματος «Η γέννηση ενός Θρύλου».

Με αφετηρία την ιστορική τεκμηρίωση και όχημα τη μυθοπλασία, επιχειρεί να μεταφέρει τον αναγνώστη στα χρόνια της γέννησης του Ολυμπιακού και να ανασυνθέσει την ατμόσφαιρα μιας εποχής και των ανθρώπων της, που εξακολουθεί να εμπνέει και να συγκινεί.

Διαβάστε επίσης:

Γιατί έριξε τίτλους τέλους το «Ράδιο Αρβύλα» – Τι απαντούν Κανάκης και ΑΝΤ1 στο mononews

Δικαστικό πλήγμα στον ΣΚΑΪ από τη δικαίωση της Ευλαμπίας Ρέβη και του Γιώργου Κουρδή

Σταμάτης Ζαχαρός: Τέλος η συνεργασία με το ONE Channel μετά τις αντιδράσεις για την Εριέττα Μόλχο