Bloomberg: Σε τροχιά σύγκρουσης Ζελένσκι και Τραμπ από το deal για το ρωσικό ντίζελ και τον ενεργειακό πόλεμο με την Ρωσία

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αντιμετωπίζει ολοένα περισσότερο τον πόλεμο του Κιέβου εναντίον της Ρωσίας μέσα από το πρίσμα των τιμών της ενέργειας, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αιφνιδίασε τον Ζελένσκι ανακοινώνοντας μια «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, την ώρα που πιέζει το Κίεβο να σταματήσει τους βομβαρδισμούς ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου και υπερασπίζεται μια αμφιλεγόμενη συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τις εξαγωγές ντίζελ.

Μετά την ανακοίνωση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Ζελένσκι δήλωσε πρόθυμος να αποδεχθεί την εκεχειρία, αλλά μόνο εφόσον την αποδεχθεί και η Ρωσία. Επανέλαβε έτσι την πάγια θέση του, καθιστώντας παράλληλα σαφείς τις σοβαρές αμφιβολίες του για το κατά πόσο αυτό είναι εφικτό.

«Η Ουκρανία υποστηρίζει την εκεχειρία και είναι σημαντικό να την υποστηρίξει και η Ρωσία», ανέφερε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του, προσθέτοντας ότι «αναμένει λεπτομέρειες» από τις ΗΠΑ σχετικά με τη συμφωνία.

Ωστόσο, καθώς η Ουκρανία συνεχίζει να απαντά στη ρωσική εισβολή με δικές της επιθέσεις σε διυλιστήρια, ο Ζελένσκι κινδυνεύει όλο και περισσότερο να προκαλέσει την αντίδραση του Τραμπ.

Αυτό δημιουργεί κινδύνους για το Κίεβο, το οποίο εξακολουθεί να εξαρτάται από την αγορά αμερικανικών όπλων που χρηματοδοτούν άλλοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, καθώς και από την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές ελλείψεις ενόψει του πέμπτου χειμώνα του πολέμου.

Η ένταση στις συνομιλίες του Μαϊάμι και η προειδοποίηση για τις πληροφορίες

Μία ημέρα πριν από την ανακοίνωση της εκεχειρίας —τη δεύτερη μέσα σε ισάριθμους μήνες— ο Τραμπ εξαπέλυσε επίθεση κατά του Ζελένσκι, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα έπρεπε να εξετάσει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από την προεδρία της Ουκρανίας.

Την Παρασκευή, αφού ο Τραμπ κατέληξε σε συμφωνία με τον Πούτιν για τις εξαγωγές ντίζελ, οι Ουκρανοί διαπραγματευτές διέκοψαν πρόωρα τις συνομιλίες τους στο Μαϊάμι με Αμερικανούς απεσταλμένους, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις εξελίξεις και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Κατά τη συνάντηση, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές, με επικεφαλής τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, είπαν στους Ουκρανούς αξιωματούχους ότι οι ΗΠΑ αποτελούν ισχυρό εταίρο, παρέχοντας πυρομαχικά και πληροφορίες.

Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με μία από τις πηγές, υποστήριξαν ότι η Ουκρανία δεν θα πρέπει να προχωρά σε ενέργειες που πλήττουν τους Αμερικανούς καταναλωτές, όπως οι επιθέσεις σε διυλιστήρια.

Αρκετά από τα πρόσωπα που γνωρίζουν τις συνομιλίες ανέφεραν ότι η τοποθέτηση αυτή εκλήφθηκε ως έμμεση απειλή των ΗΠΑ να διακόψουν την παροχή πληροφοριών στο Κίεβο.

Οι Financial Times ήταν οι πρώτοι που μετέδωσαν την αναφορά περί ενδεχόμενης διακοπής της ανταλλαγής πληροφοριών κατά τη συνάντηση στο Μαϊάμι.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη συνάντηση δεν είχαν λάβει καμία προηγούμενη ενημέρωση από τις ΗΠΑ για την επικείμενη συμφωνία με τη Μόσχα σχετικά με το ντίζελ.

Η προσπάθεια του Τραμπ να μειώσει τις τιμές των καυσίμων

Ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να περιορίσει την απότομη άνοδο των τιμών των καυσίμων, η οποία έχει αυξήσει το κόστος για τους αγρότες και τους επαγγελματίες οδηγούς φορτηγών.

Ωστόσο, η συμφωνία με τη Ρωσία, η οποία θα επιτρέψει τη διοχέτευση ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές, κινδυνεύει να προκαλέσει γεωπολιτικές αντιδράσεις χωρίς να ενισχύσει την προσφορά σε βαθμό ικανό να μειώσει ουσιαστικά τις τιμές.

Η συμφωνία έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις και από τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα.

Επτά γερουσιαστές, τέσσερις Ρεπουμπλικανοί και τρεις Δημοκρατικοί, εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, επισημαίνοντας ότι το Κογκρέσο έχει απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας από το 2022 και χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία παράνομη.

Τα πλήγματα της Ουκρανίας στα ρωσικά διυλιστήρια

Έπειτα από χρόνια καταστροφικών ρωσικών αεροπορικών επιθέσεων, η Ουκρανία έχει αναπτύξει μια ολοένα αποτελεσματικότερη στρατηγική πληγμάτων με drones μεγάλης εμβέλειας σε ευαίσθητους τομείς της ρωσικής οικονομίας.

Στόχος του Κιέβου είναι να υπονομεύσει την ικανότητα του Πούτιν να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.

Οι επιθέσεις ανάγκασαν το Κρεμλίνο να καταβάλει υψηλές επιδοτήσεις στις πετρελαϊκές εταιρείες ώστε να εξασφαλίσουν την τροφοδοσία της εγχώριας αγοράς με καύσιμα κίνησης, καθώς και να απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ.

Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν πλέον ερωτήματα για την ικανότητα της Μόσχας να εκπληρώσει τη συμφωνία της με τον Τραμπ.

Το Σάββατο, η Ρωσία ήρε εν μέρει την απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, επιτρέποντας τη διάθεση 500.000 μετρικών τόνων καυσίμου στις διεθνείς αγορές.

Οι προηγούμενες συγκρούσεις Τραμπ και Ζελένσκι

Οι εντάσεις μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του Ζελένσκι έχουν εμφανιστεί επανειλημμένα από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, έχοντας υποσχεθεί να τερματίσει γρήγορα τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Πέρυσι, οι δύο ηγέτες συγκρούστηκαν πρόσωπο με πρόσωπο στο Οβάλ Γραφείο, σε μια πρωτοφανή δημόσια αντιπαράθεση που ανέδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους για τον πόλεμο.

Η σύγκρουση οδήγησε την Ουάσιγκτον να αναστείλει προσωρινά τη στρατιωτική βοήθεια και την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία.

Η ρήξη, ωστόσο, αποδείχθηκε σύντομη και η συνεργασία με τις ΗΠΑ αποκαταστάθηκε.

Αυτή τη φορά, οι λεκτικές επιθέσεις του Τραμπ ενδέχεται να δημιουργήσουν μεγαλύτερους πολιτικούς κινδύνους για το Κίεβο, σύμφωνα με τη Φιόνα Χιλ, η οποία διετέλεσε κορυφαία σύμβουλος για τη Ρωσία στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ κατά την πρώτη θητεία Τραμπ και σήμερα είναι ανώτερη ερευνήτρια στο Brookings Institution.

«Εάν αρχίσει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στην ουκρανική πολιτική», δήλωσε, «και με αυτόν τον τρόπο ουσιαστικά εμπλακεί σε πολιτική υπονόμευση, μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη ζημιά».

Παρότι ο Ουκρανός πρόεδρος έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να αντισταθεί στις πιέσεις του Τραμπ και να αντέξει τις άμεσες συνέπειες, μια νέα αντιπαράθεση θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη τώρα που η χώρα εισέρχεται στον πέμπτο χειμώνα του πολέμου.

Η εξάρτηση της Ουκρανίας από τα αμερικανικά όπλα

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρόνια έλλειψη αμερικανικής κατασκευής πυραύλων αναχαίτισης για τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, τα οποία αποτελούν το μοναδικό αποτελεσματικό μέσο που διαθέτει για την κατάρριψη βαλλιστικών πυραύλων.

Ο ουκρανικός στρατός παραμένει εξαρτημένος και από άλλα αμερικανικά οπλικά συστήματα και πληροφορίες, παρότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι καλύπτουν μεγάλο μέρος του κόστους της στρατιωτικής βοήθειας.

Η Τζένιφερ Κάβανο, ανώτερη ερευνήτρια και διευθύντρια στρατιωτικής ανάλυσης στο ερευνητικό κέντρο Defense Priorities της Ουάσιγκτον, εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να σταματήσουν να παρέχουν μέρος των πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο στις οποίες βασίζεται η Ουκρανία για τις επιθέσεις σε διυλιστήρια.

Αντίθετα, θεωρεί πολύ μικρή την πιθανότητα να διακόψουν οι ΗΠΑ την πρόσβαση της Ουκρανίας στο δορυφορικό διαδίκτυο Starlink, που αποτελεί βασικό μέσο στρατιωτικών επικοινωνιών.

Ωστόσο, εάν οι ΗΠΑ σταματούσαν να πωλούν όπλα μέσω του προγράμματος Prioritised Ukraine Requirements List (PURL) του ΝΑΤΟ, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι πολύ σοβαρότερες, καθώς η Ευρώπη δεν έχει τη δυνατότητα να καλύψει τα συγκεκριμένα κενά εφοδιασμού.

Συνεχίζονται οι ρωσικές επιθέσεις

Η Ρωσία, στο μεταξύ, δεν έχει δείξει καμία πρόθεση να περιορίσει τις επιθέσεις της εναντίον της Ουκρανίας.

Μόνο την τελευταία εβδομάδα, η Μόσχα χρησιμοποίησε περίπου 1.450 κατευθυνόμενες αεροπορικές βόμβες, 75 πυραύλους διαφόρων τύπων και περισσότερα από 1.640 επιθετικά drones εναντίον ουκρανικών στόχων, σύμφωνα με ανάρτηση του Ζελένσκι στην πλατφόρμα X την Κυριακή.

Όπως ανέφερε, περίπου το 60% των drones ήταν εξοπλισμένα με κινητήρες τζετ.

Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι η χώρα του βρίσκεται σε συνομιλίες με Ευρωπαίους εταίρους για την εξασφάλιση πρόσθετων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας και πυρομαχικών για μαχητικά αεροσκάφη, ώστε να αντιμετωπίσει τα ταχύτερα drones με κινητήρες τζετ.

Χρηματοδοτικό κενό άνω των 30 δισ. δολαρίων το 2027

Η στρατιωτική πίεση συμπίπτει με σοβαρές οικονομικές προκλήσεις.

Οι ρωσικές επιθέσεις έχουν διαταράξει τις εξαγωγές μέσω της Μαύρης Θάλασσας, απειλώντας μια σημαντική πηγή εσόδων για την Ουκρανία.

Παράλληλα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η χώρα θα αντιμετωπίσει χρηματοδοτικό κενό άνω των 30 δισ. δολαρίων το 2027.

Το ουκρανικό κοινοβούλιο αναμένεται να εξετάσει αυτή την εβδομάδα μια εκτεταμένη δέσμη νομοθετικών μέτρων, την οποία το Κίεβο πρέπει επειγόντως να εγκρίνει για να εξασφαλίσει πρόσθετη χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ.

Τα μέτρα περιλαμβάνουν το κλείσιμο φορολογικών παραθύρων και την ενίσχυση του ελέγχου σε πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα.

Πρόκειται για προτάσεις που δεν είναι δημοφιλείς ούτε στον γενικό πληθυσμό ούτε στις πολιτικές και οικονομικές ελίτ της χώρας.

Οι εκτιμήσεις της Μόσχας για τον Τραμπ

Στη Ρωσία, εν τω μεταξύ, αξιωματούχοι εξακολουθούν να έχουν ελάχιστες ελπίδες ότι ο Τραμπ θα καταφέρει σύντομα να εξασφαλίσει μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου με όρους ευνοϊκούς για τον Πούτιν, σύμφωνα με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στο Κρεμλίνο.

Άλλες πηγές από το περιβάλλον του Κρεμλίνου ανέφεραν ότι η Μόσχα αιφνιδιάστηκε από την ένταση της κριτικής του Αμερικανού προέδρου προς τον Ζελένσκι.

Σύμφωνα με μία από αυτές, η επιθετική στάση του Τραμπ απέναντι στον Ουκρανό πρόεδρο δεν θα έχει αποτέλεσμα, εκτός εάν οι ΗΠΑ διακόψουν την ανταλλαγή πληροφοριών και τις πωλήσεις όπλων στην Ουκρανία.

«Ο Τραμπ; Δεν αλλάζει ποτέ τη θέση του, όπως γνωρίζουμε πολύ καλά», ανέφερε ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, πρώην πρόεδρος της Ρωσίας και αναπληρωτής επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας της χώρας, σε ανάρτησή του στο κρατικά υποστηριζόμενο κοινωνικό δίκτυο Max.

«Μόνο οι δικοί μας, οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα drones Geran φέρνουν τη νίκη πιο κοντά», πρόσθεσε.