Politico: «Κούρεμα» στον 7ετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό έως 200 δισ. ευρώ – Η ιρλανδική πρόταση και οι συγκρούσεις

Μείωση κατά 100 έως 200 δισ. ευρώ του προτεινόμενου επταετούς προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένουν τα κράτη-μέλη, σύμφωνα με 12 Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στο POLITICO. Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, αναμένεται να παρουσιάσει το Σάββατο τη νέα συμβιβαστική πρόταση, ενόψει της συνόδου κορυφής της επόμενης εβδομάδας.

Η πρόταση αφορά το επόμενο επταετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ένωσης, για το οποίο βρίσκεται ήδη στο τραπέζι σχέδιο ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Οι διαπραγματεύσεις έχουν αναδείξει βαθιές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για το συνολικό ύψος των δαπανών και την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, με επικεφαλής τη Γερμανία και τη συμμετοχή της Αυστρίας, της Ολλανδίας και άλλων κρατών, οι οποίες ζητούν περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.

Στον αντίποδα βρίσκεται η συμμαχία των χωρών της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, γνωστή ως «Φίλοι της Συνοχής» (Friends of Cohesion), η οποία αντιτίθεται στη μείωση των κονδυλίων.

Η ιρλανδική πρόταση και οι περικοπές έως 200 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με τους διπλωμάτες που επικαλείται το POLITICO, το Δουβλίνο αναμένεται να προτείνει μείωση του προϋπολογισμού κατά 100 έως 200 δισ. ευρώ, ως κίνηση καλής θέλησης προς τη Γερμανία και τις χώρες που επιδιώκουν μεγαλύτερη δημοσιονομική συγκράτηση.

Ταυτόχρονα, η ιρλανδική προεδρία σχεδιάζει να προστατεύσει σε μεγάλο βαθμό τις δαπάνες για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη, προκειμένου να εξασφαλίσει τη στήριξη των χωρών που υπερασπίζονται την πολιτική συνοχής.

Οι νέοι αριθμοί θα περιλαμβάνονται στο διαπραγματευτικό έγγραφο που είναι γνωστό ως «negobox», το οποίο λειτουργεί ως βάση για τις συζητήσεις μεταξύ των κυβερνήσεων.

Στη σύνοδο κορυφής της επόμενης εβδομάδας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να τοποθετηθούν επί της νέας πρότασης και να δώσουν τις πρώτες ενδείξεις για το κατά πόσο είναι εφικτή η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους.

Οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να καταλήξουν σε κοινή θέση πριν από τις εθνικές εκλογές που προγραμματίζονται στη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία το 2027, καθώς εκτιμάται ότι οι εκλογικές αναμετρήσεις θα μπορούσαν να περιπλέξουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις.

Η Ιρλανδία, η οποία έχει αναλάβει ρόλο ουδέτερου διαμεσολαβητή, δεν έχει δημοσιοποιήσει επισήμως τις προθέσεις της για το νέο διαπραγματευτικό κείμενο.

Ο Ιρλανδός υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Τόμας Μπερν, δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι τα κράτη-μέλη έχουν σημειώσει «ουσιαστική πρόοδο» προς την επίτευξη συμφωνίας.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι «δεν μπορούμε να ικανοποιήσουμε τους πάντες».

Η Γερμανία και οι σύμμαχοί της είχαν επικρίνει την προηγούμενη κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου, επειδή η διαπραγματευτική πρόταση που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο προέβλεπε περικοπές μόλις 32 δισ. ευρώ.

Οι «Φίλοι της Συνοχής» αντιδρούν στις περικοπές

Οι πιέσεις των «φειδωλών» κρατών για μεγαλύτερη εξοικονόμηση πόρων έχουν προκαλέσει ανησυχία στις χώρες που στηρίζουν την πολιτική συνοχής.

Η συγκεκριμένη ομάδα αριθμεί 17 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία.

Την περασμένη εβδομάδα, οι χώρες αυτές εξέδωσαν κοινή δήλωση, εκφράζοντας την αντίθεσή τους σε περικοπές των ευρωπαϊκών δαπανών για τη γεωργία και τη συνοχή.

Προκειμένου να εξασφαλίσει τη στήριξή τους, η Ιρλανδία αναμένεται να αναζητήσει εξοικονόμηση πόρων σε άλλους τομείς πολιτικής.

Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο μεγάλα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ.

Το πρώτο είναι το Global Europe, το ταμείο ύψους 200 δισ. ευρώ που προορίζεται για αναπτυξιακή βοήθεια και τη χρηματοδότηση των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης.

Το δεύτερο είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (European Competitiveness Fund), προϋπολογισμού 410 δισ. ευρώ, που αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιομηχανικής ικανότητας της Ευρώπης.

Σύμφωνα με το POLITICO, οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για σημαντικές μειώσεις στα κονδύλια και των δύο αυτών προγραμμάτων.

Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης περικοπές στις διοικητικές δαπάνες της Ένωσης. Για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών και το προσωπικό τους έχουν προβλεφθεί 118 δισ. ευρώ.

Η μείωση των διοικητικών εξόδων συγκεντρώνει ευρεία υποστήριξη μεταξύ των κυβερνήσεων, αν και εκτιμάται ότι θα αποφέρει μικρότερη εξοικονόμηση σε σχέση με τις περικοπές άλλων προγραμμάτων.

Διαφωνίες για άμυνα, ανταγωνιστικότητα και έρευνα

Οι «φειδωλές» χώρες έχουν προειδοποιήσει ότι δεν θα πρέπει να εξαιρεθούν οι δαπάνες για τη γεωργία και τη συνοχή από τη συνολική προσπάθεια περιορισμού του προϋπολογισμού.

Κατά την άποψή τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται να μεταφέρει περισσότερους πόρους από τις παραδοσιακές πολιτικές προς νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα.

Ωστόσο, η προοπτική σημαντικών περικοπών στα κονδύλια για την έρευνα και την εξωτερική δράση προκαλεί επίσης αντιδράσεις.

«Ανησυχούμε πολύ για το ενδεχόμενο η Ιρλανδία να αποφασίσει να περικόψει δραστικά τη χρηματοδότηση για την έρευνα και την εξωτερική δράση, κάτι που αποτελεί μείζον ζήτημα για την ανάπτυξη, τα οικονομικά μας συμφέροντα και τη μετανάστευση», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης στο POLITICO.

Ο διπλωμάτης, όπως και οι υπόλοιπες πηγές του δημοσιεύματος, μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω της ευαισθησίας των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων.

Το δύσκολο παζάρι για τους νέους ευρωπαϊκούς φόρους

Ένα ακόμη ακανθώδες ζήτημα αφορά τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού μέσω νέων φόρων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρόκειται για τους λεγόμενους «ίδιους πόρους» (own resources), οι οποίοι έχουν στόχο να εξασφαλίσουν πρόσθετα έσοδα για την ΕΕ και να περιορίσουν την ανάγκη χρηματοδότησης μέσω των εθνικών συνεισφορών.

Το 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε πέντε νέες εισφορές, από τις οποίες αναμένει συνολικά έσοδα 66 δισ. ευρώ ετησίως.

Κατά τις διαπραγματεύσεις, αρκετές κυβερνήσεις εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε φόρους που θα επιβάρυναν δυσανάλογα τις εθνικές οικονομίες τους.

Ιδιαίτερες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η προτεινόμενη εταιρική εισφορά CORE, την οποία αρκετά κράτη-μέλη ζήτησαν από την ιρλανδική προεδρία να αφαιρέσει από το διαπραγματευτικό κείμενο.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες του POLITICO, το Δουβλίνο αναμένεται να διατηρήσει και τις πέντε εισφορές που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Προκειμένου να καταστήσει την εισφορά CORE περισσότερο αποδεκτή, η Ιρλανδία ενδέχεται να προτείνει την εξαίρεση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων από το πεδίο εφαρμογής της.

Παράλληλα, εξετάζονται τροποποιήσεις στην προτεινόμενη εισφορά επί των προϊόντων καπνού, η οποία επίσης συναντά αντιδράσεις από αρκετές κυβερνήσεις.

Αντίθετα, οι πρόσθετοι φόροι που έχει προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις ψηφιακές δραστηριότητες, τον διαδικτυακό τζόγο και τις εταιρείες κρυπτονομισμάτων αναμένεται να μείνουν εντελώς εκτός του νέου διαπραγματευτικού εγγράφου.

Οι περιορισμένες αυτές αλλαγές δεν φαίνεται ωστόσο να ικανοποιούν όλες τις πλευρές. Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε τις προσαρμογές «απογοητευτικές και ελάχιστες», αποτυπώνοντας τις συνεχιζόμενες διαφωνίες γύρω από τη χρηματοδότηση του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Η νέα πρόταση της Ιρλανδίας αναμένεται να αποτελέσει τη βάση των συζητήσεων στη σύνοδο κορυφής της επόμενης εβδομάδας, με το ύψος των περικοπών, την προστασία των αγροτικών και περιφερειακών κονδυλίων και τους νέους ίδιους πόρους της ΕΕ να παραμένουν τα βασικά σημεία διαπραγμάτευσης.