ΠΟΜΙΔΑ: Νέο Κληρονομικό Δίκαιο – Οι αλλαγές που φέρνει ο νόμος 5303/2026

Από σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 2026, τίθεται σε πλήρη ισχύ ο νέος νόμος 5303/2026 για το Κληρονομικό Δίκαιο, ο οποίος αναμορφώνει συνολικά το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα και εισάγει σημαντικές αλλαγές στη ρύθμιση των κληρονομιών στην Ελλάδα. Οι νέες διατάξεις αφορούν θανάτους που επέρχονται από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και εφεξής, ενώ για θανάτους που έχουν προηγηθεί εξακολουθεί να εφαρμόζεται το ισχύον έως σήμερα νομοθετικό πλαίσιο.

Οι σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει το νέο κληρονομικό δίκαιο είναι οι εξής:

– Ο αυτόματος διαχωρισμός της κληρονομικής από την ατομική περιουσία του κληρονόμου, ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο των μαζικών αποποιήσεων κληρονομιών, ιδίως όταν περιλαμβάνουν ακίνητη περιουσία. Ο κληρονόμος ευθύνεται πλέον για τα χρέη του θανόντος μόνο μέχρι την αξία της κληρονομικής περιουσίας που αποκτά. Δεν κινδυνεύει, δηλαδή, η προσωπική του περιουσία από άγνωστα ή κρυφά χρέη προς τράπεζες ή το Δημόσιο.

– Η μεταρρύθμιση του θεσμού της νόμιμης μοίρας και η μετατροπή της σε χρηματική αξίωση, με στόχο να περιοριστεί η κληρονομική πολυδιάσπαση της ακίνητης ιδιοκτησίας σε μικρά μερίδια και πολλούς συνιδιοκτήτες.

– Η διατήρηση της ιδιόγραφης διαθήκης, με πρόσθετες διασφαλίσεις υπέρ των μελών της οικογένειας του διαθέτη.

– Η προσαρμογή της κληρονομικής διαδοχής στις σύγχρονες μορφές οικογένειας, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου.

– Η εισαγωγή του νέου θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων μεταξύ του κληρονομηθησόμενου και των νόμιμων κληρονόμων του, με τις οποίες μπορεί να οργανωθεί εκ των προτέρων η διαδοχή και να περιοριστούν οι μελλοντικές διενέξεις μεταξύ των συγκληρονόμων. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα επιτρέπεται σε κάποιον, όσο βρίσκεται εν ζωή, να συνάψει σχετική σύμβαση με τους μελλοντικούς κληρονόμους του. Πρόκειται για έναν θεσμό ιδιαίτερα χρήσιμο, μεταξύ άλλων, για την οργάνωση της διαδοχής σε οικογενειακές επιχειρήσεις ή σε οικογένειες με παιδιά από διαφορετικούς γάμους.

Το νέο Δίκαιο αναγνωρίζει επίσης, όχι μόνο τις εν ζωή αλλά και τις μετά θάνατον συμβάσεις μεταξύ των κληρονόμων, ως δικαίωμά τους να προχωρήσουν μεταξύ τους σε διανομή της κληρονομικής περιουσίας, η οποία επέχει θέση αποδοχής της κληρονομιάς. Με τον τρόπο αυτό, ο καθένας καταβάλλει τον φόρο που του αναλογεί, χωρίς να απαιτούνται επί σειρά ετών αλλεπάλληλες συμβολαιογραφικές πράξεις και διαδικασίες ενώπιον της Φορολογικής Αρχής και του Κτηματολογίου, προκειμένου να ολοκληρωθεί η διανομή της κληρονομικής περιουσίας.

Η ΠΟΜΙΔΑ χαιρετίζει την πρωτοβουλία της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης να εκσυγχρονίσει έναν τόσο σημαντικό τομέα του Αστικού Δικαίου, μετά από περίπου οκτώ δεκαετίες.

Είναι, όμως, υποχρεωμένη να επισημάνει για ακόμη μία φορά ότι ο νέος και ιδιαίτερα χρήσιμος για την ελληνική οικογένεια και κοινωνία θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων κινδυνεύει να παραμείνει «κενό γράμμα», εάν το αφορολόγητο όριο για τους κατιόντες δεν εξομοιωθεί άμεσα – όπως είναι αυτονόητο και απολύτως αναγκαίο – με το αφορολόγητο όριο που ισχύει εδώ και πέντε χρόνια για τις γονικές παροχές.

Διαβάστε επίσης:

Κεραμέως: Επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε 500.000 εργαζόμενους από τον Οκτώβριο

ΕΛΣΤΑΤ: Μειωμένη κατά 1% η επιβατική κίνηση στα λιμάνια το α’ τρίμηνο του 2026

Μονακό: Αποχωρεί από την «γκρίζα λίστα» για ξέπλυμα μαύρου χρήματος;