Γερμανία: Πολιτικός σεισμός από το ιστορικό 44% της ακροδεξιάς AfD

Πολιτικό σεισμό προκαλεί στη Γερμανία η σαρωτική επικράτηση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ. Το ακροδεξιό κόμμα συγκέντρωσε περίπου το 44% των ψήφων, υπερδιπλασιάζοντας τη δύναμή του σε σύγκριση με το 2021 και αφήνοντας σε μεγάλη απόσταση τη CDU του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς.

Η AfD καταλαμβάνει 39 από τις 83 έδρες του τοπικού Κοινοβουλίου, μένοντας μόλις τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία. Την ίδια στιγμή, η είσοδος της Συμμαχίας Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις ήδη δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Ιστορικό ποσοστό για την AfD – Κατάρρευση της CDU

Με ποσοστό περίπου 44%, η AfD κατέγραψε την καλύτερη επίδοση της ιστορίας της σε περιφερειακές εκλογές, υπερδιπλασιάζοντας το 20,8% που είχε λάβει το 2021.

Στον αντίποδα, η CDU υπέστη βαριά ήττα, καθώς περιορίστηκε περίπου στο 18%, από 37,1% στις προηγούμενες εκλογές. Οι Χριστιανοδημοκράτες εξασφαλίζουν μόλις 16 έδρες, έναντι 39 της AfD.

Η συμμετοχή ανήλθε περίπου στο 76%, αποτυπώνοντας την ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα που είχε αποκτήσει η αναμέτρηση στο ανατολικό γερμανικό κρατίδιο των περίπου 2,1 εκατομμυρίων κατοίκων.

Η AfD διατηρεί ισχυρή παρουσία στα κρατίδια της ανατολικής Γερμανίας, ενώ πλέον προηγείται των Χριστιανοδημοκρατών του Μερτς και σε εθνικές δημοσκοπήσεις. Το 2024 είχε αναδειχθεί πρώτη δύναμη και στη γειτονική Θουριγγία, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση.

Ζίγκμουντ: «Γράψαμε ιστορία»

Οι πρώτες προβολές των αποτελεσμάτων προκάλεσαν πανηγυρισμούς στο εκλογικό κέντρο της AfD, με τους υποστηρικτές του κόμματος να ξεσπούν σε ζητωκραυγές και στη συνέχεια να τραγουδούν τον γερμανικό εθνικό ύμνο.

Ο 35χρονος επικεφαλής της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «συγκλονιστικό», υποστηρίζοντας ότι το κόμμα του έλαβε σαφή εντολή να κυβερνήσει.

«Γράψαμε ιστορία σε αυτό το κρατίδιο», δήλωσε. «Δεν πρόκειται μόνο για τη Σαξονία-Άνχαλτ. Είναι ένα μήνυμα για ολόκληρη τη Γερμανία, ένα μήνυμα αυτοπεποίθησης. Ο κόσμος κατέστησε απολύτως σαφές ότι επιθυμεί επιτέλους πολιτική αλλαγή και, πάνω απ’ όλα, έδειξε ότι θέλει αυτή η αλλαγή να γίνει μαζί μας».

Στους πανηγυρισμούς συμμετείχαν οι δύο ομοσπονδιακοί συμπρόεδροι της AfD, Άλις Βάιντελ και Τίνο Κρουπάλα, οι οποίοι επίσης έκαναν λόγο για σαφή εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.

Η περιφερειακή οργάνωση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος ως «αποδεδειγμένα ακροδεξιά εξτρεμιστική». Τόσο ο Ζίγκμουντ όσο και το κόμμα του απορρίπτουν τον χαρακτηρισμό.

Δύσκολη η εξίσωση του σχηματισμού κυβέρνησης

Παρά τη σαρωτική επικράτησή της, η AfD δεν εξασφαλίζει αυτοδυναμία. Με 39 έδρες σε σύνολο 83, χρειάζεται ακόμη τρεις για να κυβερνήσει μόνη της.

Καθοριστική αποδείχθηκε η είσοδος του BSW στη Βουλή. Το κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ ξεπέρασε οριακά το εκλογικό όριο του 5% και εξασφάλισε τέσσερις έδρες.

Η εξέλιξη αυτή ακυρώνει το σενάριο σχηματισμού κυβέρνησης από τη CDU, το SPD και τους Πράσινους με την ανοχή της Αριστεράς. Οι τέσσερις πολιτικές δυνάμεις συγκεντρώνουν συνολικά 40 έδρες –16 η CDU και από οκτώ το SPD, οι Πράσινοι και η Αριστερά– έναντι των 42 που απαιτούνται για την απόλυτη πλειοψηφία.

Παράλληλα, το αποτέλεσμα απαλλάσσει προσωρινά τον Φρίντριχ Μερτς από το δίλημμα μιας πιθανής αναθεώρησης της κατηγορηματικής άρνησης της CDU να συνεργαστεί με την Αριστερά.

Αριθμητικά, κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσαν να σχηματίσουν η AfD και το BSW, καθώς διαθέτουν μαζί 43 έδρες. Τα δύο κόμματα εμφανίζουν κοινές θέσεις σε ορισμένα ζητήματα, μεταξύ άλλων απέναντι στη Ρωσία και στον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά διατηρούν και σημαντικές πολιτικές διαφορές. Το BSW έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεννόησης με την AfD σε επιμέρους θέματα, χωρίς ωστόσο να έχει δεσμευτεί για κυβερνητική συνεργασία.

Άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με 55 έδρες, θα διέθετε και ένας συνασπισμός CDU-AfD. Μια τέτοια εξέλιξη, όμως, θα ισοδυναμούσε με κατάρρευση του λεγόμενου «τείχους προστασίας» («Brandmauer»), δηλαδή της πάγιας άρνησης των παραδοσιακών γερμανικών κομμάτων να συνεργαστούν με την AfD.

«Αν χρειαστεί, θα πάμε ξανά σε εκλογές»

Ο Ζίγκμουντ έχει απορρίψει μέχρι στιγμής το ενδεχόμενο να ηγηθεί κυβέρνησης μειοψηφίας, αν και στελέχη της ομοσπονδιακής ηγεσίας της AfD δεν αποκλείουν μια τέτοια λύση.

«Αν χρειαστεί, θα γίνουν απλώς νέες εκλογές και τότε θα πάρουμε 50% ή 55%», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, δήλωσε διατεθειμένος να συζητήσει είτε με μεμονωμένους βουλευτές είτε με κάποιο άλλο κόμμα.

Για αρκετές ώρες το βράδυ της Κυριακής, η σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης εξαρτιόταν από το εάν το BSW θα ξεπερνούσε το όριο του 5%. Εάν έμενε εκτός Βουλής, οι πιθανότητες της AfD να εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία εδρών θα αυξάνονταν σημαντικά.

Βαρύ πλήγμα για τον Μερτς – «Δραματικό» αποτέλεσμα για το SPD

Ο υποψήφιος της CDU, Σβεν Σούλτσε, αναγνώρισε την ήττα, σημειώνοντας ότι το κόμμα του καλείται πλέον να διαχειριστεί ένα ιδιαίτερα αρνητικό αποτέλεσμα.

«Ήταν μια εξαιρετικά σκληρή και έντονη προεκλογική εκστρατεία», δήλωσε.

Για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, πάντως, το εκλογικό αποτέλεσμα συνιστά ένα πολύ ευρύτερο πολιτικό πλήγμα, καθώς η CDU έχασε περισσότερο από το μισό της δύναμης που είχε συγκεντρώσει στη Σαξονία-Άνχαλτ το 2021.

Το κεντροαριστερό SPD χαρακτήρισε την επίδοσή του «πραγματικά δραματική». Ο ομοσπονδιακός συμπρόεδρος του κόμματος, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, έκανε λόγο για «μήνυμα προς το Βερολίνο», διαβεβαιώνοντας ότι θα ληφθεί σοβαρά υπόψη. Το SPD συγκυβερνά με τη CDU σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Η ιστορική διάσταση του αποτελέσματος οδήγησε ακόμη και το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης, Das Erste, να τροποποιήσει το πρόγραμμά του, δίνοντας προτεραιότητα στην κάλυψη και την ανάλυση των εκλογών αντί της καθιερωμένης αστυνομικής σειράς «Tatort».

Πανηγυρισμοί από Τραμπ και Μόσχα – Σκληρή αντίδραση Τουσκ

Το αποτέλεσμα προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις και εκτός Γερμανίας.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε στο Truth Social στιγμιότυπο από την τηλεοπτική προβολή του εκλογικού αποτελέσματος.

Την ανάρτηση αναδημοσίευσε ο απεσταλμένος του Ρώσου προέδρου Κίριλ Ντμίτριεφ, κάνοντας λόγο για «ιστορική νίκη της πραγματιστικής AfD». Νωρίτερα είχε χαρακτηρίσει το φιλορωσικό γερμανικό κόμμα «κόμμα της ελπίδας και της λογικής, της συνεργασίας και της αλήθειας».

Η προσέγγιση στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης προς την AfD έχει προκαλέσει και στο παρελθόν αντιδράσεις στη Γερμανία. Πριν από τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς είχε εκφραστεί θετικά για το κόμμα, πυροδοτώντας κατηγορίες περί ανάμειξης στην εσωτερική πολιτική της χώρας.

Στον αντίποδα, ιδιαίτερα σκληρή ήταν η αντίδραση του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ.

«Στην Πολωνία μόνο ηλίθιοι και προδότες μπορούν να χαίρονται για τον θρίαμβο της AfD στη Γερμανία», ανέφερε.

Ταγιάνι: «Κάκιστη είδηση»

Αρνητική ήταν και η αντίδραση της Ιταλίας, με τον υπουργό Εξωτερικών και πρόεδρο της Φόρτσα Ιτάλια, Αντόνιο Ταγιάνι, να χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα «κάκιστη είδηση».

«Με το εκλογικό αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ διαπιστώνουμε την επικράτηση μιας πολιτικής δύναμης η οποία βρίσκεται στους αντίποδες των φιλελεύθερων και δυτικών αξιών που εκφράζει η Φόρτσα Ιτάλια. Είναι μια κάκιστη είδηση, η οποία ελπίζουμε να αποτελέσει μόνο μια εξαίρεση σε τοπικό επίπεδο», δήλωσε.

«Η επιλογή των ψηφοφόρων πρέπει να τυγχάνει πάντοτε σεβασμού, αλλά αυτό δεν μας εμποδίζει να εργαστούμε για την ενεργοποίηση όλων των αντίμετρων και των πολιτικών πρωτοβουλιών που απαιτούνται, ώστε να αποτραπεί η εξάπλωση οποιασδήποτε λαϊκιστικής και φανατικής παρέκκλισης στην Ευρώπη», πρόσθεσε.

Έντονη ανησυχία στην εβραϊκή κοινότητα

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αντίδραση της εβραϊκής κοινότητας στη Γερμανία.

Η 93χρονη Σαρλότ Κνόμπλοχ, επιζήσασα του Ολοκαυτώματος και επικεφαλής της εβραϊκής κοινότητας του Μονάχου και της Βαυαρίας, δήλωσε ότι το εκλογικό αποτέλεσμα την τρομάζει.

«Σε ημέρες σαν κι αυτή δυσκολεύομαι να αναγνωρίσω πλέον την πατρίδα μου», ανέφερε, καλώντας τα δημοκρατικά κόμματα να μην παρακολουθούν παθητικά τις εξελίξεις.

Η ατζέντα της AfD και η «επαναμετανάστευση»

Η AfD έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής της ατζέντας γύρω από το μεταναστευτικό.

Μεταξύ των πλέον αμφιλεγόμενων προτάσεών της βρίσκεται η λεγόμενη «επαναμετανάστευση» («remigration»), ένας όρος που, σύμφωνα με τους επικριτές του κόμματος, παραπέμπει σε μαζικές απελάσεις μεταναστών. Η AfD υποστηρίζει ότι η πρόταση αφορά την απέλαση εγκληματιών και ανθρώπων που διαμένουν παράνομα στη χώρα.

Ακόμη και αν αναλάβει τη διακυβέρνηση ενός από τα 16 γερμανικά κρατίδια, το κόμμα δεν θα μπορεί να εφαρμόσει αυτοτελώς μια συνολική μεταναστευτική πολιτική. Θα αποκτήσει, ωστόσο, σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως η αστυνόμευση, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός.

Αντιδράσεις έχει προκαλέσει και η κριτική της AfD στη σχολή σχεδιασμού Μπάουχαους, η οποία είχε κλείσει από τους Ναζί στο Ντεσάου της Σαξονίας-Άνχαλτ μετά την άνοδό τους στην εξουσία το 1933. Το κόμμα έχει χαρακτηρίσει το Μπάουχαους «αδιέξοδο του μοντερνισμού», με τους επικριτές του να εντοπίζουν παραλληλισμούς με τη ρητορική της ναζιστικής περιόδου.

Παράλληλα, στελέχη της περιφερειακής AfD έχουν βρεθεί στο επίκεντρο επικρίσεων για τη στάση τους απέναντι στη Ρωσία. Ο Χανς-Τόμας Τίλσναϊντερ, ένα από τα προβεβλημένα στελέχη του κόμματος στη Σαξονία-Άνχαλτ, είχε ερωτηθεί γιατί διατηρούσε στο γραφείο του κούπα με το έμβλημα του ρωσικού στρατού. Ο ίδιος είχε απαντήσει ότι επρόκειτο απλώς για αναμνηστικό, προσθέτοντας για τον πόλεμο στην Ουκρανία ότι «δεν είναι δικός μας πόλεμος».

«Δεν θέλουμε να επιστρέψουμε στις σκοτεινές εποχές»

Την παραμονή των εκλογών πραγματοποιήθηκε στο Μαγδεμβούργο αντιδιαδήλωση με τίτλο «Φεστιβάλ Δημοκρατίας».

Ένας από τους συμμετέχοντες, ο Νικήτα, δήλωσε ότι οι Γερμανοί οφείλουν «να διδαχθούν από την ιστορία μας και να μην επιστρέψουν πίσω. Δεν θέλουμε ξανά τις σκοτεινές εποχές».

Από την άλλη πλευρά, ψηφοφόροι της AfD στο Μαγδεμβούργο απέδιδαν την επιλογή τους στην απογοήτευση από τα παραδοσιακά κόμματα, στην οικονομική ανασφάλεια και στην αντίληψη ότι η δημόσια ασφάλεια επιδεινώνεται.

Για τις δημοκρατικές δυνάμεις της Γερμανίας, το αποτέλεσμα δεν συνιστά μόνο μια βαριά εκλογική ήττα, αλλά και μια σαφή προειδοποίηση. Με την AfD να κυριαρχεί χωρίς να διαθέτει αυτοδυναμία και τα υπόλοιπα κόμματα να αδυνατούν να συγκροτήσουν πλειοψηφία χωρίς να υπερβούν θεμελιώδεις «κόκκινες γραμμές», ο σχηματισμός βιώσιμης κυβέρνησης στη Σαξονία-Άνχαλτ προδιαγράφεται εξαιρετικά δύσκολος.

Διαβάστε επίσης 

Οι… Αμαζόνες του Άδωνι Γεωργιάδη: Αγαπηδάκη, Βιλδιρίδη, Κράββαρη, Νικολάου

Από τη NAVTEX στο τετελεσμένο: Το παιχνίδι της Άγκυρας στο Καστελόριζο

Τα δέκα άλματα θέλουν συγκρούσεις