F1: Αυτοί είναι οι λόγοι αποχώρησης του Ζάντφορτ

Ο χθεσινός αγώνας ήταν ο τελευταίος στο Ζάντφορτ για τη F1. Αυτή είναι η απόφαση των οργανωτών του αγώνα η οποία βασίζεται σε οικονομοτεχνική ανάλυση. Η ανανέωση του συμβολαίου του τοπικού ήρωα Μαξ Φερστάπεν με την Red Bull ως το 2030, η σταθερή παρουσία της Heineken στη F1 και η εμπορικότητα του αγώνα που είχε ρεκόρ προσέλευσης θεατών (325.000) δεν συνάδουν με αυτή την απόφαση.

Η οριστική απόφαση των διοργανωτών του Grand Prix της Ολλανδίας στο Ζάντφορτ να αποχωρήσουν από το καλεντάρι της Formula 1 μετά το 2026 προφανώς δεν αποτέλεσε συνέπεια έλλειψης θεαματικότητας ή χαμηλής ζήτησης. Αντιθέτως, η κίνηση αυτή υπήρξε αποτέλεσμα ενός αυστηρού, ορθολογικού υπολογισμού οικονομικού ρίσκου.

Σε αντίθεση με τη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων προορισμών της F1 στη Μέση Ανατολή ή την Ασία —όπου τα Grand Prix επιδοτούνται εξ ολοκλήρου από κρατικά ταμεία ή κρατικούς φορείς τουρισμού— το Ζάντφορτ λειτούργησε χωρίς ούτε ένα ευρώ κρατικής ή περιφερειακής ενίσχυσης. Μαζί με το Σίλβερστον, αποτέλεσε τη μοναδική ευρωπαϊκή πίστα με αποκλειστικά ιδιωτική χρηματοδότηση. Αυτό σήμαινε ότι το 100% του οικονομικού κινδύνου βάρυνε την κοινοπραξία των διοργανωτών και των μετόχων. Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία, το ετήσιο λειτουργικό κόστος διοργάνωσης του τριημέρου έφτανε τα 70 εκατομμύρια ευρώ.

Το δικαίωμα οργάνωσης που απαιτεί η Formula 1 / Liberty Media σημείωσε άνοδο άνω του 39% μέσα σε λίγα χρόνια (από έναν μέσο όρο 31 εκατομμυρίων δολαρίων ανά αγώνα το 2019 σε πάνω από 43 εκατομμύρια δολάρια στο σύνολο του σπορ). Οπότε το ετήσιο κόστος φτάνει τα 120 εκ. ευρώ, για έναν αγώνα. Όπως δήλωσε επανειλημμένα ο γενικός διευθυντής της πίστας, Ρόμπερτ φαν Όβερντικ, το break-even απαιτούσε 100% sold-out και τις τρεις ημέρες του τριημέρου. Ακόμη και μία οριακή πτώση της τάξης του 5-10% στην προσέλευση θα μετέτρεπε άμεσα το ισοζύγιο σε ζημιογόνο.

Η οικονομική βιωσιμότητα επιδεινώθηκε περαιτέρω από αλλαγές στη φορολογική πολιτική: Η απόφαση της ολλανδικής κυβέρνησης να αυξήσει τον συντελεστή ΦΠΑ στα εισιτήρια πολιτιστικών και αθλητικών εκδηλώσεων από το 9% στο 21% εκτόξευσε τις τελικές τιμές. Ο τοπικός δήμος του Ζάντφορτ επέβαλε ειδικό τέλος ανά εισιτήριο για την κάλυψη του κόστους καθαριότητας, ασφάλειας και αστυνόμευσης, συμπιέζοντας ακόμη περισσότερο τα καθαρά έσοδα των διοργανωτών.

Η Formula 1 πρότεινε στους Ολλανδούς εναλλακτικές λύσεις, συμπεριλαμβανομένης της διεξαγωγής του Grand Prix κάθε δύο χρόνια (σε εναλλαγή με ευρωπαϊκές πίστες όπως το Σπα ή η Βαρκελώνη). Ωστόσο, η οικονομική ανάλυση της διοίκησης απέδειξε ότι το μοντέλο rotation είναι καταστροφικό για μια ιδιωτική πίστα:

• Τα σταθερά κόστη συντήρησης, προσωπικού, αποθήκευσης και αναβάθμισης των προσωρινών κερκίδων και υποδομών F1 υφίστανται κάθε χρόνο.

• Χωρίς ετήσια ροή εσόδων, το κόστος ανά αγώνα εκτοξεύεται δυσανάλογα.

Το 2024 οι μέτοχοι απέσυραν μέρισμα ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ από τα αποθεματικά της διοργάνωσης. Αντί να ρισκάρουν την επανεπένδυση αυτών των κεφαλαίων σε ένα νέο πολυετές συμβόλαιο με αυξημένα τέλη και αβέβαιη μακροχρόνια ζήτηση (ειδικά σε ενδεχόμενη μελλοντική αποχώρηση του Μαξ Φερστάπεν), επέλεξαν την επιχειρηματική στρατηγική της «ελεγχόμενης εξόδου». Η απόφαση για το τέλος του Ολλανδικού GP υπήρξε μια καθαρά ψυχρή, ορθολογική επιχειρηματική επιλογή: οι διοργανωτές προτίμησαν να ολοκληρώσουν τον κύκλο τους όντας πλήρως κερδοφόροι και με γεμάτες κερκίδες, αντί να παραμείνουν μέχρι να οδηγηθούν σε οικονομική ασφυξία, βγάζοντας χρήματα για άλλους.

Διαβάστε επίσης:

F1 Ολλανδία: Βροχή, φωτιά και πάθος

F1 Ολλανδία: Νίκη Νόρις, συγκλονιστική εξέλιξη

F1 Ολλανδία: Τα κρίσιμα σημεία για το σημερινό αγώνα