Bloomberg: Το σχέδιο του Τραμπ για οικονομική απομόνωση της Τεχεράνης ενέχει κίνδυνο ιρανικών πληγμάτων σε ολόκληρο τον Κόλπο

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ποντάρει στο ότι νέες κυρώσεις, ένας ναυτικός αποκλεισμός και η εντατικοποίηση της οικονομικής πίεσης στους εμπορικούς εταίρους του Ιράν μπορούν να πετύχουν αυτό που δεν κατάφεραν χιλιάδες βόμβες και πύραυλοι: Nα αναγκάσουν την Τεχεράνη να αποδεχθεί μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με τους όρους των ΗΠΑ.

Όμως, όπως και σε άλλες αμερικανικές προσπάθειες να εξαναγκαστεί το Ιράν σε συνθηκολόγηση, υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα: οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης, που έχουν δηλώσει ότι ελέγχουν τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ και έχουν εξαπολύσει κύματα επιθετικών drones σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, ενδέχεται να αποδειχθούν ανεπηρέαστοι από τέτοιου είδους πιέσεις — και διαθέτουν πολλούς τρόπους για να αντεπιτεθούν.

Κομβικό σημείο της αμερικανικής προσπάθειας θα είναι η Δευτέρα, όταν ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει υποσχεθεί να παρουσιάσει λεπτομέρειες ενός σχεδίου που αποσκοπεί στη μετατόπιση της σύγκρουσης από τα ανταποδοτικά πλήγματα στη Μέση Ανατολή σε μια εκστρατεία πλήρους οικονομικής απομόνωσης. Η εκστρατεία αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει χώρες από την Κίνα και την Ινδία έως την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ωστόσο, μια σημαντική νέα αύξηση της οικονομικής πίεσης είναι πιθανό να οδηγήσει το Ιράν σε αντίποινα με στρατιωτικά πλήγματα σε ολόκληρο τον Κόλπο — ακόμη και εναντίον ενεργειακών υποδομών — σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και το κόστος της αμερικανικής στρατηγικής, αναγκάζοντας τον Τραμπ να αλλάξει ξανά προσέγγιση.

«Αν αυτό είναι πράγματι αποτελεσματικό, κάποια στιγμή το Ιράν θα αντιδράσει ξανά — απλώς δεν θα έχει άλλη επιλογή», δήλωσε ο Νέιτ Σουάνσον, ανώτερος συνεργάτης του Atlantic Council, ο οποίος μέχρι πέρυσι εργαζόταν για θέματα Ιράν στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου. «Ο Τραμπ μπορεί να το βλέπει ως μια διαφορετική φάση του πολέμου, αλλά δεν νομίζω ότι το Ιράν το βλέπει έτσι».

Από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν για πρώτη φορά στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι μπορεί να αντέξει αεροπορικά πλήγματα σε χιλιάδες στόχους, πολλαπλά επίπεδα κυρώσεων και έναν αποκλεισμό από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, διατηρώντας παράλληλα την ικανότητά της να ανταποδίδει.

Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει επιθετικά drones Shahed και βαλλιστικούς πυραύλους για να πλήξει τόσο αμερικανικές βάσεις όσο και μη στρατιωτικούς στόχους σε ολόκληρο τον Κόλπο, μεταξύ των οποίων υποδομές ύδρευσης και ηλεκτροδότησης. Αυτό έχει διατηρήσει τα Στενά του Ορμούζ σε μεγάλο βαθμό κλειστά, έχει αυξήσει τις διεθνείς τιμές ενέργειας και έχει αναγκάσει τις πλούσιες χώρες του Κόλπου να πιέζουν τις ΗΠΑ να αναζητήσουν μια διπλωματική διέξοδο από τη μη δημοφιλή σύγκρουση.

Ο έλεγχος που ασκεί το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ του προσφέρει επίσης τεράστιο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα σε ενδεχόμενες συνομιλίες με τις ΗΠΑ.

Ο Μπέσεντ άφησε να εννοηθεί αυτή την εβδομάδα ότι η στροφή προς μια οικονομική εκστρατεία «σημαίνει ότι πιθανότατα δεν θα υπάρξει επανέναρξη μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων». Οι αναλυτές, ωστόσο, δεν είναι τόσο βέβαιοι ότι το Ιράν θα αποφύγει μια επιστροφή σε ανοικτές εχθροπραξίες, ακόμη κι αν το πράξουν οι ΗΠΑ.

«Αν αυτή η νέα εκστρατεία οικονομικής πίεσης λειτουργήσει — και αυτό είναι ένα μεγάλο “αν” — είναι πιθανότερο να δούμε στρατιωτική δράση από το Ιράν παρά συνθηκολόγηση, τουλάχιστον ως πρώτο βήμα», δήλωσε ο Κρις Κένεντι, επικεφαλής για θέματα οικονομικής στρατηγικής στο Bloomberg Economics. «Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αποφάσισαν να παγώσουν την πλήρους κλίμακας στρατιωτική τους επιχείρηση δεν σημαίνει ότι το Ιράν θα ακολουθήσει».

Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να αυξήσουν ουσιαστικά την οικονομική πίεση στο Ιράν, πέρα από το να στραφούν κατά της Κίνας — του βασικού αγοραστή ιρανικού πετρελαίου — με κίνδυνο να προκληθούν αντιδράσεις. Η στόχευση μικρότερων οντοτήτων σε χώρες όπως το Ιράκ, η Τουρκία ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι απίθανο να κάμψει τη βούληση της Τεχεράνης.

Παρόλα αυτά, η αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης έχει ήδη επιπτώσεις. Πλέον κινδυνεύει να προκαλέσει μία από τις χειρότερες οικονομικές κρίσεις που έχει γνωρίσει ποτέ το Ιράν, παρά το γεγονός ότι η χώρα έχει αντέξει χρόνια ευρείας διεθνούς απομόνωσης.

Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, η κατάρρευση του ιρανικού ριάλ είχε πυροδοτήσει πανεθνικές διαδηλώσεις, κατά τις οποίες η κυβέρνηση σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους. Από την έναρξη του πολέμου, οι πολίτες έχουν δει την αγοραστική τους δύναμη να εξανεμίζεται, καθώς ο πληθωρισμός ξεπερνά πλέον το 80% και το νόμισμα έχει χάσει σχεδόν το 30% της αξίας του μόνο φέτος.

Αυτή την εβδομάδα, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ιράν δήλωσε ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της χώρας έχουν «ουσιαστικά σταματήσει» εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού, στερώντας από την κυβέρνηση τη βασική πηγή εσόδων της. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ανέφερε τον Απρίλιο ότι αναμένει συρρίκνωση της ιρανικής οικονομίας κατά 6,1% φέτος, τη χειρότερη ύφεση των τελευταίων δεκαετιών.

Την Παρασκευή, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν κάλεσε να τερματιστεί ο πόλεμος με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι αρμοδιότητές του περιορίζονται κυρίως στην εσωτερική οικονομική πολιτική, ενώ σκληροπυρηνικά στελέχη του ιρανικού καθεστώτος, μεταξύ των οποίων και στελέχη της ισχυρής στρατιωτικής ηγεσίας, υποστηρίζουν ότι το Ιράν κερδίζει και πρέπει να συνεχίσει τη σύγκρουση.

Είναι πιθανό τα νέα μέτρα που θα ανακοινώσει τη Δευτέρα ο Μπέσεντ, σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, να οδηγήσουν τελικά το Ιράν πίσω στην προσωρινή διπλωματική συμφωνία που είχε συνάψει με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο, εκτίμησε ο Ντέιβιντ Σένκερ, Αμερικανός διπλωμάτης για τη Μέση Ανατολή κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ.

Ωστόσο, μπορεί να χρειαστούν έως και έξι μήνες για να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο τα μέτρα, δοκιμάζοντας την υπομονή της κυβέρνησης Τραμπ, ανέφερε. Σημείωσε επίσης ότι το ιρανικό καθεστώς έχει αποδείξει πως μπορεί να αντέχει μεγάλη οικονομική πίεση, αγνοώντας σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις για τον πληθυσμό.

«Αυτό θα μπορούσε να τραβήξει για αρκετό καιρό», δήλωσε ο Σένκερ, ο οποίος σήμερα είναι συνεργάτης του Washington Institute for Near East Policy. «Το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να θεωρεί ότι διαθέτει διαπραγματευτικά χαρτιά και ότι βρίσκεται σε καλή θέση».

Διαβάστε επίσης

Κύπρος: Καταγγελία στον ΟΗΕ για τον αγωγό φυσικού αερίου Τουρκίας – Κατεχομένων

Μαρκ Κάρνεϊ: Τα αντίποινα του Καναδά θα αφορούν τον αμερικανικό χάλυβα και τα αμερικανικά γαλακτοκομικά προϊόντα

Ιράν: Άδεια σε ιρακινά πετρελαιοφόρα να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ