Τραμπ: Ζητά αποζημιώσεις από το Ιράν για τους νεκρούς από τον πόλεμο – Στον «πάγο» συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ

Νέες, εκτεταμένες απαιτήσεις προς το Ιράν διατύπωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που η Τεχεράνη επαναφέρει στο τραπέζι το ζήτημα των αποζημιώσεων στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Η νέα σκλήρυνση της στάσης και από τις δύο πλευρές περιορίζει τις προσδοκίες για μια άμεση συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ δήλωσε ότι απαιτεί από το Ιράν να καταβάλει αποζημιώσεις για ανθρώπους που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν σοβαρά από επιθέσεις και συγκρούσεις, ενώ επέκτεινε την απαίτησή του και στις οικογένειες διαδηλωτών που, όπως υποστήριξε, έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών.

Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι οι συγκεκριμένες απαιτήσεις θα αποτελέσουν σταθερό μέρος οποιασδήποτε μελλοντικής διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη. Η αντίδραση του Ιράν αναμένεται να είναι αρνητική, καθώς η ιρανική πλευρά είχε προηγουμένως ζητήσει αποζημιώσεις για τις συνέπειες του πολέμου που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Λίγο αργότερα, ο Τραμπ διεύρυνε ακόμη περισσότερο το πλαίσιο των απαιτήσεών του, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν θα πρέπει να αναλάβει ευθύνη και για τις «ζημιές και τους θανάτους» σε Λίβανο, Συρία, Υεμένη και Γάζα, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το ύψος ή τον τρόπο καταβολής των αποζημιώσεων.

Απομακρύνεται η προοπτική συμφωνίας για το Ορμούζ

Η σκλήρυνση της στάσης Ουάσινγκτον και Τεχεράνης καθιστά πλέον δύσκολη την επίτευξη μιας άμεσης συμφωνίας για τα Στενά του Ορμούζ, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου.

Το προηγούμενο διάστημα, ο Τραμπ και άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι μια συμφωνία με το Ιράν βρισκόταν πιο κοντά. Οι σχετικές δηλώσεις είχαν προσφέρει στήριξη στις αγορές, ενώ παράλληλα το Ιράν και το Ομάν πραγματοποιούσαν ξεχωριστές συζητήσεις για το καθεστώς διέλευσης από τα Στενά.

Η αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ έχει ήδη αποτυπωθεί στις ενεργειακές αγορές. Το πετρέλαιο διατήρησε την άνοδό του την Τρίτη, με το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, να κινείται κοντά στα 88 δολάρια το βαρέλι, μετά την άνοδο 5% της προηγούμενης συνεδρίασης. Το αμερικανικό West Texas Intermediate διαπραγματευόταν κοντά στα 82 δολάρια.

Την ίδια ώρα, τα futures του ευρωπαϊκού ντίζελ εκτοξεύθηκαν περισσότερο από 10%, καθώς εγκαταστάσεις διύλισης στη Σαουδική Αραβία, τη Λιβύη και τη Ρωσία βρέθηκαν επίσης στο στόχαστρο επιθέσεων. Οι εξελίξεις αυτές περιορίζουν ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη προσφορά καυσίμων, αυξάνοντας την πίεση σε μια αγορά όπου το ντίζελ αποτελεί βασικό ενεργειακό προϊόν για τη διεθνή οικονομία.

Ο Τραμπ επιλέγει την οικονομική πίεση

Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προηγουμένως αφήσει να φανεί ότι προτιμά να εντείνει την οικονομική πίεση προς το Ιράν, αντί να προχωρήσει άμεσα σε νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις με στόχο την επαναλειτουργία του Ορμούζ.

Η στάση αυτή σηματοδοτεί μια μετατόπιση σε σχέση με τις επανειλημμένες απειλές του Τραμπ για κλιμάκωση των βομβαρδισμών κατά του Ιράν. Οι απειλές αυτές είχαν διατυπωθεί μετά από εβδομάδες αμοιβαίων επιθέσεων και την κατάρρευση της προσωρινής συμφωνίας ειρήνης.

Παράλληλα, δημοσίευμα της Washington Post ανέφερε τη Δευτέρα ότι ο Τραμπ μεταφέρθηκε μυστικά από την Τουρκία τον προηγούμενο μήνα με διαφορετικό στρατιωτικό αεροσκάφος αντί του Air Force One, μετά την απόφαση για αμερικανικές στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν ενώ ο πρόεδρος βρισκόταν στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επιχείρηση οργανώθηκε λόγω απειλής δολοφονίας από το Ιράν και περιλάμβανε ακόμη και τη σύντομη μεταφορά του Αμερικανού προέδρου από ένα αεροσκάφος σε άλλο μέσα σε όχημα τροφοδοσίας αεροδρομίου.

Η μετακίνηση φέρεται να έγινε χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική κατάσταση ορισμένοι δημοσιογράφοι και μέλη του προσωπικού του Λευκού Οίκου, οι οποίοι πίστευαν ότι ταξίδευαν στο ίδιο αεροσκάφος με τον πρόεδρο.

Την περίοδο εκείνη ο Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι θα ταξίδευε με το παλαιότερο Air Force One από την Τουρκία προς βρετανική στρατιωτική βάση, αντί να χρησιμοποιήσει το νέο Boeing 747-8 που είχε δωρίσει το Κατάρ. Το νέο αεροσκάφος, το οποίο επρόκειτο να παρουσιαστεί σε Αμερικανούς στρατιωτικούς, είχε ήδη προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με ζητήματα ασφαλείας και τα αμυντικά του συστήματα.

Ο διευθυντής επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, Steven Cheung, δήλωσε ότι το νέο Air Force One είναι ένα υπερσύγχρονο αεροσκάφος με προηγμένα πρωτόκολλα ασφαλείας, σχεδιασμένα να προστατεύουν τον πρόεδρο και το προσωπικό του. Όπως σημείωσε, η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί ότι υπάρχουν πολλοί εχθροί των ΗΠΑ που έχουν θέσει στο στόχαστρο τον πρόεδρο και χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμο μέσο για την αντιμετώπιση των απειλών.

Οι πραγματικοί όροι των διαπραγματεύσεων

Το περιστατικό αναδεικνύει το επίπεδο της έντασης που εξακολουθεί να επικρατεί στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, καθώς οι δύο πλευρές παραμένουν σε μεγάλη απόσταση από μια συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριστικό τερματισμό του πολέμου.

Ο Τραμπ επέμεινε ότι το ζήτημα των αποζημιώσεων «δεν τέθηκε ποτέ» στις διαπραγματεύσεις ή στις συναντήσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Ωστόσο, το 14 σημείων μνημόνιο κατανόησης που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προβλέπει τη δημιουργία, από την Ουάσινγκτον και περιφερειακούς εταίρους, ενός ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την «αποκατάσταση και οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν μετά τον πόλεμο.

Ιρανοί αξιωματούχοι επανέφεραν τη Δευτέρα τις απαιτήσεις για αποζημιώσεις και συνέδεσαν άμεσα το ζήτημα με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Στο κείμενο του μνημονίου του Ιουνίου αναφέρεται ότι ένας μηχανισμός υλοποίησης για το συγκεκριμένο ταμείο θα δημιουργηθεί εντός 60 ημερών από την υπογραφή της συμφωνίας.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Esmail Baghaei, δήλωσε ότι όσο συνεχίζονται οι εχθρικές ενέργειες δεν υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ασφάλεια της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επαναλειτουργία του Ορμούζ εξαρτάται από τον τερματισμό των αμερικανικών ενεργειών που η Τεχεράνη χαρακτηρίζει παράνομες, την άρση του αποκλεισμού και την καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημιές.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι «ήδη ανοιχτά» και βρίσκονται υπό αμερικανικό έλεγχο. Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης, απάντησε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν αυτή τη δυνατότητα και ότι, εφόσον αποφασίσουν να την αξιοποιήσουν, «θα το μάθουν».

Το Ομάν επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή

Το Σαββατοκύριακο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi δήλωσε ότι μια συμφωνία με το Ομάν για τη δημιουργία θαλάσσιας διαδρομής μέσω των Στενών βρίσκεται «πολύ κοντά», χωρίς να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.

Ο ίδιος απέκλεισε, προς το παρόν, τις απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ, επιβεβαιώνοντας ωστόσο ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη ανταλλάσσουν μηνύματα μέσω μεσολαβητών.

Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία αντιπαράθεσης στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Για μήνες, ο Τραμπ απαιτεί την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά, ενώ η Τεχεράνη θέτει μια σειρά προϋποθέσεων για την πλήρη επαναλειτουργία τους.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, η αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και η καταβολή αποζημιώσεων για τις πολεμικές καταστροφές. Το Ιράν έχει επίσης ζητήσει να σταματήσουν οριστικά οι επιθέσεις εναντίον οργανώσεων που υποστηρίζει σε Λίβανο, Ιράκ, Υεμένη και Γάζα.

Παραμένει, ωστόσο, ασαφές σε ποιο βαθμό η ιρανική πλευρά είναι διατεθειμένη να επιμείνει στο σύνολο αυτών των όρων.

Δύσκολη η εφαρμογή ορισμένων απαιτήσεων

Ορισμένες από τις απαιτήσεις της Τεχεράνης είναι ιδιαίτερα δύσκολο να ικανοποιηθούν αποκλειστικά από την αμερικανική κυβέρνηση. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γάζας, όπου πρόταση που υποστηρίζεται από την Ουάσινγκτον για τον αφοπλισμό της Χαμάς και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον παλαιστινιακό θύλακα απορρίφθηκε την Κυριακή από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu.

Παράλληλα, στην Υεμένη η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη. Οι συγκρούσεις μεταξύ των Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, και των δυνάμεων της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, η οποία στηρίζεται από τη γειτονική Σαουδική Αραβία, έχουν ενταθεί.

Οι Χούθι υποστήριξαν ότι έπληξαν την Κυριακή το διυλιστήριο της Saudi Aramco στη Τζαζάν. Οι σαουδαραβικές αρχές επιβεβαίωσαν την εκδήλωση πυρκαγιάς, η οποία, όπως ανέφεραν, κατασβέστηκε γρήγορα και δεν προκάλεσε τραυματισμούς.

Εφόσον επιβεβαιωθεί ως αποτέλεσμα επίθεσης, το περιστατικό θα αποτελούσε τουλάχιστον τη δεύτερη πυρκαγιά μέσα σε έναν μήνα στο συγκεκριμένο συγκρότημα, το οποίο έχει δυναμικότητα επεξεργασίας περίπου 400.000 βαρελιών την ημέρα.

Δορυφορικές εικόνες που καταγράφηκαν στα τέλη Ιουλίου είχαν ήδη δείξει πυρκαγιά σε δεξαμενή, μετά από προηγούμενη επίθεση που οι Χούθι είχαν επίσης υποστηρίξει ότι πραγματοποίησαν.

Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν πόσο δύσκολη παραμένει η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Με τις δύο πλευρές να διατηρούν σκληρές θέσεις, το μέλλον των Στενών του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα όχι μόνο για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, αλλά και για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

 

Διαβάστε επίσης 

JPMorgan: Έκρηξη ρεκόρ στην ζήτηση μονάδων φυσικού αερίου στο β’ τρίμηνο

Κολομβία: Τουλάχιστον 132 νεκροί και 87 τραυματίες από τον ισχυρό σεισμό των 7,4 βαθμών – Κλειστά τα αεροδρόμια, έπεσαν δεκάδες κτίρια (βίντεο)

Τραμπ: Ολοκληρώσαμε τον καθαρισμό των Στενών του Ορμούζ από τις νάρκες, τα ελέγχουμε στο 100%