Van Cleef & Arpels: Η νέα συλλογή Alhambra με ροζ σμάλτο διχάζει

H απόφαση του οίκου κοσμημάτων Van Cleef & Arpels να παρουσιάσει για πρώτη φορά την εμβληματική σειρά Alhambra με ημιδιαφανές ροζ σμάλτο είναι μια μικρή, αλλά ουσιαστική, δήλωση για το πώς ένας ιστορικός οίκος διαχειρίζεται την ίδια του την κληρονομιά.

Από την ίδρυσή του στην Place Vendôme το 1906, οικοδόμησε τη φήμη βασιζόμενος στην τεχνική αρτιότητα, την ποίηση του σχεδίου και μια λυρική αντίληψη της πολυτέλειας.

Οι αόρατες τοποθετήσεις των πολύτιμων λίθων, οι μπαλαρίνες, οι νεράιδες, τα λουλούδια και η φύση δεν ήταν απλώς διακοσμητικά μοτίβα αλλά ένας ολόκληρος κόσμος που τότε αντιστεκόταν στη μόδα, ακριβώς επειδή δεν στηριζόταν σε αυτήν.

Η σειρά Alhambra, που παρουσιάστηκε το 1968 από τον Jacques Arpels, γεννήθηκε μέσα σε μια εποχή κοινωνικών ανακατατάξεων, αλλά εξέφραζε την ιδέα ότι η τύχη μπορεί να φορεθεί.

Το τετράφυλλο μοτίβο, εμπνευσμένο από τα φύλλα του τριφυλλιού και τα αραβουργήματα του ανακτόρου της Αλάμπρα στη Γρανάδα, εξελίχθηκε γρήγορα στο πιο αναγνωρίσιμο κόσμημα του οίκου.

Σε αντίθεση με πολλά εμβληματικά σχέδια της υψηλής κοσμηματοποιίας, το μοτίβο Alhambra δεν στηρίχθηκε στην επιδεικτική πολυτέλεια αλλά στην επανάληψη ενός απλού σχήματος που απέκτησε μια συμβολική αξία.

Μέσα στις επόμενες δεκαετίες, η σειρά ντύθηκε με όνυχα, λευκό μαργαριτάρι, κορνεόλη, μαλαχίτη, τυρκουάζ, guilloché χρυσό και άλλες παραλλαγές. Όμως, όλες αυτές οι εκδοχές μοιράζονταν μια κοινή φιλοσοφία. Βασίζονταν σε φυσικά υλικά, των οποίων η μοναδικότητα αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της γοητείας τους.

Η νέα συλλογή αλλάζει αυτήν ακριβώς τη φιλοσοφία.

Με την πρώτη ματιά, το βλέμμα στέκεται στο χρώμα. Ένα ζωηρό ροζ που απέχει πολύ από τις παστέλ αποχρώσεις που θα περίμενε κανείς. Στην πραγματικότητα όμως, το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι το χρώμα αλλά το υλικό.

Για πρώτη φορά, η Van Cleef & Arpels εισάγει ένα ημιδιαφανές σμάλτο ως βασικό υλικό, αξιοποιώντας μια τεχνική που αντλεί έμπνευση από την ιστορική μέθοδο Gold Ruby.

Kατ΄αυτή την ιστορική χημική διαδικασία παράγεται πλούσιο, διαφανές κόκκινο «ρουμπινί γυαλιού» μέσω της διασποράς μικροσκοπικών νανοσωματιδίων χρυσού στο λιωμένο γυαλί, με τη χρήση χλωριούχου χρυσού και ενός αναγωγικού παράγοντα όπως το οξείδιο του κασσίτερου.

Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι οι μικροσκοπικές φυσαλίδες, που παραδοσιακά θεωρούνται ατέλειες στη σμαλτοποίηση, διατηρούνται εσκεμμένα στο νέο υλικό της Van Cleef & Arpels ώστε να δημιουργούν βάθος και μοναδικότητα σε κάθε μοτίβο.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά έξυπνη αφηγηματική μετατόπιση. Ο οίκος ζητά από τον πελάτη να εκτιμήσει μια τεχνική κατάκτηση. Να δει το σμάλτο όχι ως υποκατάστατο της πέτρας αλλά ως αποτέλεσμα πολυετούς έρευνας στα εργαστήρια του maison.

Ακριβώς εδώ, όμως, αρχίζει και μια άλλη συζήτηση.

Οι αντιδράσεις των συλλεκτών υπήρξαν ασυνήθιστα έντονες. Εμφανίστηκαν χαρακτηρισμοί που αναφέρονται στη νέα συλλογή ως «πλαστικό», «ρητίνη» ή ακόμη και ως ένα κοριτσίστικο «κόσμημα-παιχνίδι».

Οι λέξεις μπορεί να ακούγονται υπερβολικές, αλλά αποκαλύπτουν ένα βαθύτερο ερώτημα. Πόσο εύκολα αποδέχεται η αγορά της υψηλής κοσμηματοποιίας ένα τεχνητό υλικό όταν αυτό αντικαθιστά τους πολύτιμους φυσικούς λίθους;

Η Van Cleef & Arpels έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν πορσελάνη και άλλα μη ορυκτά υλικά. Η διαφορά είναι ότι επρόκειτο για περιορισμένες ή συλλεκτικές εκδόσεις.

Αυτή τη φορά, το ροζ σμάλτο παρουσιάζεται εξαρχής ως ολοκληρωμένη συλλογή πέντε βασικών κομματιών, από το κλασικό pendant έως το μακρύ κολιέ και τα σκουλαρίκια Magic Alhambra. Συνεπώς, δεν πρόκειται για ένα πείραμα αλλά για μια νέα μόνιμη αισθητική για τον οίκο.

Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίθετη πλευρά. Ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα να είναι ακριβώς ότι το κοινό απέκτησε υπερβολική οικειότητα με το μοτίβο. Ένα σχέδιο που έγινε τόσο αναγνωρίσιμο κινδύνευε να μετατραπεί σε μια κοινοτοπία.

Το νέο ροζ ανατρέπει αυτή την αίσθηση και επιχειρεί να διεκδικήσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η ένταση του χρώματος δημιουργεί αντίθεση, λειτουργεί ως δήλωση και απευθύνεται σε έναν συλλέκτη που διαθέτει ήδη τις κλασικές εκδοχές και αναζητά κάτι λιγότερο προβλέψιμο.

Αυτή τη στιγμή η συζήτηση γίνεται, προς το παρόν, στη λάθος βάση. Η εικόνα ενός κοσμήματος στην οθόνη δεν είναι ποτέ αρκετή για να κρίνει το βάθος του σμάλτου, τη διαφάνεια ή τον τρόπο με τον οποίο αντανακλά το φυσικό φως.

Ο ίδιος ο οίκος στηρίζει μεγάλο μέρος του επιχειρήματός του σε αυτές ακριβώς τις ιδιότητες, οι οποίες χάνονται σχεδόν ολοκληρωτικά στις ψηφιακές φωτογραφίες και τις οθόνες.

Αν το υλικό δεν αποκτήσει ζωή όταν το δει κανείς από κοντά, τότε η κριτική θα αποδειχθεί δικαιολογημένη. Αν όμως συμβεί το αντίθετο, τότε ίσως βρισκόμαστε μπροστά στη σημαντικότερη εξέλιξη της Alhambra εδώ και δεκαετίες.

Η πολυτέλεια, άλλωστε, δεν έχει στατική έννοια. Αν είχε, τότε οι μεγάλοι οίκοι θα είχαν μετατραπεί εδώ και χρόνια σε μουσεία ή αρχειακό υλικό. Η πραγματική πρόκληση είναι να μετακινούνται τα όρια τόσο διακριτικά ώστε το καινούργιο να μοιάζει αναπόφευκτο εκ των υστέρων.

Η σειρά Alhambra δεν έχασε τον χαρακτήρα της επειδή έγινε ροζ. Το πραγματικό στοίχημα είναι αν μπορεί να παραμείνει σύμβολο διαχρονικής αξίας όταν το υλικό που τη χαρακτηρίζει δεν προέρχεται πλέον από τη φύση αλλά από την ανθρώπινη δεξιοτεχνία.

Η πιο ενδιαφέρουσα συζήτηση γύρω από την υψηλή κοσμηματοποιία πλέον είναι η προέλευση της αξίας της.

Διαβάστε επίσης: 

Hermès Arceau Cheval Natté: Ο χρόνος υφαίνεται με μετάξι 

Ωρολογοποιία: Γιατί οι κατασκευαστές πρέπει να στραφούν στη Γενιά Ζ 

Peter Marino: Η συλλογή ασημικών Tiffany του διάσημου αρχιτέκτονα τώρα σε έκθεση και βιβλίο