Συντάξεις: Το πακέτο της ΔΕΘ για 2,5 εκατ. συνταξιούχους – Οι 4 παρεμβάσεις που εξετάζει η κυβέρνηση

Με ένα πακέτο τεσσάρων παρεμβάσεων για περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους σχεδιάζει να ανέβει στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης η κυβέρνηση, επιδιώκοντας να ενισχύσει το διαθέσιμο εισόδημα μιας κοινωνικής ομάδας που εξακολουθεί να δέχεται ισχυρές πιέσεις από την ακρίβεια, παρά τις διαδοχικές αυξήσεις των τελευταίων ετών.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο και το υπουργείο Εργασίας επεξεργάζονται ένα πακέτο μέτρων που συνδυάζει μόνιμες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα με άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις. Στόχος είναι να στηριχθούν τόσο οι χαμηλοσυνταξιούχοι όσο και οι συνταξιούχοι που, λόγω της προσωπικής διαφοράς ή των κρατήσεων της ΕΑΣ, δεν είδαν το πραγματικό όφελος από τις αυξήσεις που δόθηκαν από το 2023 και μετά.

Το τελικό εύρος των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από τον δημοσιονομικό χώρο που θα έχει διαμορφωθεί έως τα τέλη Αυγούστου, με το οικονομικό επιτελείο να παρακολουθεί στενά την πορεία των φορολογικών εσόδων, του πληθωρισμού και του πρωτογενούς πλεονάσματος.

Οι τέσσερις βασικοί άξονες του σχεδιασμού αφορούν την αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο, τις αυξήσεις των κύριων συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027, την οριστική κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις και την αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).

Προς αύξηση το βοήθημα του Νοεμβρίου

Η πρώτη παρέμβαση αφορά τη μόνιμη οικονομική ενίσχυση που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο σε περίπου 1,7 εκατομμύρια συνταξιούχους. Το βασικό σενάριο που εξετάζεται προβλέπει αύξηση του ποσού από τα 300 ευρώ στα 350 ή ακόμη και στα 400 ευρώ, εφόσον οι δημοσιονομικές επιδόσεις του δεύτερου εξαμήνου επιτρέψουν πρόσθετες παροχές.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η συγκεκριμένη ενίσχυση λειτουργεί ως στοχευμένο μέτρο στήριξης απέναντι στις πληθωριστικές πιέσεις, καθώς κατευθύνεται κυρίως σε συνταξιούχους με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Δικαιούχοι παραμένουν όσοι έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας τους έως τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ για όσους λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας το ηλικιακό όριο παραμένει στα 60 έτη.

Με τα σημερινά δεδομένα, τα εισοδηματικά όρια προβλέπουν ετήσιο εισόδημα έως 25.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ για άγαμους, χήρους και χήρες, ενώ για έγγαμους ή δικαιούχους συμφώνου συμβίωσης το εισοδηματικό όριο ανέρχεται στις 35.000 ευρώ και η ακίνητη περιουσία στις 400.000 ευρώ.

Αυξήσεις πάνω από τις αρχικές προβλέψεις

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά την ετήσια αύξηση των κύριων συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027. Αν και ο προϋπολογισμός είχε βασιστεί σε πρόβλεψη για αύξηση της τάξης του 2,6%, οι τελευταίες εκτιμήσεις συγκλίνουν πλέον σε ποσοστό κοντά στο 2,9%, καθώς ο πληθωρισμός κινείται υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις.

Η τελική αύξηση θα καθοριστεί, όπως προβλέπει ο νόμος, από τον μέσο όρο της μεταβολής του ΑΕΠ και του πληθωρισμού, με τις οριστικές αποφάσεις να λαμβάνονται στο τέλος του έτους όταν θα έχουν οριστικοποιηθεί όλα τα μακροοικονομικά στοιχεία. Εφόσον επιβεβαιωθούν οι σημερινές προβλέψεις, θα πρόκειται για την πέμπτη διαδοχική ετήσια αύξηση των συντάξεων μετά την επαναφορά των αναπροσαρμογών το 2023.

Τέλος στον συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς

Σημαντικότερη ίσως αλλαγή θεωρείται η πλήρης κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς, που αφορά περίπου 670.000 συνταξιούχους.

Τα προηγούμενα χρόνια οι ετήσιες αυξήσεις χρησιμοποιούνταν κυρίως για τη σταδιακή εξάλειψη της προσωπικής διαφοράς, με αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι να μη βλέπουν ουσιαστική μεταβολή στις μηνιαίες αποδοχές τους.

Το 2026 εφαρμόστηκε μεταβατικό καθεστώς, καθώς μόνο το 50% της αύξησης συμψηφιζόταν με την προσωπική διαφορά. Από το 2027 ο μηχανισμός αυτός προβλέπεται να καταργηθεί οριστικά.

Έτσι, κάθε ετήσια αύξηση θα περνά ολόκληρη στη σύνταξη, ενώ η προσωπική διαφορά θα εξακολουθήσει να καταβάλλεται ξεχωριστά.

Με αύξηση 2,9%, σύνταξη 723,76 ευρώ θα αυξηθεί κατά 20,99 ευρώ, διαμορφούμενη στα 744,75 ευρώ, ενώ μαζί με προσωπική διαφορά 31,77 ευρώ οι συνολικές προ φόρου αποδοχές θα φτάσουν τα 776,52 ευρώ.

Αντίστοιχα, κύρια σύνταξη 1.526,95 ευρώ θα αυξηθεί κατά 44,28 ευρώ στα 1.571,23 ευρώ και, μαζί με προσωπική διαφορά 83,79 ευρώ, το συνολικό ποσό θα ανέλθει στα 1.655,02 ευρώ.

Για σύνταξη 1.630,05 ευρώ η αύξηση θα διαμορφωθεί στα 47,27 ευρώ, ανεβάζοντας τη σύνταξη στα 1.677,32 ευρώ, ενώ με προσωπική διαφορά 117,76 ευρώ οι συνολικές αποδοχές θα φτάσουν τα 1.795,08 ευρώ.

Στο τραπέζι αλλαγές στην ΕΑΣ

Η τέταρτη παρέμβαση αφορά την αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, η οποία εξακολουθεί να επιβαρύνει περίπου 400.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ.

Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς, ώστε να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ και όχι στο σύνολο της σύνταξης.

Με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζεται μία από τις σημαντικότερες στρεβλώσεις του ισχύοντος συστήματος, σύμφωνα με την οποία μία μικρή αύξηση της σύνταξης μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερη κράτηση, επειδή άλλαζε ολόκληρη η κλίμακα υπολογισμού.

Ενδεικτικά, σε σύνταξη 2.200 ευρώ, η ΕΑΣ θα υπολογίζεται μόνο στα 800 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.400 ευρώ, περιορίζοντας αισθητά τη μηνιαία παρακράτηση.

Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται και η πλήρης κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ, εξέλιξη που θα οδηγήσει σε άμεση αύξηση των καθαρών αποδοχών χιλιάδων συνταξιούχων.

Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν σε συνδυασμό με την εξέλιξη της πιλοτικής δίκης στο Ελεγκτικό Συνέδριο για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ. Εφόσον υπάρξει απόφαση που θα επιβάλλει αλλαγές στο υφιστάμενο καθεστώς, η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε συνολική αναμόρφωση του συστήματος, ώστε η εισφορά να υπολογίζεται με περισσότερο αναλογικό και δικαιότερο τρόπο, περιορίζοντας τις στρεβλώσεις που δημιουργεί σήμερα στις υψηλότερες συντάξεις.