Γιώργος Σουφλιάς: Ο τελευταίο «βαρόνος» της ΝΔ, τα μεγάλα δημόσια έργα, ο βασικός μέτοχος και τα… τσάμικα

Ο Γιώργος Σουφλιάς, ο οποίος πέθανε στα 85 του χρόνια, άνηκε σε εκείνη τη γενιά πολιτικών που διαμόρφωσαν τη μεταπολιτευτική Ελλάδα, χωρίς ποτέ να φτάσουν στην πρωθυπουργία αλλά αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα τόσο στο εσωτερικό της παράταξής τους όσο και στη λειτουργία του κράτους. Η πορεία του συνδυάζει την ταχεία άνοδο ενός νέου πολιτικού από την ελληνική περιφέρεια, τη σύγκρουση με πανίσχυρους κομματικούς μηχανισμούς, την πολιτική απομόνωση, την εντυπωσιακή επιστροφή και, τελικά, τη σύνδεσή του με ορισμένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής που κατασκευάστηκαν στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.

Γεννημένος στις 30 Δεκεμβρίου 1944 στην Αγία Τριάδα Φαρσάλων, σε μια αγροτική περιοχή της Θεσσαλίας που βρισκόταν ακόμη στη σκιά του Εμφυλίου και της φτώχειας της μεταπολεμικής Ελλάδας, ο Σουφλιάς ακολούθησε τον δρόμο της εκπαίδευσης ως μέσο κοινωνικής ανέλιξης. Σπούδασε Πολιτικός Μηχανικός στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, εργαζόταν ως μηχανικός στην Λάρισα από το 1967, αλλά από νωρίς έδειξε ενδιαφέρον για τη δημόσια ζωή. Η πτώση της δικτατορίας και η αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 άνοιξαν τον δρόμο για μια νέα γενιά στελεχών στη νεοσύστατη Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Ο Σουφλιάς εντάχθηκε γρήγορα στις τάξεις της παράταξης και εξελέγη βουλευτής Λάρισας το 1977, σε ηλικία μόλις 32 ετών.

Από τα πρώτα του βήματα ξεχώρισε για τον συνδυασμό τεχνοκρατικής σκέψης και πολιτικής φιλοδοξίας. Δεν ανήκε στους παραδοσιακούς κομματάρχες ούτε στους πολιτικούς που στηρίζονταν αποκλειστικά στη ρητορική τους δεινότητα. Εμφανιζόταν ως άνθρωπος της οργάνωσης, της διοίκησης και του σχεδιασμού. Κατά τη δεκαετία του 1980 αναδείχθηκε σε ένα από τα πιο προβεβλημένα στελέχη της ΝΔ και σταδιακά απέκτησε σημαντική επιρροή στο κόμμα, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα και στη Θεσσαλία. Για πολλούς θεωρούνταν ένας από τους πολιτικούς της επόμενης γενιάς που θα μπορούσαν κάποτε να διεκδικήσουν ακόμη και την ηγεσία της παράταξης.

Το 1989 ανέλαβε για πρώτη φορά χαρτοφυλάκιο υπουργού, αναλαμβάνοντας το Εθνικής Οικονομίας στην κυβέρνηση Τζαννετάκη. Κατά την περίοδο 1990-1993, ο πολιτικός από τη Θεσσαλία βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, διατελώντας διαδοχικά επικεφαλής στα υπουργεία Οικονομικών, Εθνικής Οικονομίας και Παιδείας.

Διεκδικητής δύο φορές

Ο Γιώργος Σουφλιάς διεκδίκησε την προεδρία του κόμματος σε δύο διαδοχικές και ιδιαίτερα φορτισμένες εκλογικές διαδικασίες. Η πρώτη ήταν το 1996 με αντίπαλο τον Μιλτιάδη Έβερτ και η δεύτερη το 1997 απέναντι στον Κώστα Καραμανλή. Ο οποίος και τον διέγραψε στις 3 Φεβρουαρίου 1998 μαζί με τον Στέφανο Μάνο και τον Βασίλη Κοντογιαννόπουλο. Τότε είχαν επιβληθεί ποινές και στους  Παπαληγούρα, Τατούλη, Κάκκαλο γιατί δεν πειθάρχησαν στην κομματική γραμμή σε ένα όχι μείζον νομοσχέδιο που αφορούσε τη λειτουργία των ΔΕΚΟ

Αντί να αποσυρθεί ο Σουφλιάς επέλεξε να δημιουργήσει δικό του πολιτικό φορέα. Το 1998 ίδρυσε τον πολιτικό φορέα «Κίνημα Ελεύθερων Πολιτών. Ήταν μια απόφαση που φανέρωνε τόσο τη φιλοδοξία όσο και την αυτοπεποίθησή του. Πίστευε ότι μπορούσε να εκφράσει ένα σημαντικό τμήμα της κεντροδεξιάς βάσης που ένιωθε απογοητευμένο από την τότε ηγεσία. Ωστόσο, το εγχείρημα δεν δικαιώθηκε πολιτικά. Το νέο κόμμα δεν κατάφερε να αποκτήσει την απήχηση που απαιτούνταν για να εξελιχθεί σε σοβαρό παίκτη του πολιτικού συστήματος. Για αρκετά χρόνια ο Σουφλιάς βρέθηκε στο περιθώριο της κεντρικής πολιτικής σκηνής, μια εξέλιξη που πολλοί τότε θεώρησαν το οριστικό τέλος της καριέρας του.

Η ιστορία όμως έμελλε να εξελιχθεί διαφορετικά. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 η Νέα Δημοκρατία βρισκόταν υπό την ηγεσία του Κώστα Καραμανλή, ο οποίος επιδίωκε να ενώσει όλες τις τάσεις της παράταξης και να προετοιμάσει το κόμμα για την επιστροφή στην εξουσία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επιστροφή του Σουφλιά στη ΝΔ το 2001 αποτέλεσε μια κίνηση με ισχυρό συμβολισμό. Έκλεινε ένα παλιό τραύμα και ταυτόχρονα επανέφερε στο προσκήνιο έναν πολιτικό με διοικητική εμπειρία και ισχυρή γνώση του κρατικού μηχανισμού.

Στο συνέδριο που έγινε εκείνη τη χρονιά έδωσε το παρών ο Σουφλιάς. Κατά την είσοδό του στην αίθουσα του συνεδρίου έγινε δεκτός με επευφημίες και χειροκροτήματα, αντάλλαξε χειραψίες με πολλά στελέχη και είχε θερμό εναγκαλισμό με τον κ. Καραμανλή.

Όταν η Νέα Δημοκρατία κέρδισε τις εκλογές του 2004, ο Σουφλιάς βρέθηκε στο επίκεντρο της νέας διακυβέρνησης. Ως υπουργός ΠΕΧΩΔΕ ανέλαβε ένα από τα πιο κρίσιμα χαρτοφυλάκια, καθώς ήταν υπεύθυνος για τις δημόσιες υποδομές, τα μεγάλα έργα, το περιβάλλον και τη χωροταξία. Ειδικά σε μια περίοδο όπου η χώρα προετοιμαζόταν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Πολύ γρήγορα το όνομά του ταυτίστηκε με μια φιλόδοξη προσπάθεια εκσυγχρονισμού του δικτύου μεταφορών της χώρας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του προχώρησαν οι διαδικασίες για την κατασκευή ή ολοκλήρωση σημαντικών οδικών αξόνων, όπως η Ιόνια Οδός, η αναβάθμιση του Αυτοκινητόδρομος ΠΑΘΕ και μεγάλα τμήματα της Εγνατία Οδός. Παράλληλα προωθήθηκαν έργα που αφορούσαν το Μετρό Αθήνας και το Μετρό Θεσσαλονίκης, ενώ επιχείρησε να προωθήσει μεταρρυθμίσεις σε ζητήματα χωροταξίας, δασικών χαρτών και κτηματολογίου.

Ο βασικός μέτοχος και το… τσάμικο

Την ίδια περίοδο βρέθηκε στο κέντρο μιας από τις πιο πολυσυζητημένες πολιτικές συγκρούσεις της κυβέρνησης Καραμανλή: την υπόθεση του «βασικού μετόχου» και την σύγκρουση τότε με τον ισχυρό εργολάβο και εκδότη, Γιώργο Μπόμπολα.

Η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί να περιορίσει τη δυνατότητα επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνταν στα μέσα ενημέρωσης να συμμετέχουν ταυτόχρονα σε κρατικές προμήθειες και δημόσια έργα.

Επειδή το υπουργείο του Σουφλιά χειριζόταν τις μεγαλύτερες συμβάσεις του Δημοσίου, βρέθηκε αναπόφευκτα στην καρδιά της αντιπαράθεσης. Η σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπήρξε έντονη, καθώς οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θεωρούσαν ότι η ελληνική ρύθμιση παραβίαζε βασικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.

Τελικά η κυβέρνηση υποχρεώθηκε να αναθεωρήσει το πλαίσιο, όμως η υπόθεση σημάδεψε την πρώτη της θητεία και ανέδειξε τα όρια της σύγκρουσης μεταξύ εθνικής πολιτικής βούλησης και ευρωπαϊκών κανόνων.

Παρά τις δυσκολίες και τις επικρίσεις που αντιμετώπισε, ο Σουφλιάς παρέμεινε από τους στενότερους συνεργάτες του Καραμανλή. Μετά τις εκλογές του 2007 αναβαθμίστηκε σε αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, γεγονός που επιβεβαίωνε το πολιτικό του βάρος. Εκείνη την περίοδο πολλοί τον θεωρούσαν τον ισχυρότερο υπουργό της κυβέρνησης μετά τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Ωστόσο, η δεύτερη θητεία της ΝΔ συνέπεσε με μια δύσκολη συγκυρία: τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007, την αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια και τελικά τη διεθνή οικονομική κρίση που έπληξε την Ελλάδα.

Πάντως, έμεινε στη ιστορία η φωτογραφία με τον Γιώργο Σουφλιά να χορεύει τσάμικο και να τον κρατά ο τότε ισχυρός άνδρας του ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ, Δημήτρης Κούτρας και ο πρώην υπουργός και βουλευτής Σωτήρης Χατζηγάκης.

Η απόσυρση

Μετά την ήττα της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές του 2009, ο Σουφλιάς αποσύρθηκε σταδιακά από την ενεργό πολιτική. Σε αντίθεση με άλλους πολιτικούς της γενιάς του, δεν επιχείρησε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εσωκομματικές εξελίξεις ούτε διεκδίκησε ξανά κεντρική θέση στη δημόσια ζωή. Η παρουσία του περιορίστηκε σε σποραδικές παρεμβάσεις και δημόσιες εμφανίσεις.

Η πολιτική του διαδρομή παραμένει μία από τις πιο ιδιαίτερες στην ιστορία της μεταπολίτευσης. Υπήρξε ένας πολιτικός που έφτασε πολύ κοντά στην κορυφή, συγκρούστηκε με τον αρχηγό του κόμματός του, βρέθηκε εκτός πολιτικού παιχνιδιού και επέστρεψε για να εξελιχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους υπουργούς της χώρας. Για τους υποστηρικτές του ήταν ο άνθρωπος που συνέδεσε το όνομά του με τη μεγάλη εποχή των έργων υποδομής και του εκσυγχρονισμού των μεταφορών. Για τους επικριτές του υπήρξε ένας πολιτικός που λόγω της θέσης του στο υπουργείο που διαχειριζόταν τα μεγάλα δημόσια έργα, ανέπτυξε σχέσεις με τους μεγάλους εργολάβους της εποχής, κυρίως με τον όμιλο Μπόμπολα.

Σε κάθε περίπτωση, ο Γιώργος Σουφλιάς κατέχει μια ξεχωριστή θέση στο πολιτικό αφήγημα της μεταπολιτευτικής Ελλάδας, ως ένας από τους τελευταίους μεγάλους κομματικούς «βαρόνους» της Νέας Δημοκρατίας που κατάφεραν να επηρεάσουν καθοριστικά τόσο την παράταξή τους όσο και την εικόνα της χώρας.