ESG-Omnibus I Package: Η Ευρώπη αλλάζει κατεύθυνση – Από την υπερρύθμιση στο «less reporting, more implementation»

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εγκαταλείπει το ESG. Αντίθετα, επιχειρεί να το επανατοποθετήσει σε μια πιο πρακτική, στοχευμένη και επιχειρησιακά χρήσιμη βάση.

Με το λεγόμενο Omnibus I Package, η Κομισιόν και το Συμβούλιο της ΕΕ ανοίγουν έναν νέο κύκλο για τη βιώσιμη χρηματοδότηση και την εταιρική υπευθυνότητα, μετατοπίζοντας το βάρος από τη μαζική παραγωγή αναφορών στην ουσιαστική εφαρμογή πολιτικών βιωσιμότητας.

Ο στόχος είναι λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα, και συγκέντρωση πιο χρήσιμων ESG δεδομένα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να διορθώσει τις υπερβολές του πρώτου κύματος ρυθμίσεων, χωρίς να εγκαταλείψει τον στρατηγικό στόχο της πράσινης μετάβασης και της κλιματικής ουδετερότητας.

Το Omnibus I αφορά κυρίως τρία μεγάλα πεδία: την Οδηγία για την Εταιρική Αναφορά Βιωσιμότητας, γνωστή ως CSRD, την Οδηγία για τη Δέουσα Επιμέλεια των Επιχειρήσεων ως προς τη Βιωσιμότητα, γνωστή ως CSDDD ή CS3D, και τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την EU Taxonomy. Πρόκειται για τους βασικούς πυλώνες του ευρωπαϊκού ESG πλαισίου, που τα τελευταία χρόνια είχαν προκαλέσει έντονη πίεση σε επιχειρήσεις, auditors, τράπεζες και επενδυτές.

Η νέα προσέγγιση της ΕΕ μπορεί να συνοψιστεί στη φράση: «less reporting, more implementation». Δηλαδή, λιγότερες αναφορές για χάρη της συμμόρφωσης και περισσότερη έμφαση στην πραγματική ενσωμάτωση του ESG στη στρατηγική των επιχειρήσεων.

Η αλλαγή αυτή ήταν αποτέλεσμα της πίεσης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων που προειδοποιούσαν ότι το ρυθμιστικό βάρος είχε αρχίσει να ξεπερνά τις δυνατότητές τους. Το ESG reporting εξελισσόταν για πολλές εταιρείες σε μια άσκηση συλλογής δεδομένων, συμπλήρωσης φορμών και εξωτερικών ελέγχων, χωρίς πάντα να οδηγεί σε ουσιαστικές αλλαγές στο επιχειρηματικό μοντέλο.

Με το Omnibus I, η Κομισιόν επιχειρεί να περιορίσει αυτό το βάρος γνωστό και ως compliance burden. Στόχος είναι να μειωθεί ο αριθμός των εταιρειών που υποχρεούνται να υποβάλουν πλήρεις εκθέσεις βιωσιμότητας, να απλοποιηθούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα αναφοράς ESRS και να περιοριστεί το λεγόμενο trickle-down effect, δηλαδή η μετακύλυση υποχρεώσεων από τις μεγάλες εταιρείες προς μικρότερους προμηθευτές.

Η CSRD παραμένει, αλλά με στενότερο πεδίο εφαρμογής. Οι υποχρεώσεις reporting εστιάζουν πλέον περισσότερο στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, που διαθέτουν σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα και μεγαλύτερη δυνατότητα συλλογής και επαλήθευσης δεδομένων. Για πολλές μικρότερες εταιρείες, η πίεση άμεσης συμμόρφωσης μειώνεται ή μετατίθεται χρονικά.

Αντίστοιχα, η CSDDD αλλάζει χαρακτήρα. Η αρχική φιλοδοξία της οδηγίας ήταν να επιβάλει σε μεγάλες επιχειρήσεις υποχρεώσεις ελέγχου και πρόληψης κινδύνων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας τους, από τα ανθρώπινα δικαιώματα μέχρι τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Με το Omnibus I, η εφαρμογή γίνεται πιο στοχευμένη, με λιγότερη έμφαση στην οριζόντια επιβάρυνση όλων των κρίκων της εφοδιαστικής αλυσίδας και περισσότερη έμφαση στους πραγματικά σημαντικούς κινδύνους.

Η Κομισιόν αποδεικνύει έτσι ότι έλαβε σοβαρά υπόψιν την κριτική που ασκούσε η αγορά στο ESG, ότι είχε αρχίσει να λειτουργεί περισσότερο ως νομική και λογιστική υποχρέωση παρά ως εργαλείο στρατηγικής. Το νέο μοντέλο θέλει να μετατρέψει τη βιωσιμότητα από άσκηση συμμόρωσης σε εργαλείο διαχείρισης κινδύνου, πρόσβασης σε κεφάλαια, ανθεκτικότητας και βιομηχανικής μετάβασης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να αγνοήσουν το ESG. Αντίθετα, η αγορά δείχνει ότι η πίεση για ποιοτικά δεδομένα βιωσιμότητας αυξάνεται. Τράπεζες, θεσμικοί επενδυτές, private equity funds, ασφαλιστικές εταιρείες και μεγάλες εφοδιαστικές αλυσίδες ζητούν πλέον ESG πληροφορίες όχι απλώς επειδή το απαιτεί η νομοθεσία, αλλά επειδή τις χρειάζονται για να αξιολογήσουν πιστωτικό κίνδυνο, επενδυτικό ρίσκο, φήμη, ανθεκτικότητα και κόστος κεφαλαίου.

Το νέο ESG περιβάλλον δεν θα μετρά την επιτυχία με βάση τον όγκο των δημοσιευμένων στοιχείων, αλλά με βάση την ποιότητά τους. Οι εταιρείες καλούνται να απαντήσουν σε πιο ουσιαστικά ερωτήματα: ποιοι είναι οι πραγματικοί κλιματικοί και κοινωνικοί κίνδυνοι για το επιχειρηματικό τους μοντέλο; Πώς επηρεάζεται η εφοδιαστική αλυσίδα; Πώς συνδέονται οι ESG στόχοι με την κερδοφορία, τις επενδύσεις και τη χρηματοδότηση; Ποια δεδομένα είναι αξιόπιστα, συγκρίσιμα και χρήσιμα για αποφάσεις;

Η αλλαγή κατεύθυνσης είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη βιομηχανία. Η ΕΕ βρίσκεται υπό πίεση από τις ΗΠΑ και την Κίνα, ενώ η ενεργειακή κρίση, το κόστος παραγωγής και οι γεωπολιτικές αναταράξεις έχουν εντείνει τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Για τις μεγάλες επιχειρήσεις, το Omnibus I δεν καταργεί την ανάγκη σοβαρής ESG στρατηγικής. Αντιθέτως, τις υποχρεώνει να περάσουν από την απλή συμμόρφωση στη διαχείριση ουσιαστικών κινδύνων. Η κλιματική μετάβαση, η ενεργειακή αποδοτικότητα, οι εκπομπές Scope 1, 2 και 3, οι εργασιακές πρακτικές, η εταιρική διακυβέρνηση και η διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα παραμένουν κρίσιμα ζητήματα.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η νέα προσέγγιση προσφέρει ανάσα. Ο περιορισμός των υποχρεώσεων μπορεί να μειώσει κόστη, αμοιβές συμβούλων, ελεγκτικές απαιτήσεις και διοικητικό βάρος. Ωστόσο, οι ΜμΕ δεν βγαίνουν εντελώς από το κάδρο. Όσες συνεργάζονται με μεγάλους ομίλους, τράπεζες ή διεθνείς πελάτες θα συνεχίσουν να δέχονται ερωτήματα για το περιβαλλοντικό και κοινωνικό τους αποτύπωμα.

Η ουσία είναι ότι η υποχρεωτικότητα μειώνεται, αλλά η εμπορική πίεση παραμένει. Μια εταιρεία μπορεί να μη χρειάζεται πλέον πλήρες CSRD report, αλλά μπορεί να χρειάζεται ESG δεδομένα για να πάρει δάνειο, να συμμετάσχει σε διαγωνισμό, να μπει σε μια διεθνή αλυσίδα προμηθευτών ή να προσελκύσει επενδυτή.

Διαβάστε επίσης:

Νέα αγορά άνθρακα στην Ευρώπη: Πώς η Κομισιόν χτίζει το ευρωπαϊκό voluntary market και το carbon farming

European State of the Climate 2025: Η Ευρώπη στο επίκεντρο της κλιματικής κρίσης