ΚΑΠ 2028-2034: Οι ελληνικές διεκδικήσεις, η πίεση για ανακατανομή πόρων και ο παράγοντας Ουκρανία

Σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων, νέων γεωπολιτικών ισορροπιών και έντονων πιέσεων για ανακατανομή των ευρωπαϊκών πόρων, η διαπραγμάτευση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034 αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα ευρωπαϊκά μέτωπα για την Ελλάδα.

Το βασικό μήνυμα που εκπέμπει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων είναι ότι η χώρα θα διεκδικήσει τη διατήρηση, ή ακόμη και την αύξηση, της χρηματοδότησης που θα κατευθυνθεί στον ελληνικό πρωτογενή τομέα κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο.

Το πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκε από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, κατά τη διάρκεια του πρόσφατου Υπουργικού Συμβουλίου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Στην εισήγησή του, ο υπουργός ανέλυσε τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, καθώς και τη νέα αρχιτεκτονική της ΚΑΠ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το νέο χρηματοδοτικό μοντέλο δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες άντλησης πόρων, τις οποίες η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει, με στόχο την ενίσχυση των διαθέσιμων κονδυλίων για την ελληνική γεωργία και την κτηνοτροφία.

Η διεκδίκηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η νέα ΚΑΠ σχεδιάζεται σε συνθήκες αυξημένης πίεσης για «εξωτερική σύγκλιση» των άμεσων ενισχύσεων μεταξύ των κρατών-μελών.

Χώρες που ανήκουν στην ομάδα των νεότερων μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Πολωνία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία, ζητούν μεγαλύτερο μερίδιο χρηματοδότησης για τον πρωτογενή τομέα, υποστηρίζοντας ότι λαμβάνουν χαμηλότερες ενισχύσεις ανά εκτάριο σε σχέση με τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και τα παλαιότερα κράτη-μέλη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η διατήρηση —και ακόμη περισσότερο η αύξηση— των ελληνικών πόρων θεωρείται από κυβερνητικά στελέχη κρίσιμος στόχος. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται σήμερα στις χώρες με τις υψηλότερες άμεσες ενισχύσεις ανά εκτάριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που καθιστά τη διαπραγμάτευση ιδιαίτερα απαιτητική. Για τον λόγο αυτό, η Αθήνα έχει ήδη θέσει στο τραπέζι αίτημα αύξησης της ανώτατης τιμής ενίσχυσης ανά εκτάριο, καθώς η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει πλαφόν στα 240 ευρώ ανά εκτάριο.

Ένα ακόμη σημαντικό πεδίο ανησυχίας αφορά τη συζήτηση για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ειδικότερα, την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας. Στις Βρυξέλλες θεωρείται δεδομένο ότι η ένταξη μιας χώρας με τόσο μεγάλο αγροτικό αποτύπωμα θα μεταβάλει δραστικά τους συσχετισμούς στη νέα ΚΑΠ, καθώς οι ουκρανικές παραγωγικές εκτάσεις αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο των σημερινών παραγωγικών εκτάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι οι πιέσεις για ανακατανομή των ευρωπαϊκών αγροτικών πόρων αναμένεται να ενταθούν τα επόμενα χρόνια.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, η ελληνική στρατηγική εστιάζει στην πλήρη αξιοποίηση της νέας αρχιτεκτονικής χρηματοδότησης της ΚΑΠ. Σύμφωνα με τις παρουσιάσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το νέο μοντέλο εγκαταλείπει σε μεγάλο βαθμό τη μέχρι σήμερα λογική των δύο πυλώνων και εισάγει ένα σύστημα παρεμβάσεων που συνδυάζει «οριοθετημένους» και «μη οριοθετημένους» πόρους.

Στους «οριοθετημένους» πόρους περιλαμβάνονται οι άμεσες ενισχύσεις, οι επενδύσεις, οι γεωργοπεριβαλλοντικές δράσεις και η στήριξη των νέων αγροτών. Πρόκειται για βασικούς άξονες της αγροτικής πολιτικής, τους οποίους η Κομισιόν αντιμετωπίζει ως στρατηγικής σημασίας.

Παράλληλα, δημιουργείται το νέο «Ενιαίο Δίκτυ Ασφαλείας για κρίσεις», το οποίο ουσιαστικά διπλασιάζει το σημερινό αποθεματικό κρίσεων της ΚΑΠ. Στόχος είναι να υπάρχει ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αντίδραση σε φαινόμενα όπως ακραία καιρικά γεγονότα, ζωονόσοι ή σοβαρές διαταραχές της αγοράς.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στους νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης που αναπτύσσονται εκτός του στενού πυρήνα της ΚΑΠ. Πέρα από τα 300 δισ. ευρώ που «κλειδώνουν» συνολικά για τη νέα ΚΑΠ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προβλέπονται επιπλέον δυνατότητες χρηματοδότησης μέσω του μηχανισμού “rural targeting”, ο οποίος επιτρέπει την κατεύθυνση του 10% των πόρων των νέων σχεδίων ΕΠΕΣ προς τις αγροτικές περιοχές.

Επιπλέον, προβλέπεται η εμπροσθοβαρής διάθεση 45 δισ. ευρώ από την ενδιάμεση αναθεώρηση του 2031, καθώς και η δυνατότητα αξιοποίησης του νέου εργαλείου “Catalyst Europe”, ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο θα λειτουργεί μέσω δανεισμού για επενδύσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το οποίο διαθέτει 20,3 δισ. ευρώ για δράσεις σε τομείς όπως η γεωργία, η βιοοικονομία και η βιοτεχνολογία.

Στο ελληνικό στρατηγικό σχέδιο, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στήριξη των μικρομεσαίων εκμεταλλεύσεων, των ορεινών, νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών, καθώς και στην ανανέωση των γενεών στον πρωτογενή τομέα. Το Υπουργείο υπογραμμίζει ότι η νέα ΚΑΠ προβλέπει ειδική στρατηγική για τους νέους αγρότες, με πρόσβαση σε γη, χρηματοδότηση, κατάρτιση και ένα ολοκληρωμένο «πακέτο εκκίνησης».

Παράλληλα, στον εθνικό σχεδιασμό εντάσσονται κρίσιμες παρεμβάσεις για την παραγωγική αναβάθμιση της υπαίθρου, όπως τα εγγειοβελτιωτικά έργα, οι αρδευτικές υποδομές, η αγροτική οδοποιία, τα ευρυζωνικά δίκτυα στις αγροτικές περιοχές, η μεταποίηση γεωργικών προϊόντων και το σύστημα AKIS για τη μεταφορά γνώσης, την καινοτομία και την ψηφιοποίηση της γεωργίας.

Ήδη, σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ, βρίσκεται σε εξέλιξη ο εθνικός διάλογος για τη νέα ΚΑΠ, με τη συμμετοχή της Διυπουργικής Επιτροπής Συντονισμού, συνεργασία με τη DG AGRI και σειρά περιφερειακών διαβουλεύσεων σε όλη τη χώρα.

Στόχος της Αθήνας είναι να διαμορφώσει εγκαίρως το εθνικό policy paper, ώστε να προσέλθει στην τελική διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες με συγκροτημένη στρατηγική και σαφείς διεκδικήσεις για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα.

Διαβάστε επίσης 

Τουρκία: Κοντά στη σταθεροποίηση η μεταποίηση τον Μάιο – Ανάκαμψη στις εξαγωγικές παραγγελίες

Καρανίκας κατά Τσίπρα: Ξεκίνησε με rebranding και κατέληξε σε πολιτικό reunion

ΠΑΣΟΚ για Αλβανία: Ανησυχία μετά τον τραυματισμό Έλληνα ομογενούς