Πόλεμος στο Ιράν: Στάση αναμονής διατηρεί ο Τραμπ για τη συμφωνία – Περιμένουμε την άλλη πλευρά πριν ενεργήσουμε» λέει η Τεχεράνη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φέρονται να έχουν καταλήξει σε προσχέδιο συμφωνίας για την παράταση της εκεχειρίας, την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τη μερική χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.

Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει λάβει ακόμη την τελική έγκριση των δύο πλευρών. Στην πρώτη επίσημη αντίδραση Ιρανού αξιωματούχου μετά τις πληροφορίες περί συμφωνίας, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ έστειλε σαφές μήνυμα προς την Ουάσινγκτον, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να κάνει καμία κίνηση πριν ενεργήσει η άλλη πλευρά.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, Ουάσινγκτον και Τεχεράνη έχουν συμφωνήσει σε ένα μνημόνιο κατανόησης, το οποίο προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας για ακόμη δύο μήνες, την άρση των περιορισμών στη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και τη χαλάρωση μέρους των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν. Παρά ταύτα, το κείμενο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Μια συμφωνία θα μπορούσε να λειτουργήσει καθοριστικά για την αποκλιμάκωση μιας σύγκρουσης που έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ωστόσο, το βασικότερο σημείο τριβής, το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, παραμένει ανοιχτό και αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων τις επόμενες εβδομάδες.

Συμφωνία για ακόμη 60 ημέρες διαπραγματεύσεων

Από την έναρξη της εκεχειρίας στις αρχές Απριλίου, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν σε κρίσιμα ζητήματα, μεταξύ των οποίων οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, ο ρόλος της Τεχεράνης στον πόλεμο του Λιβάνου, καθώς και οι ιρανικές απαιτήσεις για άρση κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Τέσσερις πηγές με γνώση των συνομιλιών ανέφεραν ότι οι δύο χώρες έχουν συμφωνήσει σε ένα πλαίσιο που θα παρατείνει την εκεχειρία για ακόμη 60 ημέρες, δίνοντας στους διαπραγματευτές επιπλέον χρόνο για να καταλήξουν σε μια συνολική συμφωνία.

Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις περί επικείμενης προόδου, η συμφωνία δεν έχει ακόμη κλειδώσει. Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος του Ισραήλ, το οποίο, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εξαπέλυσε την αεροπορική εκστρατεία κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, ο βαθμός συμμετοχής του στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις παραμένει ασαφής.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη εγκρίνει το σχέδιο συμφωνίας. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι «δεν έχουμε φτάσει ακόμη εκεί, αλλά είμαστε πολύ κοντά και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση».

Από την πλευρά του Ιράν, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ ξεκαθάρισε ότι η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται διαβεβαιώσεις και υποσχέσεις, υπογραμμίζοντας πως «δεν θα κάνει καμία ενέργεια πριν ενεργήσει η άλλη πλευρά». Παράλληλα, δήλωσε ότι το Ιράν δεν αποσπά παραχωρήσεις μέσω του διαλόγου, αλλά μέσω της στρατιωτικής ισχύος. «Το Ιράν δεν κερδίζει παραχωρήσεις μέσω του διαλόγου αλλά με πυραύλους», είπε, προσθέτοντας πως «στις διαπραγματεύσεις απλώς τους κάνουμε να καταλάβουν».

Ο Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε επίσης ότι η ισορροπία ισχύος μετά από μια ενδεχόμενη συμφωνία θα εξαρτηθεί από τη στρατιωτική ετοιμότητα κάθε πλευράς. «Ο νικητής οποιασδήποτε συμφωνίας είναι εκείνος που από την επόμενη κιόλας ημέρα είναι καλύτερα προετοιμασμένος για πόλεμο», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τα Στενά του Ορμούζ και ο αποκλεισμός των λιμανιών

Ένα από τα κεντρικά ζητήματα των συνομιλιών είναι τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το κλείσιμο του θαλάσσιου περάσματος από το Ιράν προκάλεσε εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, καθιστώντας την επαναλειτουργία του βασική προτεραιότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για την Τεχεράνη, ωστόσο, ο έλεγχος των Στενών αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της χαρτί.

Την ίδια ώρα, αρκετές εμπορικές νηοπομπές παραμένουν εγκλωβισμένες στον Περσικό Κόλπο, ενώ το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει ποντίσει ναρκοπέδια, τα οποία ενδέχεται να είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να εξουδετερωθούν.

Η Τεχεράνη ζητά επίσης τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, ο οποίος έχει επιφέρει σοβαρό πλήγμα στις εξαγωγές και στα κρατικά έσοδα της χώρας.

Η δύσκολη εξίσωση του πυρηνικού προγράμματος

Το πιο σύνθετο ζήτημα παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, κάτι που η ιρανική κυβέρνηση απορρίπτει, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εμπλουτισμός ουρανίου. Ιρανικές πηγές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η χώρα θα μπορούσε να δεχθεί τη μεταφορά μέρους των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε φιλική χώρα, όπου θα υποβαθμιστούν σε καθαρότητα 5% και στη συνέχεια θα επιστραφούν στο Ιράν.

Ωστόσο, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τη διάρκεια της αναστολής του προγράμματος, την τύχη των πυρηνικών εγκαταστάσεων, τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 20% και 5%, τις προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές, τα ερευνητικά προγράμματα και το καθεστώς διεθνών επιθεωρήσεων.

Πύραυλοι, κυρώσεις και παγωμένα κεφάλαια

Η Ουάσινγκτον επιδιώκει επίσης περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν, με στόχο τη μείωση της απειλής για το Ισραήλ. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, απορρίπτει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, υποστηρίζοντας ότι η κατοχή συμβατικών όπλων αποτελεί κυριαρχικό της δικαίωμα.

Παράλληλα, το Ιράν ζητά την άρση των κυρώσεων, την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα πετρελαϊκά έσοδα και αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το τελευταίο προσχέδιο συμφωνίας περιλαμβάνει ακόμη και πρόγραμμα επενδύσεων στο Ιράν, αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς.

Ο παράγοντας Λίβανος

Η Τεχεράνη επιμένει ότι οποιαδήποτε συνολική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει και τον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Παρότι Ισραήλ και Λίβανος συμφώνησαν πρόσφατα σε εκεχειρία, οι δύο πλευρές συνεχίζουν να αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις.

Το Ισραήλ εντείνει παράλληλα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο και αντιτίθεται σε οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης που θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία δράσης του στην περιοχή.

Διαβάστε επίσης

Απάντηση του ΥΠΕΘΟ στο ΠΑΣΟΚ για τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων

Φον ντερ Λάιεν: Η Κομισιόν ξεπαγώνει 16 δισ. ευρώ για την Ουγγαρία με αντάλλαγμα μεταρρυθμίσεις

Πέτερ Μαγιάρ: Εντός της ημέρας προσβλέπει σε συμφωνία με την ΕΕ για το ξεπάγωμα ευρωπαϊκών κονδυλίων για την Ουγγαρία