Παγκόσμια ανησυχία για τα «διόδια» του Ιράν στο Ορμούζ – Ποιες άλλες φυσικές πλωτές οδοί ακολουθούν;

Τον «ασκό του Αιόλου» φαίνεται ότι άνοιξε το Ιράν από τη στιγμή που έγινε γνωστό ότι επιδιώκει να επιβάλει τέλη σε ορισμένα πλοία για την αβλαβή διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ αυτή την ώρα επικρατεί παγκόσμια ανησυχία για την ελεύθερη ροή του εμπορίου και σε άλλες φυσικές πλωτές οδούς. 

Η Τεχεράνη συνέταξε νόμους για τη ρύθμιση της διαμετακόμισης, συμπεριλαμβανομένης της είσπραξης τελών, όπως ανέφερε τον περασμένο μήνα το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), αλλά και από ναυτιλιακές εταιρείες.

«Δημιουργείται μια πραγματικά επικίνδυνη συνθήκη, που υπονομεύει το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης», δήλωσε στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής των FT Commodities στη Λωζάνη της Ελβετίας, ο Λάρι Τζόνσον, παγκόσμιος επικεφαλής εμπορευματικών μεταφορών στην Mercuria Energy Trading.

Τι ακολουθεί;

«Αν αρχίσουν να επιβάλλονται διόδια στις φυσικές πλωτές οδούς, τι ακολουθεί; Η Μαύρη Θάλασσα, τα Δανικά Στενά που χωρίζουν τη Βόρεια Θάλασσα από τη Βαλτική, τα Στενά της Μαλάκκα γύρω από τη Σιγκαπούρη, ποιος ξέρει;», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Δεν έχουμε πλέον ελεύθερη ροή παγκόσμιου εμπορίου», συμπλήρωσε.

Υπενθυμίζεται ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Σιγκαπούρης δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι η διέλευση από τα στενά της Μαλάκκα πρέπει να παραμείνει ελεύθερη για όλους και ότι η πόλη-κράτος δεν θα υποστηρίξει καμία προσπάθεια περιορισμού.

Πρόσθεσε μάλιστα ότι μετέφερε αυτό το μήνυμα στην Ουάσινγκτον και το Πεκίνο.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη εμπορική οδός έχει από καιρό χαρακτηριστεί από τους ηγέτες της Κίνας ως ευάλωτη σε ένα σενάριο πολέμου.

Η UNCLOS και η αντίθεση του Ιράν

Αξίζει να σημειωθεί ότι παρότι ο κόσμος γενικά αντιμετωπίζει τα Στενά του Ορμούζ ως διεθνή πλωτή οδό, το νομικό του καθεστώς αποτελεί αντικείμενο σύνθετης εξέτασης μεταξύ δύο διεθνών προτύπων: της Διέλευσης (Transit Passage) και της Αβλαβούς Διέλευσης (Innocent Passage).

Η πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών και του IMO, χαρακτηρίζει το Ορμούζ ως «διεθνές στενό» που διέπεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Σύμφωνα με την UNCLOS, τα πλοία έχουν το δικαίωμα «συνεχούς και ταχείας διέλευσης».

Τα παράκτια κράτη δεν μπορούν να αναστείλουν τη διέλευση, ακόμη και σε καιρό πολέμου, ούτε να επιβάλουν διόδια ή φόρους για απλή διέλευση.

Η στάση ή η αγκυροβόληση μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο στο βαθμό που είναι «τυχαίες στην κανονική ναυσιπλοΐα ή καθίστανται απαραίτητες λόγω ανωτέρας βίας ή κινδύνου ή για τον σκοπό της παροχής βοήθειας σε πρόσωπα, πλοία ή αεροσκάφη που βρίσκονται σε κίνδυνο ή κίνδυνο».

Να σημειωθεί ότι το Ιράν έχει υπογράψει την UNCLOS, αλλά δεν την έχει επικυρώσει.

Μάλιστα, η Τεχεράνη, σε αντίθεση με το Ομάν, υποστηρίζει ότι το πιο περιοριστικό καθεστώς της «αβλαβούς διέλευσης» εφαρμόζεται στα χωρικά της ύδατα στα Στενά.

«Λύτρα» για να περάσεις

Να σημειωθεί ότι την ανησυχία του για την εμφάνιση ενός ευρύτερου μοτίβου σε πλωτές οδούς με διόδια, εξέφρασε και ο ναυτιλιακός βραχίονας του ομίλου Gunvor.

«Ουσιαστικά, ζητούνται “λύτρα” για να περάσουν τα πλοία από το σημείο», δήλωσε ο Άντριου Τζέιμισον, συν-επικεφαλής ναυτιλίας στην Clearlake Shipping του ομίλου Gunvor, έναν από τους μεγαλύτερους ανεξάρτητους εμπόρους ενέργειας και εμπορευμάτων παγκοσμίως.

«Όπου υπάρχει σημείο συμφόρησης (chokepoint), θα υπάρχει το κίνητρο να συμβαίνει αυτό από εδώ και στο εξής, κάτι που είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό», πρόσθεσε.

Διαβάστε επίσης: 

Στενά του Ορμούζ: Χτυπήθηκε και δεύτερο πλοίο δυτικά του Ιράν

Στενά του Ορμούζ: Προειδοποίηση για ψεύτικα μηνύματα που υπόσχονται την διεύλευση πλοίων έναντι πληρωμής σε crypto

Γιώργος Γιουρούκος: Οι Φρουροί της Επανάστασης λένε ότι κατάσχεσαν το ελληνόκτητο πλοίο Epaminondas