Ο δεύτερος γύρος των συνομιλιών ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν εξελίσσεται σε ένα ακόμη διπλωματικό θρίλερ, με την αντίστροφη μέτρηση για τη λήξη της εκεχειρίας να τρέχει και την Ουάσινγκτον να στέλνει το μήνυμα ότι τα περιθώρια εξαντλούνται.

Η Ουάσινγκτον έχει δώσει σαφές πολιτικό σήμα ότι η «παράταση χρόνου» δεν θα είναι αυτόματη, αλλά θα εξαρτηθεί από απτά βήματα της Τεχεράνης, ιδιαίτερα στο πυρηνικό της πρόγραμμα.

1

Αργά το βράδυ της Δευτέρας, αμερικανικές πηγές επιβεβαίωναν πως η αποστολή των ΗΠΑ, υπό τον αντιπρόεδρο JD Vance, τον Jared Kushner και τον ειδικό απεσταλμένο Steve Witkoff, έχει ήδη προσγειωθεί στην αεροπορική βάση Nur Khan, κοντά στο Ισλαμαμπάντ. Η συγκεκριμένη βάση έχει μετατραπεί σε βασικό κόμβο για τις μετακινήσεις της αμερικανικής αντιπροσωπείας, καθώς το Πακιστάν έχει αναλάβει τον ρόλο κεντρικού διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η κίνηση αυτή εντάσσεται στη στρατηγική «μέγιστης πίεσης» που έχει υιοθετήσει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Τεχεράνη, η οποία συνδυάζει σκληρές οικονομικές κυρώσεις με την απειλή στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Σε τηλεφωνικές δηλώσεις και συνεντεύξεις που επικαλούνται αμερικανικά μέσα, συμπεριλαμβανομένου του Bloomberg, ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τη νέα πρόταση της Ουάσινγκτον προς το Ιράν ως την «τελευταία και καλύτερη προσφορά», υπονοώντας ότι δεν θα υπάρξει τρίτος γύρος διαπραγματεύσεων στο ίδιο πλαίσιο. Παράλληλα, έχει ισχυριστεί ότι ο ναυτικός αποκλεισμός «στραγγαλίζει» την ιρανική οικονομία, κάνοντας λόγο για απώλειες εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.

Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ξεκαθαρίσει ότι η προσωρινή εκεχειρία που ανακοίνωσε διαρκεί συνολικά δύο εβδομάδες και λήγει το βράδυ της Τετάρτης, ώρα Ουάσινγκτον, αφήνοντας να εννοηθεί ότι μετά το πέρας αυτής της προθεσμίας η στρατιωτική πίεση μπορεί να επανέλθει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Η αίσθηση ενός «σκληρού» χρονικού ορίου λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης προς την Τεχεράνη, αλλά αυξάνει παράλληλα και το ρίσκο ενός ατυχήματος ή μιας λανθασμένης εκτίμησης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αναζωπύρωση της σύγκρουσης.

Το διπλωματικό παζάρι σε Πακιστάν και Τεχεράνη

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη κρατά μια μελετημένα αμφίσημη στάση. Επισήμως, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει χαρακτηρίσει τη διπλωματία «ασύμβατη» με έναν συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, ενώ έχει καταδικάσει δημόσια την κατάσχεση ιρανικών πλοίων από τις αμερικανικές δυνάμεις, κάνοντας λόγο για «πειρατεία στη θάλασσα». Παρ’ όλα αυτά, πακιστανικές πηγές αναφέρουν ότι ιρανική αποστολή εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να ταξιδέψει στην Ισλαμαμπάντ για νέες επαφές, ακόμη και την τελευταία στιγμή πριν από τη λήξη της εκεχειρίας.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi έχει προειδοποιήσει δημοσίως ότι κάθε «λανθασμένος υπολογισμός» από πλευράς ΗΠΑ θα επιφέρει «τελική τιμωρία», αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο πλήρους επανέναρξης στρατιωτικών επιχειρήσεων αν δεν υπάρξει ουσιαστική άρση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα. Για την Τεχεράνη, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν όχι μόνο στρατηγικό διάδρομο αλλά και βασικό διαπραγματευτικό χαρτί, καθώς ο έλεγχός τους επηρεάζει άμεσα τις παγκόσμιες ροές ενέργειας.

Στο Ισλαμαμπάντ, η κυβέρνηση του Πακιστάν έχει μετατρέψει την πρωτεύουσα σε «φρούριο». Η «κόκκινη ζώνη» παραμένει αποκλεισμένη, με ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις και αυστηρά μέτρα ασφαλείας γύρω από κυβερνητικά κτίρια και ξενοδοχεία όπου αναμένεται να φιλοξενηθούν οι αντιπροσωπείες. Ο πρωθυπουργός Shehbaz Sharif και ο αρχηγός του στρατού Asim Munir εργάζονται πυρετωδώς για να εξασφαλίσουν έστω μια 48ωρη παράταση της εκεχειρίας, η οποία –σύμφωνα με τις δηλώσεις Τραμπ– εκπνέει το βράδυ της Τετάρτης.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα, οι Πακιστανοί διαπραγματεύονται ένα συμβιβαστικό σενάριο: το Ιράν να δεσμευτεί στη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, με αντάλλαγμα μια παράλληλη και μετρήσιμη χαλάρωση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, πριν ακόμη ανοίξει το δύσκολο κεφάλαιο των πυρηνικών. Μια τέτοια ενδιάμεση φόρμουλα θα μπορούσε να απομακρύνει τον άμεσο κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης, χωρίς να απαιτεί από καμία πλευρά να κάνει από τώρα τις μέγιστες παραχωρήσεις.

Οικονομικός αντίκτυπος και αγωνία στις αγορές

Ενώ η διπλωματία κινείται σε λεπτές ισορροπίες, οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης γίνονται ολοένα και πιο αισθητές. Οι αγορές πετρελαίου παραμένουν ιδιαίτερα νευρικές, καθώς κάθε φήμη για πιθανή κατάρρευση της εκεχειρίας μεταφράζεται σε νέα άνοδο των τιμών και ενισχυμένη μεταβλητότητα.

Στον Κόλπο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ξεκινήσει εντατικές επαφές με τις ΗΠΑ για τη δημιουργία μιας γραμμής ανταλλαγής νομισμάτων (currency-swap line) σε δολάρια, η οποία θα λειτουργούσε στην πράξη ως προληπτική «πιστωτική γραμμή» για την κεντρική τους τράπεζα. Αυτή η ρύθμιση θα προσέφερε στην κεντρική τράπεζα των Εμιράτων άμεση πρόσβαση σε δολάρια ΗΠΑ, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να στηρίξει το νόμισμα (ντιρχάμ) και να ενισχύσει τα συναλλαγματικά της αποθέματα σε περίπτωση παρατεταμένης αναταραχής.

Σύμφωνα με αμερικανικές και διεθνείς οικονομικές αναφορές, οι συνομιλίες μεταξύ του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΑΕ Khaled Mohamed Balama, του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent και αξιωματούχων της Fed έχουν ήδη ξεκινήσει στην Ουάσινγκτον, σε κλίμα που περιγράφεται ως «προληπτικός σχεδιασμός» και όχι ως διαχείριση άμεσης κρίσης. Ωστόσο, τα Εμιράτα αφήνουν να εννοηθεί ότι, αν δεν εξασφαλίσουν επαρκή στήριξη σε δολάρια, θα εντείνουν τη στροφή τους προς άλλα νομίσματα – όπως το κινεζικό γουάν – για τις ενεργειακές συναλλαγές και τις διμερείς τους συμφωνίες.

Παράλληλα, τα ΗΑΕ έχουν κλείσει και επιμέρους συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων με περιφερειακούς εταίρους, σε μια προσπάθεια να θωρακιστούν όσο το δυνατόν περισσότερο από τις δευτερογενείς συνέπειες ενός ενδεχόμενου νέου γύρου συγκρούσεων στον Κόλπο.

Διαβάστε επίσης

Εκτόξευση πετρελαίου και φυσικού αερίου – «Παγώνουν» οι ροές, στο τραπέζι ο κίνδυνος ενεργειακού σοκ

Στενά του Ορμούζ: Σχεδόν παγωμένες οι ροές καθώς η κατάσχεση πλοίου από τις ΗΠΑ αυξάνει τον κίνδυνο

Ντόναλντ Τραμπ: Σκληρό «όχι» σε παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν – Πίεση για συμφωνία