Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είναι απίθανο να παρατείνει την εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν, αυξάνοντας την πίεση στους διαπραγματευτές να καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.

Ο Τραμπ ανέφερε σε τηλεφωνική συνέντευξη τη Δευτέρα ότι η εκεχειρία, την οποία ανακοίνωσε στις 7 Απριλίου, λήγει «το βράδυ της Τετάρτης ώρα Ουάσινγκτον» — ενδεχομένως δίνοντας λίγο περισσότερο χρόνο για διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι είναι «εξαιρετικά απίθανο να την παρατείνω» εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως τότε.

1

«Δεν πρόκειται να βιαστώ να κάνω μια κακή συμφωνία. Έχουμε όλο τον χρόνο μπροστά μας», δήλωσε ο πρόεδρος.

Στη συνέντευξη, ο Τραμπ επανέλαβε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν προς το παρόν αποκλεισμένα, λέγοντας ότι «οι Ιρανοί θέλουν απεγνωσμένα να ανοίξουν. Δεν πρόκειται να τα ανοίξω μέχρι να υπογραφεί συμφωνία». Το Ιράν είχε προηγουμένως δηλώσει ότι θα ανοίξει τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό για τις ενεργειακές ροές προς τη διεθνή ναυτιλία, αλλά αναίρεσε την απόφαση αυτή μετά την άρνηση του Τραμπ να πράξει το ίδιο.

Λεπτομέρειες για τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, που αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Pakistan, άρχισαν να γίνονται σαφέστερες τη Δευτέρα. Το Ιράν στέλνει επίσης αντιπροσωπεία, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τα σχέδια, αν και δεν είναι σαφές ποιος θα ηγηθεί. Νωρίτερα, η Τεχεράνη είχε εκφράσει επιφυλάξεις για περαιτέρω ειρηνευτικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ.

Ο αντιπρόεδρος Τζει Ντι Βανς αναχωρεί αργότερα τη Δευτέρα για να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις, «είτε το βράδυ της Τρίτης είτε το πρωί της Τετάρτης», σύμφωνα με τον Τραμπ. Αναμένεται να τον συνοδεύσουν ο γαμπρός του προέδρου Jared Kushner και ο ειδικός απεσταλμένος Στίβ Γουιτκοφ.

Ο πρόεδρος εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις συνομιλίες, λέγοντας ότι θα ήθελε να συμμετάσχει προσωπικά, αλλά δεν το θεωρεί απαραίτητο.

«Θα γίνει συνάντηση. Θέλουν συνάντηση και πρέπει να τη θέλουν. Και μπορεί να εξελιχθεί θετικά», δήλωσε.

Την ίδια στιγμή, και οι δύο πλευρές επιχείρησαν να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση. Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι «η βαθιά ιστορική δυσπιστία του Ιράν απέναντι στη συμπεριφορά της αμερικανικής κυβέρνησης παραμένει» και τόνισε ότι «οι Ιρανοί δεν υποκύπτουν στη βία». Το μήνυμα αυτό ήρθε μετά την προειδοποίηση του Τραμπ ότι το Ιράν «θα πληγεί πολύ σκληρά» αν δεν υπάρξει συμφωνία.

Οι δηλώσεις Τραμπ και η απόφαση της Τεχεράνης να στείλει διαπραγματευτές αποτελούν νέα ένδειξη ότι οι δύο πλευρές συνεχίζουν να εργάζονται για μια συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ έπληξαν το Ιράν. Οι επιθέσεις αυτές οδήγησαν τις ιρανικές δυνάμεις να πλήξουν αμερικανικές βάσεις στην περιοχή και να καταστρέψουν ενεργειακές υποδομές συμμάχων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας παγκόσμια ενεργειακή κρίση.

Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών ήταν ραγδαίες, αναδεικνύοντας τους κινδύνους σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών.

Οι μετοχές υποχώρησαν από ιστορικά υψηλά μετά τις δηλώσεις Τραμπ για την εκεχειρία, διακόπτοντας ένα ανοδικό σερί πέντε ημερών. Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν τη Δευτέρα, με τα βασικά συμβόλαια να ενισχύονται άνω του 5% και το Brent να διαπραγματεύεται κοντά στα 95 δολάρια το βαρέλι στη Νέα Υόρκη. Οι επενδυτές παρακολουθούν στενά πότε και πώς θα αποκατασταθούν ουσιαστικά οι ενεργειακές ροές μέσω των Στενών.

Την περασμένη Παρασκευή, ο Τραμπ ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η συμφωνία ήταν σχεδόν έτοιμη και το Ιράν ανακοίνωσε ότι ανοίγει τα Στενά. Λίγο αργότερα, όμως, η Τεχεράνη τα έκλεισε ξανά όταν ο Τραμπ αρνήθηκε να άρει τον αμερικανικό αποκλεισμό. Το Σαββατοκύριακο, το αμερικανικό ναυτικό κατέλαβε φορτηγό πλοίο με ιρανική σημαία στον Κόλπο του Ομάν.

«Το έχω κλείσει. Πήρα το πλοίο τους. Έχω άλλα πέντε πλοία που θα πάρω σήμερα αν χρειαστεί», δήλωσε ο Τραμπ.

Πέρα από τα Στενά, ίσως το πιο κρίσιμο ζήτημα είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ο Τραμπ απαιτεί από την Τεχεράνη να εγκαταλείψει κάθε φιλοδοξία για πυρηνικά όπλα και να παραδώσει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου. Το Ιράν αρνείται να εγκαταλείψει το ουράνιο και υποστηρίζει ότι το πρόγραμμά του είναι ειρηνικό.

Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του θεωρούν ότι οι διαφορετικές δηλώσεις του για το τι μπορεί να συμβεί αν λήξει η εκεχειρία δημιουργούν «στρατηγική ασάφεια» που μπορεί να αξιοποιηθεί στις διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, αυτή η αβεβαιότητα ενέχει τον κίνδυνο παρεξηγήσεων με τους Ιρανούς διαπραγματευτές, οι οποίοι αντιμετωπίζουν και εσωτερικές διαιρέσεις στην ηγεσία της χώρας.

Συντηρητικά στοιχεία της ιρανικής κυβέρνησης και της στρατιωτικής ηγεσίας, συμπεριλαμβανομένων στελεχών των Φρουρών της Επανάστασης, θεωρούν τη συνέχιση του αμερικανικού αποκλεισμού ένδειξη ότι ο Τραμπ δεν είναι αξιόπιστος, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους.

Ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, Ahmad Vahidi, συγκαταλέγεται σε αυτή την ομάδα και πιέζει για σκληρή διαπραγματευτική στάση.

Υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ αυτών και πιο μετριοπαθών προσώπων, όπως ο Πεζεσκιάν και ο υπουργός Εξωτερικών Άμπας Αραγτσί, που εμφανίζονται πιο πρόθυμοι να καταλήξουν σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον.

Παρά το αδιέξοδο, οι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι υπάρχει ακόμη σημαντική πιθανότητα συμφωνίας τις επόμενες ημέρες που θα οδηγήσει ουσιαστικά στον τερματισμό του πολέμου, ακόμη κι αν απαιτηθούν περαιτέρω διαπραγματεύσεις για πυρηνικά και στρατιωτικά ζητήματα.

Ο Τραμπ δέχεται πιέσεις στο εσωτερικό για τον τερματισμό του πολέμου, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των Αμερικανών διαφωνεί με τη σύγκρουση. Είχε προεκλογικά δεσμευτεί να κρατήσει τις ΗΠΑ εκτός ξένων πολέμων και να μειώσει το κόστος ζωής, δεσμεύσεις που δοκιμάζονται από την απόφασή του να ξεκινήσει τον πόλεμο.

Ο ίδιος επιχείρησε να κατευνάσει τις ανησυχίες, υποστηρίζοντας ότι οι τιμές των καυσίμων θα μειωθούν γρήγορα μόλις τελειώσει ο πόλεμος και ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν εμπλακεί σε «βάλτο».

Η σύγκρουση έχει ήδη ξεπεράσει το αρχικό χρονοδιάγραμμα των τεσσάρων έως έξι εβδομάδων που είχε θέσει ο Τραμπ, ενώ ο ίδιος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι πλησιάζει στο τέλος της. Ταυτόχρονα, έχει καλέσει τους Αμερικανούς να επιδείξουν υπομονή, επισημαίνοντας ότι άλλοι πόλεμοι των ΗΠΑ διήρκεσαν χρόνια.

«Το Βιετνάμ κράτησε πόσες δεκαετίες; Το Βιετνάμ κράτησε χρόνια. Το Αφγανιστάν κράτησε χρόνια. Όλοι κράτησαν χρόνια», είπε. «Δεν πρόκειται να βιαστώ να κάνω μια κακή συμφωνία λόγω προδοτών γερουσιαστών και βουλευτών».

Διαβάστε επίσης 

Φρίντριχ Μερτς: Ελπίζουμε το τέλος της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή να είναι κοντά

Ερντογάν: Αυστηρότερα μέτρα για την οπλοκατοχή μετά από τις επιθέσεις σε σχολεία

Κυριάκος Μητσοτάκης: Η διαχωριστική γραμμή είναι ανάμεσα σε εμάς που μιλάμε για το 2030 και αυτούς που θέλουν να μας γυρίσουν στο 1980