Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες δοκιμασίες της τελευταίας δεκαετίας. Καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται και η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει υπό καθεστώς αβεβαιότητας, η γηραιά ήπειρος σπεύδει να θωρακίσει την ενεργειακή της επάρκεια. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις περνούν από τις απλές συστάσεις σε δραστικές παρεμβάσεις στην αγορά ,την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων και τις έκτακτες επιδοτήσεις.

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δημοσιονομική “αιμορραγία” που απειλεί να υπονομεύσει τη σταθερότητα της Ευρωζώνης, καθώς η εκτίναξη των τιμών spot εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή έχει ήδη επιβαρύνσει το ευρωπαϊκό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών με μια επιπλέον “δαπάνη πολέμου” ύψους €22 δισεκατομμυρίων μέσα σε μόλις δύο μήνες. Αυτή η βίαιη μεταφορά πλούτου προς τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες συνιστά άμεση απειλή για τους εθνικούς προϋπολογισμούς, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να επιλέξουν ανάμεσα στη δημοσιονομική εκτροπή για τη στήριξη των νοικοκυριών ή σε μια επώδυνη περίοδο στασιμότητας.

1

Τι σημαίνει αυτό για τους Εθνικούς Προϋπολογισμούς

–        Διεύρυνση Ελλειμμάτων: Τα €22 δισ. αντιπροσωπεύουν κεφάλαια που «φεύγουν» από την ευρωπαϊκή αγορά. Για να απορροφήσουν το σοκ, οι χώρες (όπως η Ισπανία με το Διάταγμα 7/2026 ή η Γαλλία) αυξάνουν τις δαπάνες για επιδοτήσεις, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση του δημόσιου χρέους και του ελλείμματος.

–        Πίεση στο Κόστος Δανεισμού: Η επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ασκεί πιέσεις στο ευρώ και αυξάνει τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, κάνοντας την εξυπηρέτηση του χρέους ακριβότερη, ειδικά για τις χώρες του Νότου.

–        Αναθεώρηση Δαπανών: Πολλές κυβερνήσεις αναγκάζονται να «παγώσουν» προγραμματισμένες επενδύσεις σε υποδομές ή κοινωνική πολιτική για να χρηματοδοτήσουν την ενεργειακή επιβίωση των πολιτών τους.

Τι σημαίνει αυτό για την Ανάπτυξη

–        Στασιμοπληθωρισμός (Stagflation): Η ταυτόχρονη αύξηση των τιμών (πληθωρισμός) και η μείωση της κατανάλωσης λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου εισοδήματος (πτώση ανάπτυξης) δημιουργεί το χειρότερο δυνατό σενάριο για την ΕΚΤ.

–        Μείωση Ανταγωνιστικότητας: Η ευρωπαϊκή βιομηχανία, αντιμέτωπη με κόστος ενέργειας πολλαπλάσιο από αυτό των ΗΠΑ ή της Κίνας, χάνει μερίδια αγοράς, οδηγώντας σε επιβράδυνση της παραγωγής και πιθανή αύξηση της ανεργίας σε ενεργοβόρους κλάδους.

–        Πτώση της Ιδιωτικής Κατανάλωσης: Όταν οι πολίτες καλούνται να πληρώσουν 40% παραπάνω για τη θέρμανση και τις μετακινήσεις τους, μειώνουν αυτόματα τις δαπάνες σε άλλους τομείς της οικονομίας (λιανεμπόριο, τουρισμός), τραβώντας «χειρόφρενο» στην ανάπτυξη του ΑΕΠ.

Τα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης

Ενεργειακά, η Ευρώπη χωρίζεται σε δύο ταχύτητες. Από τη μία, χώρες με ισχυρές υποδομές διύλισης, όπως η Γερμανία, προσπαθούν να διαχειριστούν τοπικές υπερπροσφορές που μειώνουν πρόσκαιρα τις τιμές. Από την άλλη, η Νότια Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο παλεύουν με το αυξανόμενο κόστος εισαγωγών, το οποίο απειλεί να εκτροχιάσει τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την έδρα της στις Βρυξέλλες, παρακολουθεί στενά τη “δαπάνη πολέμου”και προετοιμάζει το έδαφος για μια κοινή στρατηγική αποθήκευσης ενόψει του επόμενου χειμώνα.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι πολίτες καλούνται να λάβουν αποφάσεις αποθήκευσης “εδώ και τώρα”, καθώς οι τιμές spot (άμεσης παράδοσης) εμφανίζονται έως και 40% υψηλότερες από τα μελλοντικά συμβόλαια, προμηνύοντας ένα νέο κύμα ακρίβειας που αναμένεται να χτυπήσει τις αντλίες και τις δεξαμενές θέρμανσης τις επόμενες εβδομάδες.

Γαλλία

 Το Παρίσι επιβεβαίωσε την αποδέσμευση 14,5 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά του αποθέματα, συμμετέχοντας στη συντονισμένη δράση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA). Ο Πρωθυπουργός Sébastien Lecornu, σε νέες δηλώσεις του, ενθάρρυνε τους καταναλωτές να γεμίσουν τις δεξαμενές τους πριν από το τέλος του μήνα. Παράλληλα, η TotalEnergies ανακοίνωσε τη διατήρηση του πλαφόν των €2,25/λίτρο στο ντίζελ έως τις 30 Απριλίου. Στις 20 Απριλίου, η μέση τιμή του πετρελαίου θέρμανσης διαμορφώθηκε στα €1.733 ανά 1.000 λίτρα, σημειώνοντας οριακή πτώση, η οποία όμως θεωρείται “η ηρεμία πριν την καταιγίδα”.

Σε ότι αφορά το φυσικό αέριο, Η Γαλλία αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πρόκληση μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, καθώς ξεκινά την περίοδο έγχυσης (injection season) με αποθέματα σχεδόν 7% χαμηλότερα από πέρυσι (26,6%). Η κυβέρνηση Lecornu δίνει προτεραιότητα στη διατήρηση του LNG για ηλεκτροπαραγωγή, καθώς η μεταβλητότητα των τιμών στο TTF (άνω των €60/MWh) καθιστά την αποθήκευση εξαιρετικά ακριβή.

Γερμανία

Στη Γερμανία, η κατάσταση παρουσιάζει ενδιαφέρουσες αντιθέσεις. Ενώ στο Βορρά (Αμβούργο) οι τιμές παραμένουν υψηλές λόγω εξάρτησης από τις θαλάσσιες εισαγωγές, στο Νότο καταγράφεται μια σπάνια ευκαιρία. Στο διυλιστήριο Miro στην Καρλσρούη, η αυξημένη παραγωγή και η μειωμένη ζήτηση λόγω ήπιου καιρού οδήγησαν σε υπερπροσφορά. Το διάστημα 18-20 Απριλίου, έμποροι από όλη τη χώρα έσπευσαν στη Βάδη-Βυρτεμβέργη για φθηνό πετρέλαιο θέρμανσης. Ταυτόχρονα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διατήρησε τον φόρο CO2 στο κατώτατο όριο του εύρους των €55, αποφεύγοντας την προγραμματισμένη αύξηση για να ανακουφίσει τα νοικοκυριά.

Στο φυσικό αέριο, παρά το χαμηλό ποσοστό αναπλήρωσης (23,1%), η Γερμανία βασίζεται πλέον στους νέους τερματικούς σταθμούς FSRU (π.χ. Wilhelmshaven, Mukran). Ωστόσο, η ροή LNG από τον Κόλπο έχει μειωθεί, αναγκάζοντας το Βερολίνο να αναζητήσει ακριβά φορτία από τις ΗΠΑ για να ξεκινήσει η αναπλήρωση των δεξαμενών ενόψει του χειμώνα 2026/27.

Ηνωμένο Βασίλειο

Το Λονδίνο εστίασε στην προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Την προηγούμενη εβδομάδα, το Υπουργείο Ενέργειας ενεργοποίησε πρόσθετα κονδύλια από το “Crisis and Resilience Fund”, ύψους £52,4 εκατομμυρίων. Οι δικαιούχοι σε αγροτικές περιοχές, που δεν έχουν πρόσβαση στο δίκτυο φυσικού αερίου, μπορούν πλέον να υποβάλουν αιτήσεις για έκτακτα επιδόματα θέρμανσης έως και £750 (ειδικά στην Ουαλία), προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις τιμές του θέρμανσης που έχουν αυξηθεί κατά 34% από την αρχή του έτους.

Το Ηνωμένο Βασίλειο παραδοσιακά διαθέτει μικρή αποθηκευτική ικανότητα και βασίζεται στη συνεχή ροή LNG. Οι τερματικοί σταθμοί στο Milford Haven και το Isle of Grain λειτουργούν στο 90% της δυναμικότητάς τους αυτές τις ημέρες, αλλά η έλλειψη στρατηγικών αποθεμάτων (μετά το κλείσιμο του Rough πριν χρόνια) καθιστά τη χώρα ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις τιμών spot.

Ισπανία

Η Μαδρίτη βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού. Με τον πληθωρισμό να αγγίζει το 3,3% λόγω του ενεργειακού κόστους, η κυβέρνηση προχώρησε στη μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα στο 10% (από 21%) και την επιδότηση 30 λεπτών ανά λίτρο απευθείας στην αντλία. Οι αρχές παρακολουθούν στενά τις τιμές του Brent, οι οποίες το τριήμερο αυτό σταθεροποιήθηκαν κοντά στα $98, προειδοποιώντας ωστόσο ότι αν η κρίση στο Ορμούζ συνεχιστεί, θα χρειαστούν περαιτέρω μέτρα το καλοκαίρι.

Η χώρα διαθέτει την υψηλότερη χωρητικότητα LNG στην Ευρώπη. Παρόλο που οι τιμές είναι υψηλές, η υποδομή της επιτρέπει τη γρήγορη εκφόρτωση δεξαμενόπλοιων από τον Ατλαντικό, γεγονός που την καθιστά λιγότερο ευάλωτη στο μπλόκο του Ορμούζ σε σχέση με την Κεντρική Ευρώπη.

Ιταλία

Στην Ιταλία, η συζήτηση στράφηκε στην “ενεργειακή κυριαρχία”. Κυβερνητικά στελέχη άνοιξαν ξανά το φάκελο της πυρηνικής ενέργειας μέσω Μικρών Αρθρωτών Αντιδραστήρων (SMRs) ως μακροπρόθεσμη λύση. Για το αμέσως προσεχές διάστημα η Ρώμη έδωσε προτεραιότητα στην πλήρωση των στρατηγικών αποθεμάτων και στην ενίσχυση των ροών φυσικού αερίου από την Αλγερία και τη Λιβύη, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από τα δεξαμενόπλοια που καθυστερούν λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων.

H πλήρωση LNG είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη (45,3%) καθώς η Ιταλία βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα λόγω της αυξημένης ικανότητας επαναεριοποίησης και των σταθερών ροών από τους αγωγούς της Βόρειας Αφρικής (Αλγερία). Στις 20 Απριλίου, η Ιταλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη ημερήσια έγχυση αερίου στην ΕΕ, προσπαθώντας να εκμεταλλευτεί τη σχετική της επάρκεια.

Πορτογαλία

Η Λισαβόνα διατήρησε το “πάγωμα” του φόρου καυσίμων. Με το ντίζελ να κυμαίνεται στα €2,08/λίτρο, η κυβέρνηση συνέστησε στις μεγάλες βιομηχανίες τη βελτιστοποίηση των αποθεμάτων τους. Η Πορτογαλία, αν και λιγότερο εξαρτημένη από το ρωσικό αέριο, επηρεάζεται άμεσα από το παγκόσμιο κόστος των μεσαίων αποσταγμάτων (middle distillates), το οποίο παραμένει σε επίπεδα ρεκόρ τις τελευταίες 72 ώρες.

Διαβάστε επίσης

Στενά του Ορμούζ: Μόλις 3 πλοία πέρασαν τις τελευταίες 12 ώρες

Bloomberg: Το Κουβέιτ σταματά τις παραδόσεις πετρελαίου – Κήρυξε ανωτέρα βία

ΕΕ: Δεν υπάρχουν ελλείψεις καυσίμων αυτή τη στιγμή – Έκτακτη τηλεδιάσκεψη την Τρίτη